Trabzon Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/571 K.2023/301

İş bu dava, davacı vekili tarafından istinaf edilmiş olup Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi'nin 01.11.2021 tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı ile mahkememiz kararı kaldırılarak gelmiş olduğundan dosya ele alınarak resen yenilenerek esas defterine kaydı yapıldı. Yapılan açık yargılaması neticesinde;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İSTEM

Davacı vekili tarafından mahkememize sunulan 13/02/2020 havale tarihli dava dilekçesinde özetle. Müvekkili davacı ile (1) nolu davalı arasında cari hesap ekstresine dayalı olarak ticari ilişki mevcuttur.

(1) nolu davalı üretmekte olduğu hazır beton ve çeşitli emtiayı müvekkilimize satmaktadır, fakat davalının üretim planlaması yapabilmesi için müvekkilimiz tarafından mallar teslim alınmadan önce o seneye ileri keşide tarihli çekler verilmekte, davalı firma da malları teslim ettiğinde fatura keserek bedeli cari hesaptan düşmektedir.

Müvekkilimiz firma bu kapsamda sürekli olarak alacaklı konumda olup, (1) nolu davalı da sürekli borçlu konumda kaldığını, (1) nolu davalı 2019 senesi içerisinde maddi zorluğa düşerek, müşterilerine mal tedarikinde aksaklıklar yaşamaya başlamış , çek vadelerinde ilgili malları müşterilerine teslim edememiştir. Nitekim (1) nolu davalı daha sonrasında İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dosyasından 20/11/2019 tarihinde konkordato başvurusunda bulunmuş ve geçici mühlet kararı aldığını, (1) nolu davalı maddi zorluğa düştüğü durumda kendisine mal tedariki için verilen çekleri çeşitli faktoring firmalarının bilgisi dahilinde muhasebe kayıtlarında kendisini alacaklı göstererek sunmuş ve bu çekleri nakite çevirmiştir.

Çek vadeleri geldiğinde ise ya faktoring şirketleri ile yine müşterilerinin başka bir çekini takas etmiş yahut da müşterilerini yalnız bırakarak çeklerin tahsil olmasına müsaade ettiğini, Nitekim (1) nolu davalı müvekkilimize ait birçok çeki de (2) nolu davalıya faktoring sözleşmesi kapsamında temlik etmiş, müvekkilimizin baskısı ile kendi durumunu düzelteceğinden bahisle müvekkilimizden yeni çekler alarak (2) nolu davalıda bulunan çeklerin bir kısmını geri alarak geri verdiğini, Örneğin (1) nolu davalı ile 18/01/2019 tarihinde yapılan hesap mutabakatında müvekkilimiz firma 771.331,25 TL alacaklı,

03.04.2019 tarihinde yapılan hesap mutabakatında da müvekkilimiz firma 762.471,23 TL alacaklı görülmektedir. (1) nolu davalı bu tarihler arasında 15/01/2019 tarihinde 8.860,01 TL'lik bir fatura kestiğini, Süreç içerisinde (1) nolu davalı müvekkilimizden çek bedelleri karşılığı mal gönderemediği ve fatura da kesemediği için müvekkilimizden sürekli olarak yeni ileri tarihli çekler isteyerek eski çekleri geri vermiştir.

Bu süreç içerisinde özellikle Sayın Mahkemeniz huzurunda talep ettiğimiz çeşitli tedbir talepleri nedeniyle çeklerin ödeme yasağına konu olması da (1) nolu davalıyı bu konuda zorladığını, taraflar arasındaki bu çek değişimi öncesinde Sayın Mahkeme huzurunda ikame edilen davalara ilişkin bilgi vermek gerekirse. Mahkemenizin ...

Değişik İş dosyasından toplam 300.000 TL bedelli çek için tedbir talep edilmiş, bu çekler 31/01/2019 ve 06/02/2019 tarihlerinde tarafımıza teslim edilmiştir. Bu çekleri teslim almak için önceden de (1) nolu davalıya 26/01/2019 tarihinde 300.000 TL bedelli çek teslim edildiğini, Mahkememizin ... Değişik İş dosyasından 700.000 TL üzerinden talepte bulunulmuş, bunun üzerine (1) nolu davalı tarafından yeniden bir takım çekler iade edilerek, yeni çekler alındığını, Mahkememizin...

Değişik İş dosyasından 200.000 TL üzerinden talepte bulunulmuş, bunun üzerine (1) nolu davalı tarafından 100.000 TL'lik çek iade edildiğini, (Diğer 100.000 TL'lik çek işbu davanın konusunu oluşturmaktadır) Mahkememizin ...

Değişik İş doyasından 1000.000 TL üzerinden talepte bulunduğunu, (Bu çekte işbu davanın konusudur) (1) nolu davalı ile müvekkilimiz arasındaki çek alışverişini gösterir liste ekte sunulmuş olduğu gibi, cari hesap listemiz de ekte sunulmakla taraflar arasındaki vadeye yakın çek değişiminin görülebildiğini, yasa koyucunun bu hükümle, faktoring şirketlerince kambiyo senetlerine dayalı olarak kullandırılan kredilerin sağlam temeller üzerine oturtulmasını ve bu suretle kredi düzeninin korunmasını amaçladığı anlaşılmaktadır.

6321 sa.Yasa’nın 9(2) hükmü, faktoring şirketlerine karşılıksız edinilen hatır senetlerini devralmayı yasaklamıştır.

Faktoring şirketinin bu yasağa rağmen bir hatır senedini devralması halinde yapılan işlem kamusal yasak koyan emredici bir hükmü ihlâl ettiği için BK’nun 27. maddesi anlamında bâtıldır ve bu niteliği ile borçlu açısından kambiyo (dolaşım) sözleşmesinin geçersizliğine dayalı bir mutlak defi teşkil edeceğini, Faktoring şirketlerinin senet iskontosu sırasında kural olarak temel ilişkideki alacağı da devraldıkları bilinmektedir.

Bu varsayımda temel ilişkiden kaynaklanan kişisel defilerin faktoring şirketine karşı da ileri sürülebileceğini, Öğretide Faktoring Yasasının 9(2) ve eski 2006 tarihli Yönetmeliğin 22(2) maddesi) hükmüne rağmen ciro yolu ile devralınan senetlerde, şahsi defilerin (bu kapsamda hatır definin) TK 687. madde uyarınca (bile bile borçlunun zararına hareket istisnası dışında) faktoring şirketine karşı kullanılamayacağı yolunda görüşler savunulmuştur... ve ... bu konuda ikili bir ayırım yapmaktadırlar: Faktoring şirketinin senetle birlikte temel alacağı da devraldığı hallerde kişisel defilerin ona karşı da kullanılabileceği;

sadece kambiyo senedinin (ister tahsil amacıyla, ister teminat olarak alınsın) ciro yolu ile iktisap edildiği hallerde ise soyutluk ilkesi gereği kişisel defilerin ancak devralan hamil bile bile borçlunun zararına hareket etmişse ileri sürülebileceği görüşündedirler. ..., eski Faktoring Yönetmeliği’nin 22(2) maddesi hükmünün faktoring şirketine yüklediği alacağın gerçekliğini araştırma yükümüne aykırı davranması ve kendisine düşen özen yükümünü gereğince yerine getirmemesi halinde kişisel defilerin şirkete karşı ile sürülebileceğini kabul ettiğini, Sadece bu çek yönünden Sayın Mahkemenizin...

Değişik İş sayılı dosyasında 30.000 TL teminat, İstanbul 1. İcra Müdürlüğü'nün ... dosyasına yatırılan ve halen dosyada bulunan 121.100 TL para bulunmakta toplamda müvekkilimiz 100.000 TL bedelli çek için %150 üzerinde mali yük içerisine girdiğini, ... Trabzon Şubesine ait Trabzon keşide yerli 20/12/2019 keşide tarihli ... Numaralı 100.000 TL bedelli çek içinse Sayın Mahkemenizce ...

Değişik İş sayılı dosyasından verilen hacze ve ihtiyati hacze konu edilmeme tedbiri kapsamında bu çek takibe ve ihtiyati hacze konu edilmemiştir. Bu çek için de Sayın Mahkemenizin ... Değişik iş sayılı dosyasında 15.000 TL teminat bulunmaktadır. Bu çek için yapılan arabuluculuk görüşmelerinde de (2) nolu davalının yetki itrazı olmuş ve arabuluculuk görüşmeleri nihayetinde 03/02/2020 tarihinde neticelenebildiğini, bu nedenlerle, Trabzon Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

Değişik İş Sayılı Dosyasından Verilen Tedbir Kararının devamına, İstanbul 1. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas Sayılı dosyasından Takibin, Trabzon Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Değişik İş Sayılı Dosyası kapsamında Durdurulmasına ve Yatırılan Nakit Teminatın İadesine (İstanbul 16. İcra Hukuk Mahkemesi Kararında Açıkça Tüm Dosya Borcunun Yatırıldığı Gösterilmiştir) Aksi Kanaat Hasıl Olmuşsa İstanbul 1. İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas Sayılı Dosyasına Yatırılan Nakdi Teminatın Banka Teminat Mektubu İle Değiştirilmesi Yönünde Tarafımıza İzin verilmesine, Trabzon Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... ve ... Değişik İş Sayılı Dosyalarında Bulunan Teminatlar Nedeniyle Tedbir Kararları İçin Yeniden Teminat İstenilmemesine Müvekkilimizin davalılara ... Trabzon Şubesine Ait Trabzon Keşide Yerli 20/12/2019 Keşide Tarihli ... Numaralı 100.000 TL, ...

Trabzon Şubesine Ait Trabzon Keşide Yerli 20/11/2019 Keşide Tarihli ... Numaralı100.000 TL Bedelli Çekler Yönünden Borçlu Olmadığının Tespitine, (2) Nolu Davalı'nın Kötüniyet Tazminatına Çarptırılmasına Dava Masraf ve Vekalet Ücreti'nin Davalılara Tahmiline Karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili dava dilekçesi ekinde delillerini ibraz etmiştir. Duruşmalara gelen davacı vekili dava dilekçesini tekrarla davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

SAVUNMA

Davalı ... A.Ş. vekili tarafından mahkememize sunulan 29/06/2020 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle. Davanın yetkili mahkemede açılmadığını, mahkememizce yetkisizlik kararı verilmesi gerektiğini, davacının tedbir taleplerinin reddi ile Trabzon Asliye Ticaret Mahkemesi ... D.iş ve...

D.iş sayılı dosyalarından verilen tedbirlerin kaldırılması gerektiğini, menfi tespit davalarında yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesi olduğunu, ihtiyati tedbir talebi yetkisiz mahkemeden talep edilmiş olup ihtiyati tedbir kararı veren yerel mahkemenin yetkisiz olduğunu, yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemeleri olup müvekkilin yerleşim yeri İstanbul olduğundan yetkili mahkeme İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu,

nitekim ihtiyati tedbire ve davaya konu olan çekler kayıtsız şartsız ödeme taahhüdü içeren bir kambiyo senedi olup çekin teminat olarak verildiğine ilişkin bir ibarede çek üzerinde yer almamakta davacı tarafından sunulan deliller incelendiğinde de buna ilişkin bir durum yer almadığını, dolayısı ile davacı şirketin sunduğu deliller incelendiğinde davacı şirketin iddia ettiği hususların varlığına ilişkin yaklaşık ispat koşulu oluşmamış olup buna rağmen ihtiyati tedbir kararı verilmesi haksız ve hukuka aykırı olup kaldırılması gerekmektedir.

Müvekkil şirket ile davalılardan ... SAN. VE TİC. A.Ş. arasında ekte yer alan faktoring sözleşmesi imzalanmış ve akdedilen faktoring sözleşmesi ve ekleri gereği ekli faturalar muhtevasına istinaden alacaklar müvekkil şirket tarafından temlik alınmış olup müvekkil şirket tarafından diğer davalı ... SAN. VE TİC.

A.Ş. 'ne finansman sağlandığını, akabinde ödeme aracı olarak aşağıda belirtilen çekler müvekkil şirkete diğer davalı tarafından teslim edildiğini, faktoring sözleşmesi usul ve yasaya uygun olarak yapılmış olup faturalar ile tevsik edilen alacaklar müvekkil şirket tarafından temlik alındığını, davacı taraf diğer davalı ile arasında ticari ilişki olduğunu davacı şirket tarafından mal teslim alınmadan ileri tarihli çekleri diğer davalıya verildiğini belirtmiştir.

Hukukumuzda avans çeki diye bir kavram bulunmamaktadır.

Davacının bu iddiayı ileri sürmesi, basiretli bir tacir gibi davranmadığını, kötü niyetli olduğunu ve borcu ödemekten kaçınmaya çalıştığını gösterdiğini, çeklerin bir ödeme aracı olduğunu, davacı tarafından davaya konu çeklerin avans çeki olduğunu iddia etmişse de somut olayda görüleceği üzere çekler, diğer davalı ... tarafından cirolanarak faktoring işlemine konu edildiğini, basiretli bir tacir, bir çeki keşide edip bir başka firmaya teslim ettiğinde, çeki teslim ettiği kişiye karşı çek bedeli kadar borçlanacağını, bu çekin teslim ettiği kişi tarafından başkalarına cirolanabileceğini,

bu durumda da son yetkili hamile karşı çekten sorumlu olacağını bilmek zorundadır.

Davacı da bu durumu bilmekte ve bilmek zorunda olduğunu, davacının iddiası bir defidir. faktoring kanunu, taraflar arasındaki defilerin faktoring şirketine karşı ileri sürülemeyeceğini açıkça düzenlendiğini, faktoring sözleşmesi faktoring kanunu ve yönetmeliğine uygun şekilde akdedildiğini, dava konusu çekler bankaya ibraz edildiğinde davacı tarafından alınan tedbir kararı nedeniyle işlem yapılmamış olması müvekkilin alacağına kavuşamamış olması gibi nedenler ile davacı aleyhine tazminata hükmedilmesini talep ettiklerini, bu nedenlerle, Yetki itirazımızın kabulüne karar verilmesi ile davanın usulden reddine,

davacının tedbir taleplerinin reddi ile verilen ihtiyati tedbir kararlarının kaldırılmasına, Haksız, kötüniyetli ve hukuki dayanaktan yoksun davanın REDDİNE, Davacı aleyhine %20’den az olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, Yargılama giderleri ile ücreti vekâletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE DEĞERLENDİRİLMESİ

İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğü ve Trabzon Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün cevabi yazıları ile mahkememizce istenilen bilgi ve belgelerin gönderildiği anlaşıldı. Davacı vekili mahkememize sunduğu 29/05/2023 havale tarihli dilekçesi ile davasından feragat ettiğini beyan etmiştir. Dosya içerisinde bulunan tüm kanıt ve belgeler bir arada değerlendirildiğinde; HMK'nun 307. ve 311. maddelerinde feragatın tek taraflı bir işlem olup kesin bir hükmün hukuki sonuçlarını hasıl edeceği belirtilmiştir. Davacı vekilinin feragat dilekçesi sunduğu vekaletnamesi incelendiğinde feragat yetkisinin bulunduğu görülmekle, davanın feragat nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.