Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2023/614 K.2025/974

.... Asliye Ticaret Mahkemesinin 13/10/2022 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı aleyhine, istinaf başvurusunda bulunulmuş ve Mahkemece dosya Dairemize gönderilmiş olmakla HMK 352. maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Tarafların iddia ve savunmalarının özeti:

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili adına kayıtlı ... plakalı araç hakkında trafikten men talebi üzerine, ....

İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasından 05/12/2020 tarihinde ... plakalı araç hakkında yakalama kararı verildiğini, durumdan haberdar olan müvekkilinin cebri icra tehdidi altında 9.100,00 TL'yi davalı sigorta şirketinin vekiline ödeme yapmak zorunda kaldığını, 24/12/2021 tarihinde 10.000,00 TL olarak ödeme yaptığını, dosya borcunun 9.100,00 TL olması nedeni ile 900,00 TL'nin müvekkiline iade edildiğini, müvekkilinin ödenmesi gerekmeyen bir borcu ödemek zorunda kaldığından sigorta şirketine başvuru ile ödemiş olduğu paranın istirdatını istediğini, ancak geri ödenmediğini,

icra takibi baskısı ile dosya borcunu 9.100,00 TL olarak ödeyen müvekkilinin ödemiş olduğu paranın ödeme tarihinden itibaren avans faizi ile müvekkiline ödenmesine, masraf ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması şartına uymadığını, dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı taraftan hangi vakıanın hangi delille ispat edileceğini ve tazminat taleplerinin hukuki sebeplerini içerir beyan alınması gerektiğini, dosyada davacı tarafın kendi yükümlülüklerine yerine getirdiği yönünde ispata yarar delil bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, davanın reddine, karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

Karara karşı davacı vekili istinaf dilekçesinde; davanın itirazın iptali davası değil, cebri icra tehdidi altında ödenmek zorunda kalınan miktarın istirdadı istemine ilişkin olduğunu, ... plakalı aracın çalınmasında araç sahibi olan davacının sorumluluğunun bulunmadığının dosyadaki tutanak ve belgeler lie ispat edildiğini, davalı yanca aksi bir delil ve ispat sunulmadığını, ayrıca davasının ispatı için bildirmiş oldukları tanıkların mahkemece dinlenilmediğini, mahkemece harç, yargılama gideri ve vekalet ücretinin hatalı hesaplandığını belirterek usul ve yasaya aykırı kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, işleten sıfatı yokluğu iddiasına dayanan istirdat istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı davacı vekili istinaf etmiştir.

Kamu düzeni yönünden yapılan incelemede;

Mahkemelerin görevleri kanunla belirlenir. Görev kamu düzenine ilişkin olup, yargılamanın her aşamasında mahkemece resen değerlendirilmesi gerekir.

Buna göre, eldeki dosyaya baktığımızda davacı adına kayıtlı olan ... plaka sayılı aracın davalı sigorta şirketine kasko sigortası ile sigortalanan ... plaka sayılı araca kusuru ile çarpmak sureti ile hasar verdiği, davalı sigorta şirketinin Kasko poliçesi uyarınca kendi sigortalısının zararının tazmin ettiği ve akabinde aracın işleteni olan davacı hakkında rücuen icra takibi başlattığı, davacının da haciz baskısı altında bir kısım ödeme yaptığı anlaşılmaktadır.

Davacı eldeki dosyada icra tehdidi altında ödemiş olduğu bedeli Kasko Sigorta poliçesini düzenleyen davalı sigorta şirketinden istirdatını istemektedir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1. maddesi gereği göreve ilişkin kurallar kamu düzeni ile ilgili olup mahkemece kendiliğinden dikkate alınması gerekmektedir.

Dava tarihi itibarı ile yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4/1-a maddesi gereği her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen hususlar ticari davalardır. TTK 5/1. maddesi gereği ticari davalara bakmakla görevli mahkeme Asliye ticaret mahkemeleridir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 01.07.2012 tarihinden itibaren Yasanın 5/3. maddesi gereği asliye hukuk mahkemeleri ile asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişki işbölümü olmaktan çıkmış görev ilişkisi haline gelmiştir.

Bu açıklamalar kapsamında eldeki dosyaya baktığımızda davacı ile davalı sigorta şirketi arasında mahkemenin de kabulünde olduğu şekilde herhangi bir sigorta poliçesi bulunmamaktadır. Davacı sadece kendisi hakkında davalı tarafından düzenlenen kasko sigorta poliçesinde istinaden başlatılan icra takibinde ödemiş olduğu istirdatını talep etmektedir, dolayısıyla eldeki davanın TTK 4 maddesi uyarınca mutlak ticari dava niteliğinde olmadığı, haksız fiil nedeni ile yapılan ödemenin istirdatının istendiği bu kapsamda görevli mahkemenin Asliye hukuk mahkemesi olduğu, anlaşıldığından mahkemesince asliye hukuk mahkemesi yönünden görev nedeni ile red kararı verilmesi gerektiği halde işin esasına girilerek yargılama yapılıp, esas hakkında davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

Mahkemenin kabulüne göre davacı vekilinin istinaf başvurusu yönünden incelemede:

2918 sayılı KTK'nın "işleten Ve Araç İşleticisinin Bağlı Olduğu Teşebbüs Sahibinin Hukuki Sorumluluğu" başlıklı 85. md.si "(Değişik fıkra: 17/10/1996 - 4199/28 md.) Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." ve yine aynı maddenin "İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi,

aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur." hükmü ile aynı kanunun "İşletenin Veya Araç İşleticisinin Bağlı Olduğu Teşebbüs Sahibinin, Sorumluluktan Kurtulması Veya Sorumluluğun Azaltılması" başlıklı 86.md.si "İşleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın,

kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya bir üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur." hükmünün somut olayda birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.

KTK'nun "Çalınan veya gasbedilen araçlarda sorumluluk" başlıklı 107. maddesinde; "Bir motorlu aracı çalan veya gasbeden kimse işleten gibi sorumlu tutulur. Aracın çalınmış veya gasbedilmiş olduğunu bilen veya gereken özen gösterildiği takdirde öğrenebilecek durumda olan aracın sürücüsü de onunla birlikte müteselsilen sorumludur. İşleten, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerden birinin, aracın çalınmasında veya gasbedilmesinde kusurlu olmadığını ispat ederse, sorumlu tutulamaz. İşleten, sorumlu olduğu durumlarda diğer sorumlulara rücu edebilir. Aracın çalındığını veya gasbedildiğini bilerek binen yolculara karşı sorumluluk, genel hükümlere tabidir." şeklinde belirtilmektedir.

Yerleşik Yargıtay uygulamasına göre, 2918 sayılı KTK'nin 107. maddesi uyarınca, işletenin sorumluluktan kurtulabilmesi için aracın sadece çalındığını kanıtlaması yetmemekte, bununla birlikte çalmanın önlenmesi bakımından olağan, makul, uygulanabilir türden gerekli tüm önlemlerin yerine getirildiği halde, çalmanın önüne geçilemediğini de kanıtlaması gerekmektedir.

İşletenin kusurlu sayılmaması için, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin aracın gözetimi yönünden gerekli tedbirleri almış olması gerekir. İşleten ve fiillerinden sorumlu olduğu kişiler tarafından aracın kapı ve camlarının kapatılmış olması, kontak anahtarının araç üzerinde veya kolayca elde edilebilecek bir yerde bırakmaması, sürücü ve yardımcıları seçmede, talimat vermede, denetlemede, her türlü özeni gösterdiği hususlarının ispat edilmesi gerekmektedir. (Yargıtay 17. HD'nin 29/03/2016 tarih ve 2016/284 E, 2016/3987 K sayılı ilamı)

Davacıya ait ... plakalı aracın kazadan önce, 15.03.2018 tarihinde çalındığı dosya kapsamı ile sabittir. Davacı, 15.03.2018 tarihli karakol şikayetinde arkadaşının evine ders çalışmaya gittiğini, motosikletin eve sığmadığı için arkadaşının evinin kapısının önüne bıraktığını ve sonradan motosikletinin çalındığını fark ettiğini ifade etmiş ve sorumlular hakkında şikayette bulunmuştur. Davacının şikayeti üzerine ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... Soruşturma sayılı dosyasında soruşturma başlatılmış ve evrak daimi aramaya alınmıştır. Ancak ilk derece mahkemesince davacının motosikletin çalınmasında bir ihmali olup olmadığı hususu araştırılmamıştır.

Bu durumda mahkemece davacının bildirdiği tanıklar dinlenerek ve gerektiğinde mahallinde keşif icra edilerek davacının, motosikletinin çalınmasında bir ihmal ya da sorumluluğu olup olmadığı hususunda gerekli araştırma ve incelemenin yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği halde görev hususunda herhangi inceleme ve değerlendirme yapılmaksızın görevli olmadığı halde işin esası hakkında red kararı verilmesi hatalı olmuştur. Bu nedenle kamu düzeni yönünden davacı vekilinin istinaf başvurusu yerindedir.

HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede;

Açıklanan nedenlerle davaya görevli olan Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından bakılması gerektiğinden görev nedeni ile red kararı verilmesi gerektiği halde işin esasına girilerek yargılama yapılıp, esas hakkında davanın reddine karar verilmesi hatalı olduğundan davacı vekilinin istinaf başvurusunun Kamu düzeni yönünden kabulü ile, ilk derece mahkemesinin kararının HMK 353/1-a-3 maddesi gereğince kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiş olup aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.