Adana Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2024/2961 K.2024/2112

... Asliye Ticaret Mahkemesi ile ....Asliye Hukuk Mahkemesi arasında oluşan görev uyuşmazlığının merci tayini yoluyla giderilmesi talep edilmekle dosya kapsamı incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı tarafından alacaklarının tahsili için ... İcra Dairesince davalı aleyhine icra takibi yapıldığını, davalının itirazı sonucunda takibin durduğunu, davacının ... plakalı aracını davalıdan 1 Milyon 15 bin liraya satın aldığını, müvekkilinin aracı satın aldıktan sonra ... İlinden ...

İline gelirken aracın yolda arızalandığını, davacının bu durum üzerine davalıya haber verdiğini ve davalının arızayı gidermeye yanaşmadığını, bu arızanın aracın önceye dayanan gizli ayıbından kaynaklandığını, davalının ...

İcra Dairesine yapmış olduğu haksız ve kötüniyetli itirazın 203.252,62 TL yönünden iptaliyle takibin asıl alacak tutarı 203.252,62 TL ve tüm ferileri yönünden devamına itirazın haksız olması sebebiyle borçlunun %20'den aşağı az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, .... Sulh Hukuk Mahkemesinin ...

D.İş sayılı delil tespiti dosyasının asıl dava dosyasıyla birleştirilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

....Asliye Hukuk Mahkemesi ... Esas sayılı dosyasında vermiş olduğu kararında; mahkemenin davanın ticari dava olması nedeni ile görevli olmadıkları nedeniyle davanın usulden reddi ile dosyanın Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyasında vermiş olduğu kararında; Davanın ticari dava olmaması nedeni ile dilekçesinin görev yönünden reddi ile mahkemenin görevsizliğine, dosyanın ... Asliye Hukuk Mahkemesi gönderilmesine dair karar vermiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hükümlerle sınırlı olmak üzere inceleme yapılmıştır.

6102 sayılı TTK hükümlerine göre; ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir (TTK 11/1). Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınır, Bakanlar Kurulunca çıkarılacak kararnamede gösterilir (TTK 11/2). Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten gerçek kişiye tacir denir (TTK 12/1).

İster gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri 11 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır (TTK 15/1).

5362 nolu Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu’nun 3. maddesinde Esnaf ve Sanatkâr: İster gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler, olarak tanımlanmıştır.

TTK 24 ve devamı maddelerde düzenlenen ticaret siciline ilişkin hükümler tacir sıfatını taşımanın tescile bağlı olmadığı üstelik bu sıfatı taşımanın sonucu ve gereği olduğunu ortaya koymaktadır. Bu nedenle esnaf boyutunu aşan ticari işletme işleten kimsenin ticaret siciline kaydını yaptırmamış olması, tacir olmadığını göstermediğinden esnaf sayılmasını gerektirmez.

21.07.2007 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan 18.06.2007 tarihli 2007/12362 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile esnaf ve tacir ayrımına esas sınırlar belirlenmiş olup, bu kararda, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu 177. maddesinde belirtilen hadlerden, 1. ve 3. bendindeki konularda faaliyette bulunanlarda yarısını, 2. bendeki faaliyetlerde bulunanların bu tutarın tamamını aşanların tacir olacağı belirlenmiş olup 2022 yılı için yıllık brüt hasılata göre 200.000,00 TL, yıllık alış miktarına göre 400.000,00 TL ve yıllık satış miktarına göre 570.000,00 TL olmak üzere sınırlar belirlenmiştir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesine göre, bir davanın ticari dava sayılması için uyuşmazlık konusu işin taraflarının her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olmalı ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmamasına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu veya diğer kanunlarda o davaya asliye ticaret mahkemesinin bakacağı yönünde düzenleme olmalıdır.

6335 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca ticari davalar asliye ticaret mahkemelerince görülerek karara bağlanır. Diğer taraftan aynı düzenleme gereğince, asliye ticaret mahkemeleri ile diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’ndan ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 6335 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki halinden farklı olarak iş bölümü ilişkisi değil, görev ilişkisidir. Göreve ilişkin düzenlemeler, 6100 sayılı Hukuk Muhakemesi Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkemelerce ve temyiz incelemesi aşamasında Yargıtay’ca re'sen incelenir.

Bu kuralın tek istisnası, 6335 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 5/4. maddesinde düzenlenmiş olup, buna göre, yargı çevresinde ayrı bir asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemelerine açılan davalarda görev kuralına dayanılmamış olması görevsizlik kararı verilmesini gerektirmeyecektir.

Diğer taraftan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/II. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira, Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

Yapılan incelemede, davacının davalı oto alım şirketinden satın almış olduğu ... plaka sayılı aracını satın aldıktan sonra aracında çıkan arızalar nedeni ile yapmış olduğu masrafların davalı şirketten tahsili talepli dava açtığı anlaşılmıştır.

Davalı şirket olup, davaya konu edilen ... plaka sayılı aracın ruhsat bilgilerine bakıldığından, aracın ticari-çekici sınıfı araç olduğu görülmüştür.

Ancak, davacı ...'ın dosyadaki bilgi ve belgelerden esnaf ya da tacir sıfatının bulunmadığı, bu sebeplerle yukarıdaki açıklamalar uyarınca davanın mutlak veya nisbi ticari dava niteliğinde olmadığı anlaşıldığından ve eldeki dosyada her iki tarafın da tacir olmadığı kanaatine varılmakla davaya bakma görevinin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu kanaatine varılmıştır.

Açıklanan bu sebeplerle davanın .... Asliye Hukuk Mahkemesinde görüşülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

... · Başkan · ... ·  e-imzalıdır · ... · Üye · ... ·  e-imzalıdır · ... · Üye · ... ·  e-imzalıdır · ... · Katip · ... ·  e-imzalıdır