Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2019/1927 K.2021/1055

Mersin 2.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas ... karar sayılı kararına karşı istinaf başvurusu üzerine dosya Dairemize gönderilmiş olmakla, dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili ile davalı arasındaki ticari anlaşma gereği, ... tarihli fatura bedeli olan 41.390,09 USD değerinde, ... tarihli fatura bedeli olan 44.571,17 SD değerinde ticari malları Çin'den Türkiye ... Gümrüğü'ne, alıcı davalı adına gönderdiğini, davalı daha önce davacıya olan borçlarını ödememek için usulsüz işlemler yaptğını, davacıya ... nolu fatura bedellerinin ödenmemiş olduğunu, ... 1 Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyada kararın kendilerin lehine sonuçlandığını, davalının... nolu fatura bedellerini ödemediğini belirterek, davanın kabulü ile tespit edilecek fatura alacağının fatura tarihinden itibaren mevduata uygulanacak en yüksek faizi ile birlikte ödenmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı tarafa usulüne uygun tebligat yapıldığı, cevap beyanında bulunmadığı görülmüştür.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Yerel mahkemece verilen karar ile; " ... Gümrük Müdürlüğü'nden gelen evrakların incelenmesinde davalının ithal edeceği mallar için peşin ödeme şeklinde..., ... Şubesi kanalı ile ithalat işlemlerini gerçekleştirmiş olduğunun anlaşılması karşısında davanın reddine" şeklinde karar verilmiştir.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili tarafından verilen istinaf dilekçesi ile; mallar gümrükten sahte belgelerle çekildiğini, müvekkilinin faturada belirtilen bedelleri tahsil edemediğinden büyük bir maddi ve ticari itibar yitirdiğini, davalının malların bedellerini ödemediğini, konşimento, konteynr numaralarından hareketle ... Gümrük ve A.Ş., Urfa Gümrük Müdürlüklerinden malın çekildiği, teslimler ve tesellümler, faturalar, tüm kayıt ve belgelerin celpedilmesini ve bu sayede tekrar yeni bir heyet ile bilirkişi heyetine tevdi edilmesini talep ettiklerini ancak ilk mahkemece masraf olmadığı bahisle red kararı verildiğini, dosyada masraf yatırılacağını beyan ettiklerini, verilen aleyhe red kararını kabul etmediklerini belirterek ilk derece kararının kaldırılmasını talep ve beyan etmiştir.

DELİLLER

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri, bilirkişi raporu, ve tüm dosya kapsamı.

GEREKÇE

Dava, ticari satımdan kaynaklanan alacak davasıdır.

Davacı tarafından, taraflar arasındaki anlaşma doğrultusunda davacıya satılan malların, Çin'den ... Gümrüğüne getirildiği, malların sahte evraklarla davalı tarafından gümrükten çekildiği, ancak, ... olan, ... tarihli 41.390,09 USD ve 44.571,17 USD olmak üzere toplam 85.961,26 USD değerinde 2 adet fatura bedelinin ödenmediği iddia edilmiş, davalı taraf, faturalarda yazılı malların davacı tarafından teslim edilmediğini savunmuş, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacı tarafından, faturalardaki malların davalıya teslim edilmesine rağmen, bedelinin ödenmediği iddia edilmiştir. Davalı ise malın teslim edilmediğini savunmuştur. Bir satım ilişkisinde davacı taraf sattığı malın miktarını ve alıcıya teslimini, davalı taraf ise yaptığı ödemeleri usulüne uygun bir şekilde ispat etmek zorundadır.Dava konusu olan faturalardaki malları teslim ettiğini iddia eden davacı tarafın, dava konusunun değerine göre teslimi yazılı belgeyle ispatlaması gerekmektedir.

İlk derece mahkemesince, ... ve ... Gümrük Müdürlüklerinden davacı vekili tarafından bildirilen konşimento ve konteyner numaraları da yazılmak sureti ile konşimento ve konteynerlere konu malın kimin tarafından teslim alındığı, malın kim adına çekildiğini gösterir teslim tesellüm belgeleri, tüm fatura kayıt ve belgeleri ile Gümrük kayıtlarının, aynı konuda açılan hukuk ve ceza dosyalarının celp edildiği anlaşılmıştır.

... 1.Asliye Ticaret Mahkemesi'ne ait ... E. Ve ... K.sayılı dosyanın incelenmesinde; Davacı şirket tarafından, içlerinde davalı ...'ın da bulunduğu, davalı ithalatçı ve taşıma şirketleri aleyhine, aynı maddi vakıaya dayalı olarak, fatura bedellerinin tahsiline yönelik alacak davası açıldığı, mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verildiği, kararın ... tarihinde kesinleştiği anlaşılmaktadır.

... 1.Ağır Ceza Mahkemesi'ne ait ... Esas sayılı dosyanın incelenmesinde; Müşteki ... şikayeti üzerine, davalı ... hakkında, ithalat işleminin gerçekleştirirken sahte fatura düzenleyerek, malın değerini düşük göstermesi iddiasıyla açılan kamu davası sonucunda, sanık ...'ın beraatine karar verildiği, kararın Yargıtay ...Ceza Dairesine ait ...sayılı İlam ile bozulmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece alınan ... tarihli bilirkişi raporunda özetle.

Çin'in ...şerrinde yerleşik davacı .....firmasının ihracatçı sıfatıyla, ...' da yerleşik davalı ithalatçı ...' a her ne kadar ...yılında ... tarihli ve... sayılı 41.390,09 USD dolarlık fatura ile ... tarihli ... sayılı 44.571,17 sayılı faturalar kapsamında mal satmış olduğu anlaşılsa da; dava dosyasında bu faturalar kapsamındaki ticari malların, ... limanına ulaştığına, alıcısı ...' a teslim edildiğine veya adı geçenin bu malları teslim aldığına, ...

Gümrüğü'nde vergilerinin tahsil edildiğine , ithalat işlemlerinin yapıldığına, mal bedelinin adı geçen davalı tarafından davacıya önceden veya ithal işlemleri sırasında para transferi veya banka hesabına para ödemesi yapıldığına dair herhangi bir belge veya kanıtlayıcı belgeler bulunmadığından, bu aşamada davacı şirketin davalı ...' dan dava tarihi itibariyle talep edebileceği bir alacağın bulunduğu hususunda bir sonuca varılamadığının belirtildiği, mahkemece, eksik belgelerin temin edilmesinden sonra aynı bilirkişi heyetinden alınan ... tarihli ek raporda özetle.

Çin'in ... Eyaleti,... şehrinde yerleşik davacı .....firması ile uzun yıllar iş yapmış olduğu anlaşılan ithalatçı davalı ...' ın yine bu firmadan ithal edeceği mallar için peşin ödeme şeklinde ... AŞ , ... Şubesi kanalı ile ithalat işlemlerini gerçekleştirmiş olduğu, bu durumunun ...

Gümrük Müdürlüğü'nden gönderilmiş olan resmi ithalat vesaikinden açıkça anlaşıldığı , davalı ...'ın davaya konu ... sayılı 2 adet fatura kapsamında Çin' den adına gönderilen malları, ... adet Gümrük Beyannamesi ile ...

Gümrük Müdürlüğü'nden ithale ilişkin vergi ve masrafları ödemek sureti ile çekmiş olduğu, ithal edilen bu malları peşin ithalat yoluyla ithal etmiş olması sebebi ile bahse konu 2 adet faturadan dolayı davacı .....Ltd Şti' ne dava tarihi itibariyle herhangi bir borcunun bulunmadığı belirtilmiştir.

Mahkemece davacı vekilinin rapora itirazı sonucu alınan ... tarihli bilirkişi 2.ek raporda özetle; dosyaya yeni gelen evrak ve belgeler ile davacı vekilinin rapora karşı itirazları yeniden incelenerek değerlendirildiğini, esasen bu hususları daha önce de sunulmuş bulunan ... tarihli 1. Ek raporda gerekçeli, açıklama ve tespitlere yer verdiklerini, davacı şirket vekilinin itirazlarının raporun sonucunu etkileyecek ve değiştirecek mahiyette bulunmadığını bildirmişlerdir.

Mahkemece, davacı vekili tarafından bu rapora da itiraz edilmesi üzerine ... tarihli duruşmada dosyanın yeniden farklı bilirkişi heyetine tevdiine karar verilmiş ve duruşmaya mazeret dilekçesi gönderen davacı vekilinin yokluğunda, 150,00.TL talimat ve 1.800,00.TL bilirkişi giderinden oluşan toplam 1.950,00. TL gider avansını yatırmak üzere davacı vekiline 1 aylık kesin süre verilmesine, aksi taktirde bilirkişi incelemesi taleplerinden vazgeçmiş sayılacağının ve dosyanın mevcut delil durumu itibarıyla değerlendirilerek karar verileceği hususunun davacı vekiline duruşma gün ve saatini bildirir meşruhatlı davetiye ile birlikte ihtaratına, duruşma zaptının bir suretinin de davetiyeye eklenmesine, dair ara karar kurulmuştur.

... tarihli celsede ise delil avansı yatırılmadığından, davacının yeni bilirkişi raporu alınmasına yönelik talebinden vazgeçmiş sayılmasına karar verilmiştir.

Mahkemece, yeni bir bilirkişi raporu alınmaksızın, dosyada mevcut deliller doğrultusunda davanın reddine karar verilmiş ise de; HMK'nun 324/1. maddesine göre, taraflardan her biri, ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı, verilen kesin süre içinde yatırmak zorundadır. Aynı maddenin 2. fıkrasına göre ise, taraflardan birisi avans yükümlülüğünü yerine getirmezse, diğer taraf bu avansı yatırabilir. Aksi halde, talep olunan delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır.

Delil avansına yönelik ara kararında, mahkemece, hangi delil için ne miktarda avans yatırılacağı açıkça belirtilmeli ve avansın kesin süre içinde yatırılmaması halinde, bu delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılacağının kabulü ile dosya kapsamındaki delillere göre karar verileceğinin, ilgili tarafa ihtar edilmesi gerekir. Başka bir deyişle, ihtaratın geçerli olması için, taraflarca tamamlanması gereken işlemin açıkça belirtilmesi ve ihtarata uygun hareket edilmemesi halinde, hangi hukuki sonuçla karşılaşılacağının açıklanması şarttır.

Somut olayda; ... tarihli duruşmada hazır olmayan davacı vekiline, bilirkişi ücretine ilişkin gider avansını yatırmak üzere kesin süre verilmiş omasına rağmen, söz konusu ara kararın bulunduğu duruşma tutanağının davacı vekiline usulüne uygun olarak tebliğ edilmediği, bu nedenle davacıya geçerli bir süre verilmiş olmasından söz edilemeyeceği, mahkemece verilen kesin sürenin hukuki sonuç doğurucu nitelikte olmadığı anlaşılmıştır. Kesin sürenin sonuç doğurabilmesi için usulüne uygun olarak yapılması ve muhatabına ulaşması gerekmektedir.

Ayrıca, davacının şikayeti üzerine, ithalat işlemi gerçekleştirilirken kullanılan faturaların sahte olarak düzenlendiği, malın gerçek değerini yansıtmadığı iddiasıyla davalı hakkında açılan kamu davası sonucu ... 1.Ağır Ceza Mahkemesi'ne ait ... E. ... K. Sayılı dosyada, sanık hakkında verilen beraat kararının...tarihinde Yargıtay ....Ceza Dairesi tarafından bozulmasına karar verilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; mahkemece, davacı vekiline delil avansının yatırılması yönünde verilen kesin sürenin usulüne uygun olmadığı, taraf delillerinin toplanmadığı ve ceza dosyası içeriği değerlendirilmeden hüküm kurulduğu anlaşıldığından, davacı vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun esastan kabulüne, İlk Derece Mahkemesi'nin kararının kaldırılmasına ve 6100 sayılı HMK.nun 353/1-a/6 maddesi gereğince dava ile ilgili taraf delilleri toplanıp değerlendirilmek suretiyle karar verilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

... · Başkan · ... ... · Üye · ... ... · Üye · ... ... · Katip · ...