Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/139 K.2021/601

Mahkememizde görülen Rücuen Tazminat davasının açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili DAVA dilekçesi ile özetle: Davacı ...'ya ait işyerlerinde özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilmek üzere işçi alım ihalesine çıkıldığını ve davalı şirketlerle hizmet alım sözleşmesi akdedildiğini, çalıştırılacak işçinin iş akdinin tesisi ve feshi ile ilgili bütün sorumluluğun sözleşme ile davalı şirketlere bırakıldığını, dava dışı ... isimli işçinin de 28.11.2017 - 18.06.2019 tarihleri arasında davacıya ait işyerlerinde çalıştığını, ancak iş akdinin işyerinin kapanması sebebiyle feshedildiğini ve kendisine 08.07.2019 tarihinde 6.469,23-TL kıdem tazminatı ödendiğini,

yapılan ödemenin taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmeleri ve teknik şartnameler uyarınca davalıların sorumluluğunda olduğunu beyanla, 6.469,23-TL kıdem tazminatı ile 49,48-TL damga vergisi olmak üzere toplam 6.518,71-TL'nin ödeme tarihi olan 08.07.2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan rücuen tazminini talep etmiştir.

Davalı ... ve Özel Güvenlik Hizm. Tic. Ltd. Şti. vekili CEVAP dilekçesi ile özetle: Müvekkili davalının yerleşim yeri adresine göre davanın Bakırköy mahkemelerinde ikame edilmesi gerektiğini, dava dışı işçinin davacı asıl işveren işçisi olduğunu ve taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmeleri ile teknik şartnamelerde işçilik alacaklarından davalı şirketin sorumlu olduğuna dair bir hüküm bulunmadığını, iş akdinin davacının talimatı üzerine feshedildiği veçhile fesihten kaynaklı alacağın davacının sorumluluğunda olduğunu beyanla, davanın külliyen reddini talep etmiştir.

Davalı ... Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti. ile ... Özel Güvenlik Tic. Ltd. Şti. vekili süresinden sonra ibraz ettiği CEVAP dilekçesi ile özetle: Taraflar arasındaki sözleşmedeki yetki kaydına göre davanın Ankara mahkemelerinde ikame edilmesi gerektiğini, ayrıca davaya konu taleplerin zamanaşımına uğradığını, dava dışı işçinin davacı asıl işveren işçisi olduğunu ve taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmeleri ile teknik şartnamelerde işçilik alacaklarından davalı şirketin sorumlu olduğuna dair bir hüküm bulunmadığını, iş akdinin davacının talimatı üzerine feshedildiği veçhile fesihten kaynaklı alacağın davacının sorumluluğunda olduğunu beyanla, davanın külliyen reddini talep etmiştir.

Mahkememizce alınan ... havale tarihli bilirkişi raporunda, özetle: Dava dışı işçinin davacıya ait işyerlerinde toplam 567 gün süreyle çalıştığı ve davacı tarafından ödenen 6.469,23-TL kıdem tazminatı ile 49,48-TL damga vergisi olmak üzere toplam 6.518,71-TL'nin davalı ... ve Özel Güvenlik Hiz. Tic. Ltd. Şti. nezdinde çalıştığı 291 güne tekabül eden kısmının 3.345,58-TL ve davalı ... Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti. ile ... Özel Güvenlik Tic. Ltd. Şti.nin oluşturduğu adi ortaklık nezdinde çalıştığı 276 güne tekabül eden kısmının 3.173,13-TL olduğu mütala edilmiştir.

Bilirkişi raporu taraflara usulünce tebliğ edilmiştir

Dava, hizmet alım sözleşmesinden kaynaklı rücuen tazminat istemine ilişkindir.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları asıl işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı asıl işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar. Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir.

Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerin de bu fesih ile ücrete dönüştüğü veçhile yıllık izin ücretinden her hâlde son yüklenici sorumludur. Ayrıca, ihbar tazminatı da son işverenin sorumluluğundadır. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler asıl işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaktır.

Asıl işveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de aynı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.

Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır. Davanın itirazın iptali şeklinde açılmış olması durumunda ise takibin hangi davalı açısından hangi miktarla devam edeceği ayrı ayrı belirlenmelidir. Nitekim Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 23.06.2020 tarih ve 1047/2188 sayılı kararında da aynı değerlendirmelerde bulunulmuş, bu tür davalarda hangi ilkeler çerçevesinde değerlendirme yapılacağı müstakar hale gelmiştir.

Burada öncelikle davalılar vekilinin yetki ilk itirazı ile davalı ... Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti. ile ... Özel Güvenlik Tic. Ltd. Şti. vekilinin zamanaşımı def'inin değerlendirilmesi gerekli olup;

i-6100 sayılı HMK'nun 17. maddesine göre, tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında bir veya birden fazla mahkemeyi yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşme ile belirlenen bu mahkemede açılır.

Taraflar arasındaki 28.06.2018 tarihli sözleşmenin 37. maddesinde, "Bu sözleşme ve eklerinin uygulanmasından doğabilecek her tülü anlaşmazlığın çözümünde Ankara Mahkemeleri ve icra daireleri yetkilidir." şeklinde yetki kaydı bulunmaktadır. Anlaşıldığı üzere; taraflar tacir olup, aralarında vaki olacak ihtilafların çözümünde Ankara mahkemeleri ve icra dairelerinin yetkili olduğunu kabul etmişlerdir. Davalı ... ve Özel Güvenlik Hizm. Tic. Ltd.

Şti. vekili, yetki ilk itirazında, müvekkilinin yerleşim yerine işaretle davanın Bakırköy mahkemelerinde görülmesi gerektiğini ileri sürmüş ise de, sözleşmedeki yetki kaydına ve kaydın münhasırlık içeriyor olmasına göre yetki itirazı yerinde değildir.

ii-Davalı ... Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti. ile ... Özel Güvenlik Tic. Ltd. Şti. vekili, davaya süresinden sonra cevap vermiş olup; HMK'nın 117.maddesine göre ilk itirazlarının dinlenmesi, cevap dilekçesinde ileri sürülmesine bağlıdır ve zamanaşımı, maddi hukuktan kaynaklanan bir def'i ve savunma aracı olup, süresinde verilecek cevap dilekçesi ile ileri sürülmelidir. Cevap dilekçesinin süresinde olmadığı anlaşıldığına göre, davalılar vekilinin yetki ilk itirazı ile zamanaşımı def'i yerinde değildir.

Davanın esasına gelince; yukarıdaki ilke ve kurallar dahilinde inceleme yapılmış, taraflar arasındaki teknik şartnamelerin 8.maddesindeki "... kıdeme ilişkin haklar ile ilgili kanun ve bunlara ilişkin tüzük, yönetmelik ve tebliğlerle belirlenmiş tüm yükümlülüklerin yüklenici tarafından yerinde getirileceğine..." ilişkin hüküm sebebiyle davacı tarafından yapılan toplam ödemenin, dava dışı işçiyi çalıştırdıkları sürelerle orantılı olarak davalı şirketler tarafından tazmin edilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

Hal böyle olunca, bilirkişi raporuna göre sonuca gidilmiş, davalıların ödeme tarihi itibariyle temerrüte düştükleri gözetilerek ödeme tarihinden itibaren avans faizine hükmedilmiştir. Davalılar arasındaki ihtiyari dava arkadaşlığı nazara alınmış, aleyhine hüküm altına alınan tazminat tutarına göre her bir davalı bakımından ayrı vekalet ücreti takdir edilmiştir.