Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/611 K.2021/730

Mahkememizde görülmekte olan alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Havza Asliye Hukuk Mahkemesi; 2021/32 Esas sayılı dosyada tahkikat devam ediyor iken 02/09/2018 tarihinde dosyayı re'sen el almış, Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun 07/07/2021 tarihli 608 K. sayılı kararına ve bu karar ile Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yargı çevresinin Samsun ili mülki sınırları olarak değiştiğine işaret ederek ve Havza Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ticari uyuşmazlıklarla ilgili derdest dosyalar dahil yargı yetkisinin sona erdiğini gerekçe göstererek, dosyanın Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi'ne devredilmesine karar verilmiş, mahkememizin yukarıdaki esas sırasına kayıt olmuştur.

Delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe:

Dava, alacak talebine ilişkindir.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu'nun 07/07/2021 tarihli 608 K. sayılı kararı ile, Asliye Ticaret Mahkemeleri'nin yargı çevresi yeniden düzenlenmiş, Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi yönünden de yargı çevresi Samsun ilinin mülki sınırları olarak belirlenmiş, kararın, 01/09/2021 tarihinden itibaren uygulanacağı açıkça belirtilmiştir.

Kararın yayınlanmasından ve özellikle 01/09/2021 tarihinden bu yana farklı yargı çevresindeki mahkemeler dahil mahkememiz yargı çevresindeki mahkemelerde de, 01/09/2021 tarihi itibariyle derdest dava dosyalarının akıbetinin ne olacağı, dosyayı elinde bulunduran mahkemenin yargı yetkisinin sona erip ermediği ve buna göre dosyayı 07/07/2021 tarihli karar ile yargı çevresinde yetkili hale gelen Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderip göndermeyeceği konusunda belirsizlikler oluşmuştur.

Öncelikle ifade edilmelidir ki; uyuşmazlık konusunu teşkil eden her hukuki olay, meydana geldiği tarihteki yasal düzenlemelere tabidir ve olayın meydana geldiği zamanda mevcut olan mahkemeler tarafından çözümlenmelidir. Buna göre, yeni bir mahkeme kurulurken veya mahkemenin yargı çevresi yeniden belirlenirken, o mahkemenin kuruluş yasasında ya da yargı çevresini yeniden belirleyen idari kararda zaman bakımından faaliyete geçme gününden önceki uyuşmazlıklara bakacak mahkemelerle ilgili özel bir düzenleme bulunmadığı taktirde her uyuşmazlık, meydana geldiği tarihte bu işe bakacak olan mahkemece çözümlenecektir. Başka bir anlatımla, her dava açıldığı koşullara göre görülüp sonuçlandırılacaktır.

Dava konusu edilen hukuki uyuşmazlığın meydana geldiği tarihte yürürlükte olan yasalara göre kurulmuş bulunan mahkemelerin uyuşmazlığı çözmesi ana kural olmakla birlikte bazen yasal düzenlemelerle böyle bir uyuşmazlığın çözümü yeni kurulan mahkemelere de verilebilmektedir. Örneğin; 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanunun geçici 1. maddesi, “Aile Mahkemesi kurulan yerlerde bu mahkemeler faaliyete geçtiğinde, yargı çevresinde ve görev alanına giren sonuçlanmamış dava ve işler, yetkili ve görevli aile mahkemelerine devredilir.” hükmünü içerdiğinden, bu yasal düzenlemeye istinaden diğer mahkemeler, Aile Mahkemelerinin görev alanına giren dava ve işleri bu mahkemelere devretmiştir.

Yukarıda işaret edildiği üzere, Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu'nun 07/07/2021 tarihli 608 K. sayılı kararı ile, Asliye Ticaret Mahkemeleri'nin yargı çevreleri yeniden düzenlenmiş ve Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi yönünden yargı çevresi Samsun ilinin mülki sınırları olarak belirlenmiştir. Ancak kararda, derdest davaların yeni yargı çevresinde yetkili hale gelen Asliye Ticaret Mahkemesine devredileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. O hâlde, mahkememiz yargı çevresini yeniden belirleyen kararın yürürlük tarihi olan 01/09/2021 tarihinden önce açılmış davaların, istek üzerine veya doğrudan doğruya görevsizlik ya da gönderme kararı ile mahkememize gönderilmesine olanak yoktur.

Nitekim, özel kanunlarına göre kurulmuş olan ihtisas mahkemelerinin yargı alanlarının yeniden belirlenmesi ile ilgili bir uyuşmazlığı konu edinen Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 04/04/2019 tarih ve 11-10/401 sayılı kararında da aynı ilkeler benimsenmiştir.

Öte yandan, aynı nitelikteki mahkememizin 2021/615 Esas 2021/552 Karar sayılı ilamında verilen mahkememizin görevsizliği sebebiyle davanın usulden reddine ilişkin karara karşı yapılan İstinaf başvurusu, Samsun BAM 3. HD'nin 2021/1353 Esas 2021/1511 Karar sayılı ilamıyla esastan reddedilmiş, iş bu kararda da doğal hakim ilkesi, usul ekonomisi ilkesi bu husustaki anayasal düzenleme ve Anayasa Mahkemesi kararları, AİHS ve AİHM kararları birlikte değerlendirilip yorumlandığında HSK'nın 07/07/2021 tarih ve 608 sayılı kararının 01/09/2021 tarihinden sonra açılacak davalar yönünden uygulanmasının gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu sebeplerle, 01/09/2021 tarihinden önce açılan davaların mahkememizin görev alanı dışında kaldığı ve bu davalara davanın açıldığı tarihteki görevli mahkemenin bakmaya devam etmesi gerektiği değerlendirilmiş, HMK'nın 138. maddesindeki yasal düzenleme nazara alınarak dosya üzerinden karar verilebileceği sonucuna varılarak, HMK 30. maddesi gereğince duruşma günüde beklenmeyerek usul ekonomisi gözetilmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurmak gerekmiştir.