Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/234 K.2018/374

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İddia ve savunmaların özeti;

Davacı-karşı davalı vekili 15/02/2013 tarihli Zile Asliye Hukuk Mahkemesine (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) verdiği dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin hazır beton, kırma, taş, mucur işlerinde üretim ve satım işlerini yaptığını, davalının 2010 yılında köprü vs işleri yaparken müvekkili şirketten beton, mucur vs aldığını, bu ticari ilişki devam ederken davalının kendisine ait Komatsu marka eksvatör iş makinasını toplam 340.000,00 TL karşılığında müvekkiline sattığını, davalının banka hesaplarına ödemelerin yapıldığını, davalının daha sonra aldığı malzemelerin bedelini ödemediğini,

sattığı iş makinasına yapılacak ödemelerden düşülmesini istediğini ve bu şekilde ödemenin düşüldüğünü ancak iş makinesinin devrini yapmadığını beyanla Komatsu marka eksvatör iş makinesinin müvekkiline ait olduğunun tespitinin ve adına tescilini, mümkün olmaması halinde iş makinası karşılığında davalıya ödenen 313.808,95 TL nin yapılan ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsilini, iş makinasının kayıtlı olduğu Samsun Ticaret Odası kaydı üzerine ihtiyati tedbir konulmasını talep ve dava etmiştir.

Davalı-karşı davacı vekili 21/03/2013 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle; haksız ve hukuka aykırı açılan davanın reddinin gerektiğini, yetki itirazlarının kabulü ile yetkisizlik kararı verilmesini, davacı şirket tarafından ödeme yapıldığı ancak bu ödemelerin iş makinasının satın bedelinin taksitleri olmadığını, kira bedeli ödemesi olduğunu, hiçbir ödemede satın alma bedeli diye bir açıklama bulunmadığını, davacı taraftan 340.000,00 TL ödeme almadıklarını, kira bedeli olarak aldıkları ücretin de toplam 176.000,00 TL olduğunu,

davanın konusu dışındaki bir mal varlığına tedbir konulmasının mümkün olamayacağını beyanla haksız ve hukuka aykırı açılan davanın reddini savunmuş, karşı dava olarak iş makinesinin iadesi, mümkün olmaması durumunda iş makinası karşılık olmak üzere fazlaya dair talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla 35.000,00 TL'nin dava tarihinden işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davacı/karşı davalı vekili 16/04/2013 tarihli cevaba cevap dilekçesi ile; Dava dilekçesini tekrarla, davalı/karşı davacının yetki itirazının yerinde olmadığını beyanla davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiş, davalı/karşı davacı vekili de 11/07/2013 tarihli ikinci cevap dilekçesi ile cevap dilekçesini tekrarla davanın reddini savunmuştur.

Yapılan yargılama sonucu Zile Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/63 Esas,2013/248 Karar sayılı ilamı ile yetkisizlik kararı ile dosyanın Mahkememize gönderilmesine karar verilmiş, davacı/karşı davalı vekilinin temyizi üzerine Yargıtay 19.HD 2013/18816 Esas, 2014/2863 karar sayılı ilamı ile “...dava konusu iş makinesinin satım sözleşmesine konu olması halinde satım sözleşmesinin resmi şekle tabi olduğu ve sözleşmesinin ifa yerinin iş makinesinin kaydının bulunduğu yer olduğu, dava konusu iş makinesinin kira sözleşmesine konu olması halinde ise para borcunun götürülecek borçlardan olması nedeniyle davalının ikametgahı mahkemesinin yetkili olduğu,

ortak ve genel yetkili mahkemenin Samsun Mahkemeleri olduğu gerekçesi ile talep halinde dosyanın Samsun Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine" gerekçesi ile karar bozularak mahkememize gönderilmiş ve mahkememiz esasına kaydı yapılmıştır.

Toplanan deliller, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesi:

Davacı vekili 16/04/2013 havale tarihli delil listesi, davalı vekili de 25/02/2015 tarihli delil listesi sunmuştur.

Davacı vekili dava dilekçesi ekinde ödemeye ilişkin dekont örnekleri, 10/08/2011 tarihli, 06/09/2011 tarihli, 05/10/2011 tarihli ve 25/12/2012 tarihli fatura örneklerini, ayrıca 12/09/2011 tarihli hesaba ilişkin adi yazılı belge örneği ibraz etmiştir.

Davacı tarafından davalı aleyhine ... Noterliğinin 26 Aralık 2012 tarihli ...yevmiye no'lu ihtarname örneği, davalı tarafından davacıya gönderilen ...Noterliğine ait 02 Ocak 2013 tarih ...yevmiye no'lu ihtarname örneği, yine davacı tarafından davalıya gönderilen...Noterliğine ait 28 Ocak 2013 tarih...yevmiye no'lu ihtarname örnekleri celb edilmiş, taraflar arasında yapılan 21/08/2010 tarihli sözleşme örneği, hazır beton satış protokol örneği dosyaya sunulmuştur.

...Tarafından ... numaralı hasar dosyası örneği gönderilmiş, ... Tarafından verilen 30 Mart 2015 tarihli cevabi yazı ekinde davacı ile yapılan Finansal Kiralama sözleşmesi örneği ve ...Noterliğinden tanzim edilen 25 Aralık 2012 tarihli ... yevmiye no'lu iş makinası devir sözleşmesi örneğinin bulunduğu anlaşılmıştır.

Davacı vekili 23/02/2015 havale tarihli dilekçesi ekinde bir takım ödeme dekontları ve faturaları ibraz etmiştir.

Mahkememizce davacı tarafa ait ticari defterlerin incelenmesi amacıyla Zile Asliye Hukuk Mahkemesine talimat yazılmış, 06/07/2015 tarihli rapor dosyaya sunulmuştur. Davalı tarafın ticari defterleride mahkememizce incelenmiş, 12/02/2016 havale tarihli bilirkişi raporu alınmıştır.

Taraf vekilleri rapora karşı beyan ve itiraz dilekçesi vermiş, bunun üzerine 04/11/2016 tarihli ve 20/06/2017 tarihli ek raporlar alınmıştır.

Dava konusu iş makinasının dava tarihindeki rayiç değerinin tespiti yönünde 03/01/2017 tarihli ve 09/03/2017 tarihli rapor/ek rapor alınmıştır.

Mahkememizin 12/04/2017 tarihli celsesinde karşı davacı vekiline dava konusu iş makinasının değerine göre 3.888,50 TL peşin harcı ikmal için süre verilmiş, verilen sürede ve sonraki duruşma günü olan 07/06/2017 tarihine kadar harcın onanmadığı görülmüş, son celse karşı davacı vekilinin ibraz ettiği harç makbuzundan 06/10/2017 tarihinde ödendiği tespit edilmiştir.

04/10/2017 tarihli celsede davacı vekiline yemin delili hatırlatılmış, yemin deliline dayanmadığını bildirdiği görülmüştür.

Mahkememmzin 2014/265 Esas 2017/996 Karar sayılı ilamı ile verilen hükme karşı davacı ve davalı vekili tarafından ayrı ayrı İstinaf yasa yoluna başvurulmuş, Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Mahkemesinin 2018/355-385 Esas-Karar sayılı ilamı ile özetle; ''Mahkemece taraf delillerinin usulüne uygun olarak toplandığı, değerlendirilerek tartışıldığı, ancak davalı karşı davacının açtığı karşı davaya ilişkin harcın tamamlanması için 12/04/2017 tarihinde duruşma gününden bir hafta öncesine kadar süre verildiği,

davalı karşı davacının eksik harcı 06/10/2017 tarihinde ikmal ettiği, yatırılan harca karşı davacı karşı davalının herhangi bir itirazda bulunmadığı, mahkemece 01/11/2017 tarihli celsede karşı davanın 08/09/2017 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere açılmamış olmasına karar verildiği,

harçlar kanunun 30. maddesine göre mahkemece duruşma gününden bir hafta öncesine süre verilmesinin hatalı olup, takip eden celseye kadar harç ikmali için süre verilmesi gerektiği, bu sürede harcın tamamlanmaması halinde 07/06/2017 tarihinde dosyanın HMK 150 ve harçlar kanunun 30. maddesi göz önüne alınarak dosyanın işlemden kaldırılması gerektiği,

yasal süresi içerisinde harç ikmali tamamlatılmaması halinde dosyanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerekirken harç yatırılmasına itiraz olmadığı da dikkate alınmadan dosyanın yenileninceye kadar işlemden kaldırılmasına dair karar oluşturulmayarak davanın direk açılmamış sayılmasına karar verilmesi hatalı olduğundan ve karşı dava sonucunda da verilecek hükmün asıl davayı da etkileyecek nitelikte bulunması nedeniyle,

davalının istinaf talebinin kabulü ile mahkemece verilen kararın kaldırılması ve davalı karşı davacının harcı süresinde yatırdığı kabul edilerek açılmış bir dava olduğu kabul edilerek karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine iadesine karar vermek gerekmiş'' gerekçesiyle Mahkememiz kararı kaldırılarak dosya mahkememize gönderilmiştir.

Dava, geçersiz satım sözleşmesi sebebiyle iş makinasının davacıya ait olduğunun tespit ve tescili mümkün olmaması halinde ödendiği iddia edilen 313.808,95 TL'nin tahsili talebine ilişkindir.

Tüm dosya kapsamından, taraflar arasında Turhal-Zile Devlet Yolu inşaatın hazır beton temini için 21/08/2010 tarihli sözleşmenin yapıldığı, sözleşmede işverenin davalı, yüklenicinin ise davacı olarak geçtiği, sözleşme kapsamında davalının finansal kiralama yoluyla temin ettiği davaya konu 2007 model komatsu marka ekskavatör'ün davacıya satıldığı, satış bedelinin ödendiği ileri sürülerek iş makinesinin mülkiyetinin davacıya ait olduğunun tespitine, adına tesciline bu talepler mümkün olmaması halinde ödenen 313.808,95 TL'nin ödeme tarihinden işleyecek ticari faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmaktadır.

Davanın konusunun 2007 model Komatsu marka Ekskavatör oluşturmaktadır. Davacı söz konusu iş makinasının davalı tarafından kendisine satıldığını ve bedelinin ödendiğini, bu nedenle adına tescili gerektiğini ileri sürmektedir. Davalı ise satım sözleşmesi bulunmadığını, iş makinasının kiralandığını iddia etmektedir. Medeni Kanununun 6.maddesine göre kanunda aksine hüküm bulunmadıkça taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür. Davacı taraf iş makinasının satıldığını iddia ettiğine göre ispat külfeti davacıya aittir. Davacı dava konusu iş makinesinin davalı tarafından kendisine satıldığını yasal delillerle ispatlamalıdır.

2918 Sayılı yasanın 22/c-2 maddesi ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 29/A-d2 maddesine göre iş makinesi özel veya tüzel kişinin üyesi bulunduğu ticaret ve sanayi odasına tescili zorunlu araçlardandır. Aynı yönetmeliğe görede tescilli olmayan araçların satış ve devirlerinin geçerli olması için sahiplik belgesi esas alınarak noterlikçe yapılması gerekmektedir.

(Yargıtay 8.Hukuk Dairesi 2014/14326 Esas 2015/3244 Karar; 23.Hukuk DAiresi 2016/3602 Esas 2016/4830 Karar; 17.Hukuk Dairesi 2012/11113 Esas 2014/2087 Karar sayılı örnek ilamlar) Dosya kapsamından davacı tarafından dava konusu iş makinesinin satışı yönünde noterlikçe yapılmış bir sahiplik belgesi ibraz edilememiştir, aksine dava konusu iş makinesinin ...

Tarafından davalıya devrine ilişkin ...Noterliğinden yapılan 25 Aralık 2012 tarih ...yevmiye no'lu devir sözleşmesi bulunmaktadır. Buna göre davacı taraf dava konusu yaptığı 2007 model Kumatsu marka iş makinesinin davalı tarafından kendisine satış yapıldığını yasal delillerle ispatlayamamıştır.

Davacı iş makinesinin satışını resmi delillerle ispatlayamamış ise de taraflar arasında ki ilişkinin geçersiz bir satım ilişkisi olup olmadığının da değerlendirilmesi gerekmektedir. Taraflar arasında yapılan 21/08/2010 tarihli sözleşme, davacı tarafından ...Şubesinden 14/09/2011 tarihli dekont ile davalıya gönderilen 80.000,00 TL ödemede kepçe bedeli ibaresinin bulunması, diğer aylık ödemelerin birbirini takip eden ödemeler şeklinde ve davalının finansal kiralama sözleşmesi sebebiyle ödemesi gereken aylık ödemeler karşılığının da davacı tarafından yapıldığının anlaşılması sebebiyle taraflar arasındaki ilişkinin geçersiz satım sözleşmesi olarak kabulü gerekmiştir.

Davacı taraf yasal delillerle satışı ispatlayamadığına göre ve yukarıda açıklanan gerekçeye göre taraflar arasında geçersiz bir satım ilişkisinin bulunduğu tespit edilmiştir. Bu durumda tarafların verdiklerinin iadesini talep etmeleri mümkündür. Buna göre davacı tarafın dava konusu iş makinası karşılığı ödediği bedelin tespiti gerekmektedir.

Dava dilekçesine eklenen ödeme dekontları ve dosya kapsamında asılları alınan banka havale dekontları birlikte değerlendirildiğinde; davacının iş makinası bedeli olarak 14/09/2011 tarihinde 80.000,00 TL ödeme yaptığı, yine ... ve... dava dilekçesinde ve bilirkişi raporlarında belirtilen 26/09/2011 tarihinden başlamak üzere ve sonuncusu 10/12/2012 tarihinde olmak üzere aylık ödemeler yapıldığı, yapılan bu ödemeler toplamının 96.550,00 TL olduğu, 80.000,00 TL ödemeyle birlikte toplam 176.550,00 TL ödemenin sabit olduğu,

davalı tarafında 176.000,00 TL ödemeyi cevap dilekçesinde kabul ettiği anlaşılmakla, iş makinası karşılığı toplam 176.550,00 TL ödendiğinin kabulü gerekmiştir.

Her ne kadar davacı taraf ayrıca dosyaya ibraz ettiği 10/08/2011 tarihli faturayla 62.405,75 TL taş kırma, 06/09/2011 tarihli faturayla 20.873,20 TL bedelli mucur ve 05/10/2011 tarihli faturayla 83.780,00 TL bedelli mucur sattığını, karşılığının ödenmediğini ve dava konusu iş makinası için yapılacak ödemelerde düşülmesinin davalı tarafın talep edildiğini ileri sürerek bu bedellerinde iş makinesi karşılığı olduğunu beyan etmiş ise de, taraflar arasında sözleşme ilişkisinin bulunduğu sabit olup,

ancak söz konusu ödemelerin iş makinesi karşılığı yapıldığına dair dosyada herhangi bir yazılı belge delil olmadığından yemin hakkının da davacı tarafından kullanılmadığından bu bedellerin iş makinası karşılığı olduğunun ispatlanamadığı, taraflar arasındaki sözleşme sebebiyle yapıldığı ve ayrı bir dava konusu olması gerektiği kanaatine varılarak söz konusu bedeller iş makinası karşılığı olduğunun sabit olmadığı anlaşılmıştır.

Dosya kapsamı ve beyanlardan iş makinesinin halen davacının elinde olduğu anlaşılmaktadır. Tarafların tacir olduğu, aralarındaki sözleşmenin ticari iş mahiyetinde olduğu görülmektedir. Bu durumda davacının taraf dava konusu iş makinesini davalıya teslim tarihinden itibaren ve tarafların tacir olması sebebiyle avans faizi hak kazanması gerektiği anlaşılmakla, faizinde buna göre hükmedilmesi gerekmiş, her ne kadar ilk karara 176.250,00 TL'ye karar verilmiş ise de zuhulen toplama hatası yapıldığı ve davacının da istinaf talebi olduğu anlaşılmakla bu hususta düzeltilerek asıl dava yönünden aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

Karşı dava iş makinesinin teslimi, mümkün olmaması halinde fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 35.000,00 TL'nin karşı dava davalısından tahsiline ilişkindir.

Yukarıda açıklandığı üzere davacı-karşı davalı taraf iş makinesinin satıldığını ileri sürerken karşı davalı-karşı davacı ise açtığı davayla iş makinesinin satılmadığını, kiraya verildiğini ileri sürmüştür. Bilindiği üzere kira sözleşmesinin yazılı yapılması gerekmez, sözlü akit ilede kira ilişkisi kurulabileceği gibi zımni olarak ta vücuda getirilmesi mümkündür. Yeter ki taraflar sözleşmesinin esaslı unsurlarında anlaşmış olsunlar (18/03/1942 tarih 37/6 sayılı Y.İ.B.K.) ancak kira sözleşmesinin varlığı da yıllık kira bedeline göre de yazılı delillerle ispatlanmalıdır. Dosya kapsamından davalı-karşı davacı aradaki ilişkinin kira ilişkisi olduğunu ileri sürmüşse de herhangi bir yazılı kira sözleşmesi sunamadığı gibi delillerden sözlü kira ilişkisi de tespit edilememiştir.

Öte yandan karşı dava açılırken dava değeri 35.000,00 TL olarak gösterilmiş ancak harcı ikmal edilmemiştir. Davalı-karşı davacının talebi öncelikle iş makinesinin kendisine teslimi olduğuna göre karşı dava değeri iş makinesinin dava tarihindeki rayiç değeri olmalıdır. Rayiç değerin tespiti yönünde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, dosyaya sunulan 09/03/2017 tarihli raporda iş makinesinin karşı dava tarihindeki rayiç değeri 227.700,00 TL olarak belirlenmiştir.

Belirlenen bu değere göre peşin harç mahkememizce tespit edilerek 12/04/2017 tarihli celsede davalı-karşı davacı vekiline yatırması hususunda süre verilmiş, bu sürede ve sonraki duruşma günü olan 07/06/2017 tarihli celseye kadar yatırılmadığı tespit edilmiştir.

Bu nedenle karşı dava yönünden davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerekmiş, ancak Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 2018/355-385 Esas-Karar sayılı ilamı ile bu husus doğru görülmeyerek kararımız kaldırılmıştır.

Harçlar Kanunu 30.maddesinde ''Muhakeme sırasında tesbit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz'' hükmü gereği 07/06/2017 tarihinde mahkememizce dosyanın işlemden kaldırılmasının gerektiği, ancak mahkememizce karşı dava yönünden bu tarihli duruşmada dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmediği, bu hususta bir itirazında olmadığı, peşin harcın 06/10/2017 tarihinde son celse öncesi ikmal edildiği anlaşılmakla, açılmamış sayılması kararı verilmesinin doğru olmadığı anlaşılmıştır.

Yukarıda açıklandığı üzere davalı-karşı davacı dava konusu iş makinesinin kira sözleşmesi kapsamında davacı-karşı davalıya teslim edildiğini ispatlayamadığından, ancak asıl davada da satım sözleşmesi davacı-karşı davalı tarafından yasal delillerle ispat edilemediğinden, geçersiz sözleşmede ise her iki tarafın aldığını geri verme yükümlülüğü bulunmakla, asıl davada davacı-karşı davalının ödediği bir kısım bedelin davalı-karşı davacıdan alınarak davalı-karşı davacıya ödenmesine karar verildiğinden, karşılığında halen davalı-karşı davacının elinde bulunduğu anlaşılan iş makinesinin de davalı-karşı davacıdan alınarak davacı-karşı davalıya verilmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM;Yukarıda açıklanan nedenlerle;

I-Davanın KISMEN KABUL-KISMEN REDDİ ile,

1-Davacı tarafın davaya konu 2007 model Komatsu marka iş makinesinin mülkiyetinin müvekkiline ait olduğunun tespit ve tesciline yönelik talebin Reddine,

2-176.550,00 TL'nin dava konusu 2007 model Komatsu marka Ekskavatör'ün davalıya teslim tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin Reddine,

3-Alınması gerekli 12.060,13 TL harçtan peşin alınan 5.359,10 TL harcın mahsubu ile 6.701,03 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına.

4-Davacı tarafça başlangıçta ödenen 5.359,10 TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine.

5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 16.543,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine.

6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesinin 10/4 maddesi gereğince red edilen miktar üzerinden hesaplanan 13.731,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı tarafa verilmesine.

7-Davacı tarafça yapılan posta masrafı 315,95 TL, bilirkişi ücreti 1.000,00 TL olmak üzere toplam 1.315,95 TL yargılama giderinden kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan toplam 740,36 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

II-Karşı davanın KABULÜ ile,

1-Davaya konu 2007 model Komatsu marka ... şase no'lu... paletli Ekskavatör'ün davacı-karşı davalıdan alınarak karşı davacı-davalı tarafa verilmesine,

2-Alınması gerekli 15.554,19 TL harçtan ikmal edilen 3.888,50 TL'nin mahsubu ile bakiye 11.665,69 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,

3-Davacı tarafça başlangıçta ödenen 3.888,50 TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine.

4-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hesaplanan 19.612,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine.

5-Davacı tarafça sarf edilen 300,00 TL bilirkişi ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,

III-Kararın talep halinde yazı işleri müdürü tarafından taraflara tebliğine.

IV-Kullanılmayan gider avansın karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgili tarafa iadesine.

Başkan ... · Üye ... · Üye ... · Katip ...