Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2019/1933 K.2021/1053

Adana 3.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../... esas .../... karar sayılı kararına karşı istinaf başvurusu üzerine dosya Dairemize gönderilmiş olmakla, dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkilinin petrol istasyonu işlettiğini, icra takibinde borçlu görünen ... şirketinin ise ... işi yaptığını, veresiye petrol satışı yapıldığını, alacağına karşılık çekler alındığını, bu çeklerden .... keşide tarihli 65.000,00.TL tutarındaki çekin bankaya takasa verildiğini, daha sonra çekin geri alınarak bedelinin tahsil edildiğini ve çekin geri verildiğini, diğer .... keşide tarihli 65.000,00.TL bedeli çekinden tahsil edilmesi ile iade edildiğini, daha sonra bu çeklerin keşide tarihlerinin değiştirilerek ... şirketi tarafından çalışanı ...'a verildiğini,

... tarafından da bankaya ibraz edilerek karşılığı olmadığı şerhini yazdırarak icra takibine konu edildiğini, ... şirketinin de muvazaalı olduğu anlaşılmasın diye borçlu gösterildiğini, müvekkilinin halen ... şirketinden iki adet çekten dolayı 140.000,00.TL alacağının olduğunu, bu çeklerle ilgili icra takibi yapıldığını ancak bedellerin tahsil edilemediğini belirterek, mağduriyete mahal verilmemesi açısında Adana ... İcra Müdürlüğü .../...

Esas sayılı takibin dava sonuna kadar tedbiren durdurulmasına yönelik talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, müvekkilinin ... şirketi ile iş yaptığını, çeklerin keşide tarihlerinin ... şirketi tarafından değiştirilmek suretiyle müvekkiline verildiğini ancak, davacı çeki keşideciye iade ederken cirosunu iptal etmediğini, davacı ve keşideci çekin davacıya keşide tarihi değiştirildikten sonra ciro yaptırılması davalının alacağı için kefil istemesinden kaynaklandığını, davacının basiretli tacir gibi davranmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Yerel mahkemece verilen karar ile;" borç sona erdikten sora yapılan keşide tarihindeki değişiklik ile çekin yeniden piyasaya sürülmesinden sonra önceden borcu sona ermiş davacının çek nedeni ile çek hamiline karşı müracat borçlusu olarak sorumluluğunun bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Borcu ödeyerek çekin çek nedeni ile sorumluluğun ortadan kalktığını iddia eden davacı şirketin ödeme anında kendi cirosunu iptal etmeksizin çeki iade etmiş olduğunun anlaşılması karşısında çek nedeni ile halen sorumluluğunun bulunduğu kanatine varılmakla menfi tespit davasının reddine yargılama esnasında mahkememizce icra veznesine yatacak paranın alacaklıya ödenmemesine dair tedbir ara kararı verilmiş ve bu tedbir icra dairesince tatbik edilmiş olmakla, İİK 72/4 maddesi uyarınca davacının tazminata mahkum edilmesine ve davanın reddine" şeklinde karar verilmiştir.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili tarafından verilen istinaf dilekçesi ile; davalı keşide tarihinin değiştirildiğini bilerek çeki almış olmakla iyi niyetli olmadığını, çekin bedeli dava dışı keşidecisi tarafından ödenmiş ve alacak borç ilişkisinin sona erdiğini, çeklerin üzerindeki ilk tarihe göre müvekkili şirkete olan 6 aylık müracaat hakkının düştüğünü, çeklerdeki ciranta zincirinin kırıldığını, çeklerde teselsülden bahsedilmesi için çeklerin cirantalar arasında el değiştirmesi gerektiğini, ödenme nedeniyle keşideciye iade edilen çeklerin, tahrif edilerek yeniden tedavüle alınma konusu olduğunu, teselsül olmadığı için müvekkili şirkete karşı ...'un müracaat hakkı ve alacaklı sıfatının olmadığını belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını beyan etmiştir.

DELİLLER

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri, bilirkişi raporu, Adana ... İcra Dairesi'nin .../... esas sayılı icra dosyası ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibarıyla " Kıymetli Evraktan Kaynaklanan Menfi Tespit" davasıdır.

Davacı tarafından, davalının Adana ... İcra Müdürlüğü'nün .../... sayılı dosyasında hakkında başlattığı takibe dayanak teşkil eden çeklerin, dava dışı keşideci ... ..Ltd.Şti. tarafından kendisine verilen çekler olduğu, bu çekleri daha önce cirolayıp ...

Bankasına takasa verdiği, keşidecinin çek bedelini ödemesi üzerine çeki takastan alarak keşideciye iade ettiği, ancak çeklerdeki cirosunu iptal etmediği, keşidecinin, sahtecilik yoluyla çeklerdeki keşide tarihinin üzerini çizip, başka bir tarih yazarak davalı ...'a verdiği ve böylelikle çeklerin kendileri tarafından davalıya ciro edilmiş görüntüsü sağlandığı iddia edilerek,

çeklerdeki cironun hükümsüz olması nedeniyle müracaat hakkı bulunmayan davalı tarafından başlatılan icra takibine esas teşkil eden çeklerden dolayı borçlu olunmadığının tespiti talep edilmiş, davalı ise, keşide tarihinin keşideci tarafından değiştirilip, paraf edilmesi halinde yeniden tedavüle sokulabileceğini, bu hususun çekin geçerliliğini etkilemediği için iptalini gerektirmeyeceğini, davacının çeklerdeki cirosunu iptal etmediğini, keşide tarihinin anlaşmaya aykırı olarak değiştirildiğinin yazılı belge ile ispatlanması gerektiğini savunmuş, ilk derece mahkemesince yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Adana ... İcra Müdürlüğü'nün .../... sayılı takip dosyasının incelenmesinde; Alacaklının ..., borçluların ....Ltd.Şti ve ... ....Ltd.Şti. olduğu, takibin dayanağının, ... .... Şubesi'ne ait, ... keşide tarihli, 65.000,00.TL bedelli ve ... keşide tarihli, 75.000,00.TL bedelli çekler olduğu anlaşılmıştır.

Dava konusu çeklerin incelenmesinde; ... ... Şubesi'ne ait, ... keşide tarihli, ... seri nolu, 65.000,00.TL bedelli çekin keşidecisinin ... ...Ltd.Şti, lehtarın, ....Ltd.Şti. olduğu, keşide tarihinde imzalı paraf bulunduğu, çekte davacıya ait ciro olup, iptal edilmediği, çekin davalı ...'a ciro edilmiş olduğu ve ... tarafından ... tarihinde ...'a ibraz edilerek, karşılıksız şerhinin vurulduğu, dava konusu ... Şubesi'ne ait ... keşide tarihli, 8637058 seri nolu, 75.000,00.TL bedelli çekin ise, keşidecisinin ... ...Ltd.Şti, lehtarın, ....Ltd.Şti olduğu, keşide tarihinde imzalı paraf bulunduğu, çekte davacıya ait ciro olup, iptal edilmediği, çekin davalı ...'a ciro edilmiş olduğu ve ... tarafından ... tarihinde ...'a ibraz edilerek, karşılıksız şerhinin vurulduğu anlaşılmıştır.

... Bankası tarafından gönderilen yazılar ve eklerindeki çek suretlerinin incelenmesinde, davacı şirketin, .... tarihli dilekçe ile ... seri nolu çekin, .... tarihli dilekçesi ile ise .... seri nolu çekin muamelesiz iadesini talep ettiği, .... nolu çekin davacıya teslim edildiği tarihte keşide tarihinin..., ..... nolu çekin ise keşide tarihinin ... olarak yazılı bulunduğu, banka tarafından sureti gönderilen çekler ile takip dosyasındaki çeklerin seri numaralarının aynı olduğu ancak keşide tarihlerinin farklı olduğu anlaşılmıştır.

Davacı tarafından, konusu çekler üzerindeki cironun iptal edilmeksizin keşidecisi ... ....Ltd.Şti.ne iade edildiğinin ve keşideci tarafından,keşide tarihinin çalışanı olan davalı ile muvazaalı olarak üzerinin çizilip, yeni bir tarih yazılarak bankaya ibrazının olanaklı hale getirildiği savunulmuştur. Taraflar arasında, dava konusu çeklerin keşide tarihinde yer alan paraf imzanın keşideciye ait olduğu hususunda ihtilaf bulunmamaktadır.

Dava, bedeli ödenen çekin arkasındaki cironun iptal edilmeden keşideciye verilmesi ve keşideci tarafından keşide tarihinde tahrifat yapılması nedeniyle ciro silsilesinde kendisinden sonra gelen hamile borçlu olmadığının tespitine ilişkindir. Çek metni üzerinde yapılan incelemede, ciro zincirinde bir kopukluk bulunmadığı gibi keşide tarihinde yapılan değişikliğinde keşideci tarafından paraf edildiği ve dolayısıyla çekin şeklen kambiyo senedi vasfını yitirmediği ( Yargıtay 19.HD'sinin .../....-.../... EK sayılı kararı benzer mahiyettedir.) ve davalının kötü niyetli olarak çeki iktisap ettiğinin ispat edilemediği anlaşılmakla ilk derece mahkemesince verilen davanın reddi kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmıştır.

İlk derece mahkemesi kararının usul, yasa ve dosya kapsamı ile uyumlu olduğu anlaşıldığından 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davacı vekilinin ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan Üye Üye Katip