Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2020/175 K.2021/1540

Adana 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas ve ... karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında gübre alım satımına ilişkin ticari ilişki bulunduğunu, teslim alınan malların bedelinin çeklerle ve bir kısım ödemelerle yapıldığını, takibe konu senetten dolayı müvekkilinin borcu olmadığı gibi ödemeler kadar dahi mal teslim edilmediğini ileri sürerek, davacının davalı firmaya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; senedin illetten mücerret olduğunu, davacının ... adıyla bilindiğini, malın teslim edildiğini, senede ilişkin borcun vade tarihleri dolması sebebiyle muacceliyet kesbetmesine rağmen ödenmediğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; davaya konu senette nakden ifadesi yer almış ise de davalı tarafın bu senedin gübre alışverişinde kullanıldığını ikrar etmesi, ayrıca ispat yükü kendisinde olan davalının malları teslim ettiğine ilişkin herhangi bir belge ya da kayıt ibraz etmemesi karşısında davanın kabulüne karar verildiği, Adana 7. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasında yürütülen icra takibine esas olan 43.000,00.TL’lik senet, 1.431,37.TL işlemiş faiz, 129,00.TL komisyon bedeli yönünden davacının borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.

DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; eksik ve hatalı inceleme yapıldığını, kambiyo senedinin illetten mücerret olduğunu, senette teminat kaydının bulunmadığını, ispat yükünün davacıda olduğunu, ilişkinin tarafların kabulünde olduğunu, imza incelemesi yapılması halinde davacının olduğunun ortaya çıkacağını, karşılıklı talil durumunda ispat yükünün yer değiştirmeyeceğini ileri sürerek yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece talep edildiği halde ve şartları oluştuğu halde tazminata hükmedilemeyeceğini ileri sürerek talepleri doğrultusunda tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri, takip dosyası, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, icra takibinin dayanağı olan bonodan dolayı borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi'nce davanın kabulüne karar verildiği, karara karşı taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi uyarınca istinaf incelemesi, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Ancak Bölge Adliye Mahkemesi kamu düzenine aykırılık gördüğü takdirde bunu resen gözetir.

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 15. maddesine göre yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı işlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden, işlemin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır. Aynı Yasa'nın 28/1. maddesinin "a" bendinde karar ve ilâm harcının dörtte birinin peşin geri kalanın kararın verilmesinden itibaren iki ay içinde ödeneceği hükmü yer almakta olup, yine aynı Kanun'un 32. maddesinde yargı harçları ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılmayacağı emredici hükmü konulmuştur. Harçlar Kanunu ile ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, emredici nitelikte bulunduğundan mahkemece ve Bölge Adliye Mahkmesince re'sen nazara alınır.

Bu yasal düzenlemede mahkemenin davanın reddi ya da kabulü kararı vermesi konusunda bir ayrım yapılmamıştır. Mahkemenin bu emredici kurallara göre harcı ikmal ettirmeden yasal olarak yargılamaya devam etme ve hüküm aşamasına gelme imkanı olmadığından harcı tamamlattırdıktan sonra yine delilleri değerlendirerek davanın reddi ya da kabulü kararı verebilecektir. Harcın tamamlanmaması halinde esasa ilişkin bir karar değil davanın açılmamış sayılması kararı verilecektir.

Davacı davaya konu uyuşmazlık yönünden tüketici olmadığı gibi Harçlar Yasası'na göre harçtan muaf olan kişi ve kurumlardan da değildir. Nispî karar ve ilâm harcına tabî davalarda, dava değeri üzerinden peşin nispî ilâm harcının alınması zorunludur. Uyarıya rağmen yatırılmaması halinde Harçlar Kanunu'nun 32. maddesine göre müteakip işlemler yapılamaz.

Bu durumda mahkemece davacıya, dava değeri üzerinden yatırılması gereken nispî ilâm harcını yatırmak üzere uygun süre verilip, yatırılması halinde bundan sonra yargılamaya devamla davanın sonuçlandırılması gerekmektedir.

Dava menfi tespit davası olup, Adana 7. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında 43.000,00.TL asıl alacak, 1.431,37.TL işlemiş faiz ve 129,00.TL komisyon ücreti olmak üzere toplam 44.560,37.TL üzerinden borçlu olmadığının tespitine yönelik işbu dava açıldığından dava değeri 44.560,37.TL olup nisbi harca tabidir. Böyle bir davada 6100 Sayılı HMK'nın 120, 323 ve devamı maddeleri ile, 492 Sayılı Harçlar Kanunun 16. maddesi uyarınca, dava değerinin borçlu olunmadığı belirtilen miktar üzerinden hesaplanması gerekir.

Dosyanın incelenmesinde; dava açılışı sırasında davacı tarafça peşin harç ve başvuru harcının maktu olarak yatırıldığı, eksik karar ve ilam harcının ikmali içinde davacıya süre verilmediği anlaşılmıştır.

Yukarıda açıklandığı üzere, 492 Sayılı Harçlar Kanunun, harcın alınmasının veya tamamlanmasının tarafların isteklerine bırakmayıp, anılan hususun (istinaf edenin sıfatına bakılmaksızın) mahkemece kendiliğinden gözetileceğini düzenlenmiş ve buyurucu nitelikteki 492 Sayılı Harçlar Kanunu'nun 32. maddesinde yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılamayacağını öngörmüştür.

Hal böyle olunca, öncelikle 44.560,37.TL dava değeri üzerinden peşin harç ve başvuru harcının alınması, bu zorunluluk yerine getirildiği takdirde davaya devam edilmesi gerekirken, anılan husus gözardı edilerek işin esası bakımından hüküm kurulması yerinde görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, İlk Derece Mahkemesi tarafından eksik harç ikmal edilmeden uyuşmazlığın esası hakkında hüküm kurulması doğru olmadığından, taraf vekillerinin işin esasına yönelik istinaf sebepleri incelenmeden İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır