Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/1333 K.2023/45

Mahkememizde görülen Tazminat davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili DAVA dilekçesi ile özetle: Müvekkili davacıya ait klima gazı dolum cihazının davalı tarafından tamir edildiğini, ancak 3 ay gibi kısa bir süre sonra yeniden arızalandığını, davalı yetkililerinin tespitine göre cihazın çalışabilmesi için bir kısım parçaların değiştirilmesi gerektiğini, ancak bu parçaların zaten bir önceki tamirde davalı tarafından değiştirildiğini beyanları, önceki tamirde değiştirilen parçalar ile değiştirilmesi gerektiği söylenen parçaların karşılaştırılmasını ve aynı olması durumunda arızanın giderilmesi için gerekli masrafın dava tarihi itibariyle belirlenerek davalıdan tahsilini, mümkün olmaz ise ilk arızanın giderilmesi sebebiyle davalıya ödenen bedelin tahsilini, ticari faiz yürütülmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili CEVAP dilekçesi ile özetle: Hem davalının yerleşim yerine hem de sözleşmenin ifa edildiği yere göre davanın ... mahkemelerinde açılması gerektiğini, ilk arızanın cihaza kaçak gaz dolumu yapılmış olması sebebiyle ortaya çıktığı yönünde tespit yapıldığını ve arızanın giderildiğini, ikinci arızanın kaynağı konusunda yapılan çalışmalar neticesinde de cihazın kaçak/sahte/bozuk gaz konması sebebiyle arızalandığının tespit edildiğini, tahkikat yürütüldüğünde de arızanın bizzat davacının şahsından kaynaklandığının anlaşılacağını beyanla, davanın reddini dilemiştir.

Davacının tacir olup olmadığı konusunda yapılan araştırma ve toplanan belgelerden; ... Elektrik Elektronik Teknisyenleri Esnaf ve Sanatkarlar Odası'nda elektrik sistemleri imalatı kurulumu ve onarımı iştigal konusu ile kaydının bulunduğu, Ticaret Sicili'nde ve Ticaret Odası'nda kayıtlı olmadığı, Ulus VD mükellefi olduğu ve işletme hesabı esasına göre defter tuttuğu anlaşılmıştır.

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı ayıba karşı tekeffül hükümlerine dayalı maddi tazminat istemine ilişkindir.

6102 s. Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 3. maddesine göre, bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir. Bir işin ticari veya adi olması, farklı kuralların uygulanmasını gerektirir. Bir işin ticari olup olmadığını kanunda öngörülen kurallar uyarınca saptamak gerekir. Eğer iş ticari ise özel ticari kuralların uygulanması zorunlu olur.

Ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işler, yani, haklı veya haksız fiil yahut işletmeyi ilgilendiren her iş ayrık durumlar dışında, ticari iş sayılır. Bu işler, eğer bir ticari işletmeyi ilgilendirmiyorsa, ticari iş sayılmazlar (Eriş Gönen, Gerekçeli - Açıklamalı İçtihatlı 6335 sayılı Kanunla güncellenmiş Yeni TTK Hükümlerine Göre Ticari İşletme ve Şirketler Ticaret Sicili Yönetmeliği ve İlgili Tebliğler, Seçkin Yayınevi, 1. Baskı, Mart 2013, 1. Cilt, Sh, 323).

Ticari davalar, mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç gruba ayrılır.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir.

Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK'nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmez.

TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

TTK'nın 5/1. maddesinde, aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın, asliye ticaret mahkemesinin tüm ticarî davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevli olduğu belirtilmiştir. Buna göre, asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki hukuki ilişki görev ilişkisidir.

Bu nedenle, asliye ticaret mahkemesinin bakması gereken davalarda, asliye hukuk mahkemesi görevli sayılamaz. Göreve ilişkin düzenlemeler, 6100 sayılı HMK'nın 1. maddesi uyarınca kamu düzenine ilişkin olup mahkemelerce ve temyiz incelemesi aşamasında Yargıtayca re'sen dikkate alınır. Bu kuralın tek istisnası, 6335 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile değişik TTK'nın 5/4. maddesinde düzenlenmiştir.

Bu düzenlemeye göre, yargı çevresinde ayrı bir asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde, asliye hukuk mahkemelerine açılan davalarda görev kuralına dayanılmamış olması görevsizlik kararı verilmesini gerektirmez.

Somut olayda; uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, bu nevi davaların mutlak ticari dava olarak nitelendirilemeyeceği açıktır. Davalı tüzel kişi tacir olduğuna göre, davanın nispi ticari dava olarak kabulü için öncelikle davacının tacir olup olmadığına ve tacir olduğu anlaşılır ise uyuşmazlığın ticari işletmesi ile ilgili hususlardan doğup doğmadığına bakılmalıdır.

Yukarıda işaret edildiği üzere; davacının, dava tarihi itibariyle Ticaret Sicili'nde ve Odası'nda kaydı yoktur; bilakis elektrik sistemleri imalatı kurulumu ve onarımı konusunda Esnaf ve Sanatkarlar Sicili'nde kaydı bulunmaktadır. 23.02.2018 tarihinden bu yana Ulus Vergi Dairesi mükellefi olduğu ve işletme hesabı esasına göre defter tuttuğu anlaşılmaktadır. Buna göre, davacı tacir değildir ve davanın nispi ticari dava olarak nitelendirilmesine de olanak yoktur.

Bu sebeplerle, uyuşmazlığın Asliye Hukuk Mahkemesinin görev alanında kaldığı değerlendirilmiş, davanın reddine karar verilmiştir.