Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/605 K.2022/53

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İddia ve savunmanın özeti;

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... ticari unvanlı gerçek kişi tacir olarak panel ve çatı montajı alanında faaliyet gösterdiğini, ... ili valilik binasının çatı imalatı işini yaptıklarını, işin bitiminden sonra faturanın muhatabına tebliğ edildiğini ancak borcun ödenmediğini, bunun üzerine alacağın tahsili amacıyla ... 14.İcra Müdürlüğünün 20189/14805 esas sayılı dosyası ile ilamsız takibe geçildiğini, yetkiye itiraz nedeniyle bu defa ... İcra Müdürlüğünün 2019/66751 Esas sayılı dosyasından borçlu tarafından takibe itiraz edildiğini, takibin durduğunu beyanla davalı borçlu tarafından ... İcra Müdürlüğünün 2019/6675 esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline ve takibin devamına, alacağın yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili 30/11/2020 tarihli cevap dilekçesinde özetle, müvekkilinin yapımını üstlendiği ... ili Valilik binasındaki çatı işinin davacı tarafından yapıldığını, fatura tutarının davacıya ödendiğini, müvekkilinin davacıya herhangi bir borcunun bulunmadığını bu hususun ticari defter ve belgelerde de kayıtlı olduğunu beyanla davanın reddini savunmuştur.

Toplanan deliller;

... Vergi Dairesi Başkanlığı, ... Vergi Dairesi Başkanlığı, ... Esnaf ve Sanatkar Odası, ... Ticaret ve Sanayi Odası, ... Esnaf ve Sanatkar Sicil Müdürlüğü'ne yazılan yazı cevapları, davalı defterinin incelenmesi için alınan bilirkişi raporu, davacı defterlerinin incelenmesi için ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne yazılan talimat cevabı.

Delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe;

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı faturaya bağlanan alacağın tahsili amacıyla başlatılan takibe itirazın iptaline ilişkindir.

Ticari davalar, mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç gruba ayrılır.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir.

Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK’nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmez.

TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

Göreve ilişkin düzenlemeler, 6100 sayılı Hukuk Muhakemesi Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkemelerce ve temyiz incelemesi aşamasında Yargıtay’ca re'sen incelenir.

Tacir'in tanımının yapıldığı 6102 sayılı TTK m.12'ye göre, "(1) Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir. (2) Bir ticari işletmeyi kurup açtığını, sirküler, gazete, radyo, televizyon ve diğer ilan araçlarıyla halka bildirmiş veya işletmesini ticaret siciline tescil ettirerek durumu ilan etmiş olan kimse, fiilen işletmeye başlamamış olsa bile tacir sayılır. (3) Bir ticari işletme açmış gibi, ister kendi adına, ister adi bir şirket veya her ne suretle olursa olsun hukuken var sayılmayan diğer bir şirket adına ortak sıfatıyla işlemlerde bulunan kimse, iyiniyetli üçüncü kişilere karşı tacir gibi sorumlu olur."

Esnaf'ın tanımının yapıldığı TTK m.15'e göre, "(1) İster gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri 11 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır. Ancak, tacirlere özgü 20 ve 53 üncü maddeler ile Türk Medenî Kanununun 950 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü bunlara da uygulanır."

Bu açıklamalar ışığında, somut olaya bakıldığında; uyuşmazlık eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, davaya konu icra takip dosyasında takip talebinde borç sebebinin çatı imalatı bedeline ilişkin fatura olarak gösterildiği anlaşılmakla bu nevi davaların ticari dava olduğuna ya da Asliye Ticaret Mahkemelerinde görüleceğine ilişkin bir yasal düzenleme mevcut değildir.

O halde, eldeki davanın ticari dava olarak kabulü, uyuşmazlık konusu işin her iki tarafın birden ticari işletmesi ile ilgili olmasına ve her iki tarafın tacir olmasına bağlıdır. ... Vergi Dairesi Başkanlığı'ndan gelen yazı cevabından davacının 2019 yılında ticareti terk ettiği, 2019 yılında işletme hesabına göre defter tutuğu tacir olmadığı sabittir. Zira, davacının ticaret sicil kaydının, herhangi bir şirket ortaklığının, bulunmadığı dosya kapsamından anlaşılmaktadır.

Davalının tacir olması davayı ticari hale getirmeyecektir.

Buna göre, davacı her hâlde tacir değildir ve taraflar arasında bir tüketici işlemi de bulunmadığından uyuşmazlığın Asliye Hukuk Mahkemelerince çözüme kavuşturulması gerektiğinden görevsizlik kararı vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Gerekçesi gerekçeli kararda açıklanacağı üzere;

1-Mahkememizin eldeki davaya bakmakta görevsizliği nedeniyle 6100 sayılı HMK'nın 114(1)-c), 115/(2), 138(1) maddeleri gereğince davacının dava dilekçesinin dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE,

2-Davaya bakmakta görevli mahkemenin Samsun Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna,

3-Kararın kesinleştiği tarihten itibaren 2 hafta içinde talep edilmesi halinde dosyanın görevli Samsun Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,

4-Gider avansından kalan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,

5-Mahkememizin görevsizliğine karar verilmiş olduğundan 6100 sayılı yasanın 331/2 hükmü gereğince davaya başka bir mahkeme tarafından bakılması halinde yargılama harç ve giderlerinin söz konusu mahkeme tarafından hüküm altına alınmasına, mahkememiz kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise talep üzerine mahkememizce dosya üzerinden bu durumun tespiti ile yargılama harç ve giderlerinin hüküm altına alınmasına,

Dair;taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen kararın taraflara tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize veya bulunulan yer Asliye Ticaret Mahkemesi'ne verilecek dilekçe ile Samsun Bölge Adliye Mahkemesinin ilgili hukuk dairesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı.

18/01/2022 Katip Hakim