Adana Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/829 K.2025/718

Mersin 4. Asliye Hukuk Mahkemesi ile Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi arasında oluşan görev uyuşmazlığının merci tayini yoluyla giderilmesi talep edilmekle dosya kapsamı incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Taraflar arasındaki dava, trafik kazası nedeniyle kazaya uğrayan aracın kiraya verilememesinden kaynaklanan kazanç kaybının tazmini istemine ilişkindir.

Mersin 4. Asliye Hukuk Mahkemesi vermiş olduğu kararında; "Dava tarihi itibarı ile yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4/1-a maddesi gereği her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen hususlar ticari davalardır. TTK 5/1 maddesi gereği ticari davalara bakmakla görevli mahkeme Asliye Ticaret mahkemeleridir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 01.07.2012 tarihinden itibaren yasanın 5/3 maddesi gereği Asliye Hukuk mahkemeleri ile Asliye Ticaret mahkemeleri arasındaki ilişki işbölümü olmaktan çıkmış görev ilişkisi haline gelmiştir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1. maddesi gereği göreve ilişkin kurallar kamu düzeni ile ilgili olup mahkemece kendiliğinden dikkate alınması gerekmektedir.

Yukarıda açıklanan yasal düzenlemeye ve dosya kapsamına göre; Her ne kadar dava trafik kazası nedeniyle haksız fiile dayalı olarak açılmış ise de kazaya karışan aracın rent a car işinde kullanıldığı, ticari kazanç amacıyla kiralandığı, kaza nedeniyle ticari kazanç kaybı talebinde bulunulduğu, taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözüm yerinin Ticaret Mahkemesi olduğu tespit edilmiş, görev hususu dava şartı olup yargılamanın her aşamasında resen dikkate alınması gereken usul kuralı olduğundan, davanın mahkememizin görevsizliği nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine," dair hüküm tesis etmiştir.

Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi vermiş olduğu kararında; "6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4. maddesinde ticari davalar sayılmıştır. Buna göre davanın ticari dava sayılması için her iki tarafın tacir olması ve uyuşmazlığın her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğması (nispi ticari dava) ya da tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın maddede 6 bent halinde sayılan davalardan olması (mutlak ticari dava) gerekir.

Eldeki olayda her ne kadar trafik kazasına dayalı olarak açılmış bir tazminat talebi mevcut ise de, sigorta hukukundan kaynaklı bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Talep sonucu, haksız fiile dayalı olarak kazanç kaybı talebi içermektedir.

Vergi Dairesinden gelen yazı cevaplarına göre davacının 2. Sınıf tacir olduğu görülmüş, bildirilen beyanname verileri incelendiğinde de VUK 177. Madde sınırları altında kalındığı anlaşılmıştır. O halde davacı tacir değildir. Ayrıca vergi dairesi, davacının taksi ile yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunduğunu belirtmiştir.

Aracın hususi araç olduğu görülmekle birlikte davacı taraf, rent a car işi ile iştigal olduğunu ileri sürmüş ve araç kiralama sözleşmeleri sunduğunu ifade etmiş ise de, sadece tek bir araç kiralama evrakı sunulduğu, bu evrakın da imzasız olup davacı ile davaya konu araç sürücüsü bilgilerinin evrakta yer almadığı anlaşılmıştır.

Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2022/2510 Esas 2022/2242 Karar sayılı ilamında eldeki olayla benzer ve hatta davacının vergi kayıtlarına göre esnaf işletmesi boyutunda araç kiralama işiyle uğraştığının tespit edildiği bir olayda, asliye ticaret mahkemesi ile ticaret mahkemesi arasında çıkan görev uyuşmazlığına dair, (...

Şanlıurfa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin kararı ile eldeki davada davacının haksız eylem (trafik kazası) neticesinde aracında meydana gelen değer kaybı ve araç mahrumiyet zararlarının tazmini talep ettiği, dolayısıyla tazminat talebinin dayanağının "haksız fiil" hükümleri olduğu, her ne kadar dava dilekçesinde, davacının araç kiralama işi yaptığından bahsedilmiş olsa da, davacının ticari işletmesi olduğuna dair bir belge bulunmadığından; rent a car ( araç kiralama) işi yaptığı ileri sürülen davacının, vergi levhasında matrah ve tahakkuk eden gelir vergisi de nazara alınarak,

işletmesinin esnaf işletmesi kapsamında araç kiralama işi yaptığı ve bunun da ötesinde davacıya ait kazaya karışan aracın hususi araç olmakla ticari işi veya işletmesi ile ilgili olmadığının da değerlendirilmediği...

Somut olayda davacının haksız fiil nedeniyle davalıdan aracında meydana gelen değer kaybı ile kazanç kaybına yönelik tazminat istemiyle iş bu davayı açtığı, dava konusu aracın dosyaya yansıyan bilgilerden hususi araç olduğu, ticari araç olduğuna dair bir kayıt görülmediği ve bu bağlamda davacının tacir olarak değerlendirilemeyeceği, ayrıca uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olduğundan da bahsedilemeyeceği, buna göre davanın ticari dava olarak nitelendirilemeyeceğinden görevli mahkemenin Şanlıurfa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi olması gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur...) gerekçesi ile görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemesi olduğunu hüküm altına almıştır.

Bu doğrultuda eldeki dosya incelendiğinde, davacının tacir olmadığı gibi araç kiralama işiyle esnaf işletmesi haddinde uğraştığına dair resmi bir kayıt da bulunmamaktadır. Talebin kazanç kaybına ilişkin olarak ileri sürülmesi nedeniyle sunulan kira sözleşmesinin de tek taraflı oluşturulabilecek bir evrak olması ve evraka dair yukarıda yapılan açıklamalar ile istinaf mahkemesi kararı nazara alındığında mahkememizce eldeki uyuşmazlıkta asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğuna," dair karşı görevsizlik kararı vermiş, dosyayı merci tayin talebi ile Dairemize göndermiştir.

Dosyanın istinaf incelemesinde; Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen karşı görevsizlik kararının usul ve yasaya uygun olduğu, olayın haksız fiil sorumluluğundan kaynaklandığı, davacının dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere göre tacir olmadığı, yürütmekte olduğu faaliyetin esnaf faaliyeti sınırları içinde bulunduğu anlaşılmakla davaya bakmakla görevli mahkemenin Mersin 4. Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna karar vermek gerekmiştir.

Başkan Üye Üye Katip