Adana Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2023/1982 K.2024/693

Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 05.12.2019 ve ... E.-... K. sayılı kararının Dairemizin 24.09.2020 tarih ve ... E.-... K. sayılı kararı ile, Adana 1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 05.12.2019 tarih ve ... E.-... K. sayılı kararının kaldırılmasına ve yeniden yargılama yapılması gerekmediğinden yeniden hüküm kurulmasına, davacı ve asli müdahilin açtığı davanın pasif husumet yokluğundan reddine dair kararın Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 16.11.2021 tarih ve ... E.-... K. sayılı kararı ile BOZULMASI üzerine Dairemizce 12.05.2022 tarih ve ... E.-585 K. sayılı kabul kararı ile verilen kararın, Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 24.10.2023 tarih ve 2022/3585 E.-2023/3452 K. sayılı kararı ile yeniden bozulması üzerine yapılan yargılama sonunda;

Davacı vekili 05.08.2016 tarihli dava dilekçesinde; davacı ile davalı arasında Adana ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde tapuya kain ...

Ada ... nolu parselde kayıtlı taşınmaz üzerine davalı müteahhit şirket tarafından inşa edilecek ... bloklu yapıya ait mimari projelerin hazırlanması için sözlü olarak anlaşıldığını, bunun üzerine davacı tarafından mimari avan projelerinin hazırlandığını, ilgili mevzuat ve standartlara göre tatbikat projesi hazırlanmak suretiyle belediyeye başvuru yapıldığını, davacı tarafından ifa yükümlülüğünün yerine getirildiğini, ancak davalı tarafından sözleşme konusu işin bedelinin ödenmediğini, hazırlanan projenin Adana Mimarlar Odasına tescil ettirildiğini,

Mesleki Denetim Yönetmenliği uyarınca uygun görülen harçlar yatırılarak mesleki yeterlilik belgesi alındığını, davalı ile ... Yapı Denetim Şirketi arasında akdedilen sözleşme uyarınca davacı tarafından hazırlanan projelerin yapı denetim kuruluşu olan ... Yapı Denetim Şirketi'ne teslim edildiğini, ...

Yapı Denetim Şirketi tarafından yasadan aldığı yetki ile davalı adına davacı tarafından hazırlanan mimari projelerin incelenerek bu projeler ile ruhsat başvurusu yapıldığını, davacı tarafından hazırlanan projenin ruhsat projesi olarak onaylandığını, projelerin yapılıp resmi kurumlardan gerekli izinler alındıktan sonra davalının tamamen keyfi olarak davacının hazırladığı projeyi uygulamaktan vazgeçtiğini, başka bir mimari proje ile inşaata başladığını, yapılan anlaşma gereği davalının proje bedeli ve kdv bedelini davacıya ödemesi gerektiğini,

bu nedenle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacı tarafından hazırlanan mimari proje bedelinin şimdilik 20.000,00 TL'sinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmesini istemiş,

Asli katılan vekili 08.05.2017 tarihli asli müdahale dilekçesi ile; şimdilik 20.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsilini, 10.01.2018 tarihli ıslah dilekçesi ile, fazlaya dair istek hakkı saklı kalmak kaydı ile müddeabihin 152.986,70 TL arttırılarak mimari proje bedeli olan 172.986,70 TL alacağın dava ve ıslah tarihlerinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve etmiş,

Davalı vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında Adana ili, ... ilçesi, ...

Mah. ... ada ... nolu parselle ilgili bir eser sözleşmesi bulunmadığını, davacının hazırladığını iddia ettiği projenin ise kendisi tarafından hazırlanmadığını, bu projenin, ... ... ... ... tarafından hazırlandığını, davacının eşi ... ...'e projenin iç tasarımı için gönderildiğini, davacının da eşine gönderilen bu projede absürt bir kısım değişiklikler yaptığını, davalı şirket yetkilisi ... ...'ün umre hazırlığında olmasından faydalanarak Yapı Denetim Firması aracılığıyla bu projeyi Belediye'ye sunduğunu,

bu olaylardan daha sonra haberdar olan şirket yetkilisinin bu projeyi iptal edebilmek için yaklaşık 2 yıl boyunca uğraşmak zorunda kaldığını ve nihayetinde de başka bir proje hazırlatmak zorunda kaldığını, davalı şirket yetkilisi ... ...'ün davacı ile tanışıklığının yine ... ...'e ait ... ...

A.Ş.'ye ait işyerinin restoran bölümünün iç mimarlığının davacının eşi ... ... tarafından yapılmasıyla başladığını, bu iş yapılırken davacı, davalı şirket yetkilisi ... ...'e defalarca yapacakları inşaatların mimari projelerinin bir kısmını kendisi tarafından hazırlanması için teklifte bulunmuş ise de, müvekkilinin kabul etmediğini, ancak, iç mimarlık konusunda anlaşma sağladıkları için, müvekkilinin davacıyı ve eşini Yapı Denetim firması da dahil olmak üzere çalıştığı firmalara tanıştırdığını, dava konusu olan Adana ili, ... ilçesi, ...

Mah. ... ada ... nolu parsel üzerinde yapılacak inşaatın mimari projesinin de, müvekkilinin çalıştığı mimar ... ... ... ...'e hazırlatıldığını, yine müvekkilinin isteği üzerine ... ... ... ..., mimari projeyi hazırladıktan sonra projenin iç tasarımını kontrol etmesi için projeyi davacının eşi ... ...'e 15.04.2013 tarihinde maille gönderdiğini(Ek-1), ... ...'ün bu projenin iç tasarımını inceleyip yapılacak değişiklik varsa değişiklikleri yapıp geri göndermesi ve bu şekilde projenin Belediye'ye sunulacağını, ancak, davacı, eşine e-maille gelen mimari projeyi amacı dışında kullanarak projede işyerlerini olduğu gibi bırakıp,

konut bölümünde absürt değişiklikler yaparak, sanki müvekkilinin bilgisi dahilinde hareket ediyormuş gibi davranıp -müvekkil ... ...'ün o tarihte Umre hazırlıkları içinde olmasını fırsat bilerek (Ek-2)- değiştirdiği projeyi ... Yapı Denetim Ltd.

Şti'ne götürdüğünü, Yapı Denetim firmasına müvekkilinin durumdan haberdar olduğunu beyan ettiğini, Yapı Denetim firması yetkililerinin de müvekkilinin davacıyı iç mimarı olarak tanıştırmasından dolayı aklına başka birşey gelmediğinden bu şekilde mimari projenin ...

Belediyesi'ne sunulduğunu, müvekkilinin Umre'ye gidip dönmesinden 1 hafta sonra önüne Belediye'nin ruhsat harcı makbuzu konularak ödeme yapılması gerektiği söylendiğinde projenin bitip bitmediğini, bittiyse kendisinin neden haberinin olmadığını öğrenmek için ... ... ... ...'İ aradığını, O'nun bu durumdan haberinin olmadığını öğrenince, Belediye'ye gidip projeye baktığında projenin altındaki imzanın davacıya ait olduğunu gördüğünü, Yapı Denetim firmasıyla ve davacıyla yaptığı görüşmeler neticesinde olaylardan haberdar olduğunu,

davacının yaptığı değişikliklerle mimari projenin uygulanması ve yapılması çok zor ve masraflı olacağı gibi yapılacak binaların satılması da çok zor olacağından müvekkilinin bu projeyi geri çekmek zorunda kaldığını ve bu iş için yaklaşık 2 yıl uğraştığını, daha sonra da, bu taşınmaz üzerindeki inşaat için yeni bir proje hazırlattığını, bu olaylara rağmen davacıyla yapılan iç mimarlık sözleşmesinin feshedilmediğini, daha sonra aile şirketlerinden ... ...

A.Ş. adına başka bir parselle ilgili mimari proje hazırlanması işini davacının şirketine verildiğini, davacının şirketine işyeri kiraya verildiğini, tüm bu işler yapılırken davacı 14.03.2014 tarihinde herhangi bir alacaklarının olmadığına dair ibraname de verdiğini(Ek-3), bir an için taraflar arasında yapılan sözleşme gereğince davacının mimari projeyi hazırladığını düşünülse dahi, müvekkilinin bu projeyi uygulamamasının keyfilikten kaynaklanmadığını, davacının hazırladığı proje uygulanmasının ve yapılmasının çok zor ve masraflı olmasından yani yapılan işin ayıplı olmasından kaynaklandığını,

bu durumda TBK m.475/1 gereğince de "Eser işsahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olursa" iş sahibine seçimlik hak olarak sözleşmeden dönme hakkı verdiğini, müvekkilinin, davacının hazırladığı projeyi iptal etmek için 2 yıl uğraşması da bu hakkını kullandığının açık göstergesi olduğunu, haksız davanın reddine karar verilmesini istediği, ... ... ... ..., ... ... ve ... ...'ı tanık olarak bildirdiği,

DELİLLER

İstinaf incelemesine esas tüm kayıt ve belgeler dosyada mevcut olduğundan, dairemizce her hangi bir delil araştırmasına gidilmemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, hukuki niteliği itibariyle sözlü mimari çizim sözleşmesinden kaynaklanan alacak isteğidir.

Adana 1.Asliye Ticaret Mahkemesi 05.12.2019 ve ... E.-... K. sayılı kararı ile, dava ve asli davanın reddine karar verdiği,

Bu kararın asli müdahil vekili tarafından istinaf edildiği,

Adana Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi 24.09.2020 tarih ve ... E.-... K. sayılı kararı ile, Adana 1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 05.12.2019 tarih ve ... E.-... K. sayılı kararının kaldırılmasına ve yeniden yargılama yapılması gerekmediğinden yeniden hüküm kurulmasına, davacı ve asli müdahilin açtığı davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verildiği,

Bu kararın asli müdahil vekili tarafından temyiz edildiği,

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 16.11.2021 tarih ve ... E.-... K. sayılı kararı ile,"Asli müdahale davasında, çizildiği ileri sürülen mimari proje bedelinin tahsili talep edilmiştir. Asli müdahil şirket ile davalı arasında düzenlenmiş yazılı bir sözleşme bulunmamaktadır. Dosyada mevcut mimari projenin incelenmesinde, proje müellifinin asli müdahil şirket yetkilisi ... ... ... olduğu, projede asli müdahil şirketin eski unvanı olan ... Mim. Müh. İnş. Ltd.

Şti.nin isminin ve kaşesinin yer aldığı görülmektedir.Unvan değişikliğine ilişkin Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi nüshası dosyaya sunulmuştur. Projenin yapı denetim şirketi tarafından onaylandığı, yine yapı denetim şirketi tarafından yapı ruhsatı alınmak üzere projenin 30/05/2013 tarihinde ...

Belediyesine sunulduğu, belediye tarafından 01/08/2013 tarihinde mimari projenin uygun bulunarak proje onayının yapıldığı, daha sonra yapı denetim şirketinin elemanı tarafından projenin belediyeden geri çekildiği ... Belediyesinin 11/04/2017 tarihli yazısı ve yapı denetim şirketinin 10/04/2017 tarihli yazısından anlaşılmaktadır.

Davalı vekilinin cevap dilekçesi ve aşamalardaki beyanları, dosyaya delil olarak sunulan proje ve yapı denetim şirketi ve belediye yazıları ile dosya kapsamındaki belgeler bir bütün halinde değerlendirildiğinde, asli müdahil şirket ile davalı arasında mimari proje yapımına ilişkin sözlü olarak akdi ilişkinin kurulduğu anlaşılmaktadır.

Somut olayda, akdi ilişkinin ispatlanamaması nedeniyle dava reddedildiğinden, işin esasına ilişkin inceleme ve değerlendirme yapılmamıştır. Asli müdahil şirket ile davalı arasında sözlü olarak akdi ilişki kurulduğu değerlendirilmeksizin, işin esası incelenmeden yazılı şekilde asli müdahale davasının reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

Asli müdahil şirket tarafından çizilen projenin kabul edilemez nitelikte olduğu iddia ve ispat edilmiş değildir. Nitekim mahkemece alınan 02/10/2019 tarihli bilirkişi kurulu raporunda “davacı tarafından yapılmış projenin fonksiyonel açıdan kullanılabilir durumda olduğu” belirtilmiştir. Davalının talep etmesi nedeniyle, Yapı denetim şirketinin 29/05/2014 tarihli dilekçesi ile belediyeye başvurarak, inşaat ruhsatı verilmesi isteminden vazgeçmesi üzerine belediye tarafından “ruhsat reddi” işlemi yapıldığı açıktır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “Ücret isteme hakkı” başlıklı 20. maddesinde “Tacir olan veya olmayan bir kişiye, ticari işletmesiyle ilgili bir iş veya hizmet görmüş olan tacir, uygun bir ücret isteyebilir” düzenlemesine yer verilmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 08/04/2021 tarih ve ... esas, ... karar sayılı kararında da, bu düzenleme gereğince tacirin uygun (mülga 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 22. maddesindeki ifade ile ‘münasip’) ücret isteme hakkının taraflar arasındaki akdi ilişkinin varlığının sabit olmasına rağmen ücretle ilgili açık bir hüküm bulunmaması, vekaleti olmaksızın karşı taraf yararına iş görmesi ve sözleşme harici fazla imalat yapması durumunda söz konusu olabileceği açıklanmıştır. Asli müdahil şirketin tacir olduğu açıktır.

Bu durumda mahkemece yapılacak iş; asli müdahil ile davalı arasında sözlü olarak akdi ilişkinin kurulduğunun kabul edilmesinden, işin esası incelenerek davadaki talep yönünden az yukarıda yer verilen 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 20. maddesi hükmü de dikkate alınarak işin yapıldığı tarihteki mahalli piyasa rayiçleri uyarınca konusunda uzman bilirkişi kuruluna hesaplama yaptırılıp oluşacak sonuca göre değerlendirme yapıldıktan sonra hüküm kurmaktan ibarettir. " gerekçesi ile BOZDUĞU,

Bozma üzerine Dairemizce bozma kararına uyularak bozma doğrultusunda işlem yapılarak davanın kabulüne karar verilmiş,

Bu kararın davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine,

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 24.10.2023 tarih ve ... E.-... K. sayılı kararı ile,"Bölge Adliye Mahkemesince bozma ilamına uyulmuş ise de, bozmanın gerekleri yerine getirilmemiştir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda proje bedeli birim fiyat tarifesine göre belirlenmiştir. Bu durumda yapılacak iş, bozma ilamında belirtildiği üzere mimari proje bedelinin, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun ‘ücret isteme hakkı’ başlıklı 20. maddesi de göz önünde bulundurarak işin yapıldığı tarihteki mahalli piyasa rayiçleri uyarınca konusunda uzman bilirkişi kuruluna hesaplama yaptırılıp oluşacak sonuca göre karar verilmesinden ibarettir." gerekçesi ile bozulması üzerine,

Üç kişilik uzman bilirkişiden rapor alınmış, bilirkişi kurulu 14.04.2024 tarihli raporunda; mimari projenin yapıldığı yıl olan 2013 tarihindeki mahalli piyasa rayiçleri uyarınca ikili ayırım yaparak hesaplama yapmış, 1. yöntemde projesine başlanmadan önce verilecek ücreti 73.380,80 TL+KDV, 2. yöntemde mimari projenin tamamlanmış şekli ile ve verilebilecek en az piyasa rayicine göre 117.277,60 TL+KDV olduğunu belirlemiştir.

Davaya konu mimari proje tamamlanmış olduğundan ve alınan bilirkişi raporu da yeterli ve denetime elverişli olduğundan hükme esas alınmış, 117.277,60 TL+KDV= 138.387,56 TL olduğundan hesaplamaya KDV dahil edilmediğinden KDV'li bu bedel üzerinden asli müdahil davacının açtığı davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiş, davacı ... ... ... ise sözlü mimari proje çizim sözleşmesinin tarafı olmadığından (sözlü mimari proje çizim sözleşmesinin bir tarafı ... Mimarlık Proje Danışmanlık Tic.Ltd.Şti, diğer tarafı ise davalıdır) açılan davanın pasif husumet nedeniyle reddine karar verilmesi gerekmiştir.