Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/1523 K.2024/1517

.... Asliye Ticaret Mahkemesinin 25/01/2024 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı aleyhine, istinaf başvurusunda bulunulmuş ve mahkemece dosya Dairemize gönderilmiş olmakla; HMK'nın 352. maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ. Tarafların iddia ve savunmalarının özeti:

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 09/12/2021 günü ... plakalı ve ZMMS poliçe numaralı sigortalı aracın sebebiyet verdiği maddi hasarlı trafik kazasına bağlı olarak müvekkiline ait ... plakalı araçta maddi hasar meydana geldiğini belirterek meydana gelen maddi hasar bedeli ve yoksun kalınan sürelerdeki maddi zarar sebebiyle araç hasar bedeli yönünden 100,00 TL, mahrum kalınan kazanç kaybı yönünden de 100,00 TL olmak üzere toplam 200,00 TL maddi tazminatın davalıdan tahsili talep edilmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... plakalı çekici aracın müvekkili şirkete 24/11/2021-2022 tarihleri arasında geçerli olmak üzere ... numaralı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, söz konusu poliçede teminat limiti araç başı 43.000,00 TL olduğunu, ayrıca müvekkili şirket karayolları trafik kanunu ve poliçe genel şartları gereği yalnız gerçek zarardan sorumlu olduğunu, trafik sigorta poliçesi teminat kapsamı kanun ve genel şartlarla belirlendiğinden, delil tespit gideri, ekspertiz ücreti, vekalet ücreti, keşif harcı, tebligat gideri, bilirkişi ücreti, kazanç kaybı vb. gibi masrafları sigorta teminatı dışında olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece "Dava 20/09/2022 tarihinde açılmış olup, davacı tarafa kesin olmasa da, 15/11/2022 tarihli 1.celsede, 27/12/2022 tarihli 2.celsede, 04/05/2023 tarihli 4 nolu celsede delil avansı yatırması için süre verilmiş ancak avans yatırılmamıştır.

Mahkememizin 04/05/2023 tarihli duruşma zaptının 2 nolu ara kararı:

"Yaptırılacak bilirkişi incelemelerinde kullanılmak üzere eksik 2.000TL delil avansının yatırılması için davacı vekiline 2 hafta süre verilmesine,

Dosyanın kusur oranı, hasar bedeli belirlenmesi ile meydana gelen kazanç kaybının hesaplanması amacı ile mahkememizce resen seçilecek bir makine mühendisi bilirkişisine tevdi ile, rapor düzenlenmesinin istenmesine, raporun taraf sayısından bir fazla olarak düzenlenip mahkememize ibrazından sonra bilirkişiye harcadığı emek ve mesaiye karşılık takdir edilen 1.160 TL ücretin ödenmesine,

-Rapor ibraz edildiğinde duruşma günü beklenmeksizin taraflara tebliği ile, rapora karşı itiraz ve beyanda bulunmak üzere kendilerine 2 hafta süre verilmesine, bu süre içerisinde itiraz ve beyanda bulunmadıkları takdirde itiraz ve beyanda bulunma haklarından vazgeçmiş sayılacaklarının ihtarına," şeklindedir.

Davacı tarafından delil avansı yatırılmamıştır. 11/07/2023 tarihli duruşmada, taraflarca takip edilmeyen dava dosyasının taraflarca yenileninceye kadar Hukuk Muhakemeleri Kanunun 150/1. maddesi uyarınca işlemden kaldırılmasına, işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmeyen davaların, sürenin dolduğu gün itibarıyla açılmamış sayılacağının ve mahkememizce kendiliğinden karar verilerek kaydın kapatılacağının ihtarına karar verilmiştir.

Davacı tarafından 12/07/2023 tarihinde yenileme dilekçesi sunulmuş ve 24/10/2023 tarihli duruşma zaptının 1. nolu ara kararı gereğince "Yaptırılacak bilirkişi incelemelerinde kullanılmak üzere eksik 1.500 TL delil avansının yatırılması için davacı vekiline 2 hafta kesin süre verilmesine, kesin süre içerisinde eksik avansın ikmal edilmemesi halinde dosyanın mevcut hali ile karar verileceğinin davacı vekiline ihtarına, (ihtarat yapıldı) ..." şeklinde ara karar kurulmuştur.

Davacı tarafından, 25/01/2024 tarihli duruşmadan bir gün önce 24/01/2024 tarihinde 1.500,00 TL delil avansı yatırılmıştır.

Dava dilekçesi, ihtarat içeren 24/10/2023 tarihli duruşma zaptı ve tüm dosya kapsamından; açılan davanın 09/12/2021 tarihinde meydana gelen kaza nedeni ile ... plaka sayılı araçta meydana gelen hasar bedeli ve yoksun kalınan kazanç kaybına ilişkin maddi tazminat talebine ilişkin olduğu, bilirkişi incelemesi giderlerinden olan delil avansının yatırılması için davacı tarafa kesin süre verildiği ihtaratın mahkememizin 24/10/2023 tarihli duruşmasında hazır olan davacı vekiline ihtar edildiği halde süresi içerisinde gider avansının yatırılmadığı, iki duruşma arasında 3 ay süre bulunmasına rağmen duruşmadan bir gün önce avansın yatırıldığı,

bu sürede bilirkişi tarifesinde artış meydana geldiği ve tekrardan delil avansının ikmalinin gerekeceği, 20/09/2022 tarihinde dava açılmasına rağmen davacının yargılamayı sürüncemede bıraktığı anlaşılmakla, ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiştir.

HMK'nin 324.maddesi uyarınca taraflardan her biri, ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenecek avansı, verilen kesin süre içinde yatırmak zorunda olup, avans yükümlülüğünü yerine getirmemesi halinde ilgili kişi, talep olunan delilin ikamesinden vazgeçmiş sayılacak ve dosyada mevcut delillerle karar verilecektir. Bu durumda verilecek karar ise, davanın esasına ilişkin olup, taraflar arasında kesin hüküm oluşturacaktır.

Bu itibarla, HMK'nin 324/2.maddesi uyarınca avans yükümlülüğünü yerine getirilmediği takdirde, diğer tarafın bu avansı yatırması mümkünse de, yargılamada geçen uzun süre boyunca davalıların bu yönde iradeleri olmadığı gibi, yukarıda izah edildiği üzere davanın esasına ilişkin verilecek red kararı lehlerine olmasına rağmen, bu dava özelinde söz konusu avansı yatırmalarının kendilerinden beklenmeyeceği, bu itibarla zaten uzayan davada bu sebeple tekrardan duruşma ertelenmemiş olduğu" gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

Karara karşı davacı vekili verdiği istinaf dilekçesinde özetle; mahkemenin kararının hukuka aykırı olduğunu, 6100 sayılı Kanunun 94 ve 324.maddelerine uygun şekilde ara karar kurulmadığı, bu hususta genel kurul kararı da bulunduğunu, delil avansı için farklı miktarlarda ara kararı verildiğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava trafik kazası sonucu araçta meydana gelen hasar bedeli ve kazanç kaybına ilişkin maddi tazminat talebine ilişkindir. İlk derece mahkemesinde yapılan yargılamada tarafların bildirdikleri bir kısım deliller toplanmış, giderek davanın ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş olup, hükmü davacı vekili istinaf etmiştir. İnceleme 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve re'sen kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Gerekçe incelendiğinde; mahkemece "davacı tarafa müteaddit defalar verilen sürelerin akabinde 24/10/2023 tarihli duruşmada yaptırılacak bilirkişi incelemelerinde kullanılmak üzere eksik 1.500,00 TL delil avansını yatırması için iki haftalık kesin süre verilmesine, kesin süre içerisinde eksik avansın ikmal edilmemesi halinde mevcut delil durumu itibariyle karar verileceğinin davacı vekiline ihtarına karar verildiği ve ihtarın yapıldığı, giderek ara kararı gereğinin verilen kesin süre içerisinde yerine getirilmediği" gerekçesiyle davanın ispatlanamadığı belirtilerek davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

6100 sayılı Kanunun 94.maddesinde kesin süre hüküm altına alınmıştır.

Mahkemece 24/10/2023 tarihli duruşma da dahil olmak üzere davacı tarafa birden çok kez yaptırılacak bilirkişi incelemelerinde kullanılmak üzere çeşitli miktarlarda eksik avansın yatırılması için süreler ve kesin süre verilmiş ise de hangi hususta bilirkişi incelemesi yapılacağı, dosyanın hangi unvana sahip bilirkişi yada bilirkişilere tevdi edileceği, yargılama çevresindeki kayıtlı bilirkişilerden mi yahut farklı çevredeki bilirkişiler bakımından talimat mahkemesi aracılığıyla mı rapor alınacağı,

bilirkişi yada bilirkişilere ne kadar ücret takdir edileceği hususlarında usulüne uygun bir ara kararı kurularak davacı tarafa süre yahut kesin süre verilmesi gerekirken kanunun ön gördüğü mahiyette usulüne uygun olarak ara kararı oluşturulmak suretiyle süre verilmediğinden, davanın sürüncemede kaldığı ve ispatlanamadığı gerekçesiyle reddine karar verilmesi usul ve esas bakımından hukuka aykırıdır. Davacı vekilinin bu yöne ilişkin istinaf itirazları yerindedir.

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere, davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanunun 353/1-a.6 maddesi uyarınca kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılmak üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.