Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2021/1882 K.2024/1208

...

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

9. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2021/1882

KARAR NO : 2024/1208

KARAR TARİHİ : 10/07/2024

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

BAŞKAN : ... (...)

ÜYE : ... (...)

ÜYE : ... (...)

KATİP : ... (...)

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ... 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 01/04/2021

NUMARASI

... Esas, ... Karar

DAVACI : ... - ... VEKİLİ : Av. ...,

DAVALI : ... -

VEKİLLERİ : Av. ... Av. ...,

İHBAR OLUNANLAR

1 -... - ... : 2 -... - ... VEKİLİ : Av. ..., : 3 -... - ... : 4 -... -

DAVANIN KONUSU

Menfi Tespit ve Çek İstirdadı

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 10/07/2024

YAZIM TARİHİ : 10/07/2024

... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas ve ... karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin müteahhitlik ve inşaat alanında faaliyet gösterdiğini, ticari faaliyeti kapsamında alacaklarına istinaden keşidecisi ... Mimarlık Taah. İnş.Emlak Yapı ith.İhr...Ltd.Şti.'den aldığını, Ingbank ...

Şubesi'ne ait ... seri numaralı, 15.02.2017 keşide tarihli, 30.000,00.TL bedelli çek ile yine aynı bankaya ait ... seri numaralı, 15.03.2017 keşide tarihli 30.000,00.TL bedelli iki yaprak çeki kaybettiğini ya da çaldırdığını, ...

1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile çeklerin iptali ile dava açıldığını ve çekler hakkında ödemeden men yasağı verildiğini, bu hususun muhatap bankaya bildirdiğini, davalının da çekin davacının elinden rızası hilafında çıktığını ve çek üzerindeki ciro ve kaşenin sahte olduğunu, bankaya ibraz ile öğrenmiş ve ödemeden men yasağının kaldırılması için ...

1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasından talepte bulunduğunu, dava konusu çekin alacaklısının müvekkili şirket olmasına rağmen çekin arkasında bulunan kaşe ve üzerindeki imzanın sahte olduğunu, bu nedenle çek üzerinde bulunan kaşe ve üzerindeki imzanın sahte olduğunu, bu nedenle çek üzerinde bulunan kaşe ve imzaya itiraz ettiklerini, davalının yetkili hamil olmadığını, çekin asıl hak sahibi ve hamil davacı şirkete iadesi gerektiğini belirterek ... seri numaralı ve ... seri numaralı çekin davalıdan alınarak müvekkiline iadesini,

müvekkilinin iş bu çeklerden dolayı davalıya borcu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu çeklerin davacının rızası dışında çıkıp çıkmadığı, iddia edildiği gibi sahte imza olup olmadığı veyahut bilerek ve isteyerek bu şekilde sahte ciro ve kaşenin kullanıp kullanılmadığının yargılamada ortaya konulacağını, ispat külfeti davacının kendisinde olduğunu, hem müvekkilinin hem de anılan çeklerdeki diğer cirantaların ve lehtar aralarındaki ticari faaliyet kapsamında alacağa istinaden davaya konu çekleri ciro ve tahsilat makbuzları ile devir ve teslim ettiğini, ticari defterlere işlediğini, borçlu anılan çekleri ticari faliyetten doğan borcuna istinaden verdiğini,

buna rağmen davacının kaybetme veya çalıntı iddiasının manidar olduğunu, davacının kötü niyetli olduğunu, müvekkilinin alacağının sürüncemede bırakmak gayesiyle açılan bir dava olduğunu reddi gerektiğini, davaya konu çeklerdeki davacı lehtar şirket ile keşideci şirketin aile şirketi olduğunu, davacının danışıklı hareket ettiğini, davacının davaya konu çekleri kötü niyetle veya ağır bir kusuru bulunarak iktisap edildiğine dair bir iddiasının veya delilinin bulunmadığını, imzaların istiklali ilkesi gereğince iddia edildiği gibi davaya konu çeklerde lehtarın cirosu sahte olsa dahi diğer imza sahiplerinin sorumluluğunun devam ettiğini,

lehtar imzasının sahte olmasının senedin geçerliliğine etki etmeyeceğini belirterek davanın reddini, ödeme yasağının kaldırılmasını, davacının haksız ve kötü niyetli olmasından dolayı %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini arz ve talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; davaya konu çeklerden ... ... Şubesi'ne ait, keşidecisi ... Mimarlık Taah. İnş. Emlak Yapı İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. olan, 15/02/2017 keşide tarihli, ... seri nolu, 30.000,00.TL bedelli çek yönünden ... 14. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından çek bedelinin tahsil edildiği ve dosyanın infazen kapatıldığı, davaya konu ... ... Şubesi'ne ait, keşidecisi ... Mimarlık Taah. İnş. Emlak Yapı İth. İhr. San. Tic. Ltd.

Şti. olan, 15/03/2017 keşide tarihli, ... seri nolu, 30.000,00.TL bedelli çek yönünden ise ... 14. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından takibe konulan çek bedelinin bir kısmının ödendiği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, davaya konu ... ... Şubesi'ne ait, keşidecisi ... Mimarlık Taah. İnş. Emlak Yapı İth. İhr. San. Tic. Ltd.

Şti. olan, 15/02/2017 keşide tarihli, ... seri nolu, 30.000,00.TL bedelli çek yönünden açılan çek iade ve menfi tespit davasının çekin ödenmiş olduğu ve davanın konusuz kaldığı gerekçesi ile karar verilmesine yer olmadığına, davaya konu ... ... Şubesi'ne ait, keşidecisi ... Mimarlık Taah. İnş. Emlak Yapı İth. İhr. San. Tic. Ltd.

Şti. olan, 15/03/2017 keşide tarihli, ... seri nolu, 30.000,00.TL bedelli çek yönünden açılan çek iade ve menfi tespit davasının reddine, şartları oluşmayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine, davalı vekili her ne kadar kötü niyet tazminatı talebinde bulunmuş ise de; davaya konu ... ve ... çeklerin üzerinde her ne kadar ihtiyati tedbir kararı bulunmuşsa da, davaya konu çeklerin davalı tarafından ... 14. İcra Müdürlüğü'nün ... ve ...

Esas sayılı takip dosyaları ile takibe konu edildiği ve çek bedellerinin tamamına yakının tahsil edildiği, davalı alacağının semeresiz kalmadığı gerekçesi ile şartları oluşmayan kötü niyet tazminatının reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporuna göre davaya konu çek üzerindeki imzaların müvekkili şirket yetkililerinin el ürünü olmadığını, kambiyon niteliğinde bir çekin mevcut olduğunu, bu durumda çek üzerindeki imzanın borçlu tarafından inkar edilmesi halinde bu hususun aksinin davalı alacaklı tarafından ispatının gerektiğini, fakat dosya kapsamındaki tüm delillerin incelenmesinde davalı tarafın aksini ispatlayamadığını, mahkemece bu hususun göz ardı edildiğini, herkesin dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü olduğunu,

davalı şirket ile müvekkili şirket arasında ticari ilişkinin olmamasının sunulan tahsilat makbuzlarının üzerinde yazılı olan tarihin de 1 yıl öncesine ait olmasının sunulan belgelerin sahteliğini ispat ettiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bu davanın müvekkilinin alacağını sürüncemede bırakmak için açıldığını, davacı şirket yetkililerinin ödeme yasağının kaldırılmış olduğunu bilmelerine rağmen müvekkili şirketin de iyi niyetli hamil olduğunu belirttiklerini ancak kötü niyetle hareket ettiklerini, keşideci şirket yetkilileri ile davacı şirket yetkililerinin ortaklıklarının olduğunu, esasında çekin tahsilini önleme amacı güttüklerini, davacı şirket yetkililerinin çeklerin çalındığına ya da kaybolduğuna dair savcılığa suç duyurusunda bulunmadıklarını, bilirkişi raporuna göre davacının defter kayıtlarında ...

Şirketi'ne çek verdiği ibaresinin yeterli kanıt olduğunu, ödeme yapmasına karşın malını alamamasının veyahut başka sebepten dolayı çekin bu şekilde cirolanmış ise bu hususun da şahsi defi olduğunu, müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE : Dava, menfi tespit ve çek istirdadı istemine ilişkindir.

Davacı vekili, keşideci ... Mimarlık ... Ltd. Şti. tarafından müvekkili emrine düzenlenen 2 adet çekin kaybedilmesi nedeniyle ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne ait ... Esas sayılı dosyada zayi nedeniyle çek iptali davası açıldığını, yargılama sırasında çekin davalının elinde bulunduğunun ortaya çıktığını, ancak çek üzerindeki müvekkiline ait ciro ve kaşenin müvekkili şirket yetkililerinin eli ürünü olmadığını belirtilerek,

müvekkilinin iş bu çeklerden dolayı davalıya borçlu olmadığının tespiti ile çeklerin müvekkiline iadesine karar verilmesini talep etmiş, davalı ise, çekte iyi niyetli hamil olduğunu, imzaların istiklali prensibi gereği çekte davacı dışındaki diğer cirantaların ve keşidecinin sorumlu olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiş, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiş olup, iş bu karara karşı taraf vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

... 14. İcra Müdürlüğü'ne ait ... sayılı dosyası ile alacaklı ... Metal Tic. A.Ş. tarafından dava konusu 15/02/2017 keşide tarihli, ... seri numaralı ve 30.000,00.TL bedelli çeke dayalı olarak davacı şirket ve müşterekleri aleyhine kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip başlatıldığı, 17/08/2018 tarihinde yapılan 43.330,68.TL ödeme ile dosya borcunun kapatıldığı anlaşılmıştır.

... 14. İcra Müdürlüğü'ne ait ... sayılı dosyası ile alacaklı ... Metal Tic. A.Ş. tarafından dava konusu 15/03/2017 keşide tarihli, ... seri numaralı ve 30.000,00.TL bedelli çeke dayalı olarak davacı şirket ve müşterekleri aleyhine kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip başlatıldığı, 17/08/2018 tarihinde yapılan 43.113,83.TL ödeme ile dosya borcunun kapatıldığı anlaşılmıştır.

Davacının istinaf talebi yönünden yapılan incelemede;

Senede karşı mutlak defiler, senet hamili olan herkese karşı ileri sürülebilir. Gerek doktrinde ve gerekse uygulamada “imzanın sahte olması”, “senet metninde sahtekarlık (tahrifat) yapılmış olması”, “borçlunun borçlanma ehliyetinin bulunmaması”, “senette zorunlu şekil koşullarının bulunmaması”, “imza sahibinin temsil yetkisinin bulunmaması”, “senedin zamanaşımına uğramış bulunması” vb. defiler senedin hükümsüzlüğüne yönelik olup, her hamile (iyiniyetli olsa dahi) karşı ileri sürülebilen mutlak def’i olarak kabul edilmektedir. Borçlunun hamil/alacaklıya karşı senet metninde imzaya ilişkin iddiası mutlak def’idir.

Somut olayda; davacı şirket, dava konusu çeklerdeki ciro imzalarının davacı şirket temsilcisine ait olmadığını iddia ettiğinden, çekteki ciro imzasının borçlu-davacıya ait olduğunu ispat külfeti çek hamili olan alacaklıya aittir.

İlk derece mahkemesince grafolog bilirkişiden alınan raporda, dava konusu çeklerde, davacı şirkete atfen atıldığı iddia edilen cirodaki imzanın davacı şirket yetkilileri ... ... ve ... ...'ın eli ürünü olmadığının belirtildiği, ancak mahkemece alınan 09/02/2021 tarihli ... bilirkişi raporuna göre de davacının dava konusu çekleri keşideci ... Mimarlık ... Ltd. Şti.'den alarak defterine kaydettiği ve akabinde 04/05/2016 tarihinde ihbar olunan ... ... Ltd.

Şti.'ne verdiği, her iki çekin arkasındaki ciro silsilesi incelendiğinde bu durumun defter kayıtları ile uyumlu olduğu, bu haliyle davacının ticari defterlerindeki bu kayıt sebebiyle dava konusu çeklerdeki ciro imzasının davacının eli ürünü olmadığı iddiasının kötü niyetli olduğu, davacının ticari ilişki kapsamında dava dışı ... firmasına verdiği çekten dolayı davalıya karşı sorumlu olduğu,

davacının menfi tespit isteminin reddine karar verilmesi gerektiği, ayrıca davalının hamil olarak iyiniyet karinesi davacı tarafından çürütülmediğinden dava konusu çekin iadesine de karar verilemeyeceği bu sebeple davacının çek istirdadı isteminin de reddine karar verilmesi gerektiği, bu sebeple davacı vekilinin istinaf talebinin haksız olduğu ve reddi gerektiği anlaşılmıştır.

Davalı vekilinin istinaf talebi yönünden yapılan incelemede;

6100 sayılı TTK'nın 792. maddesinde çek istirdadı isteminin reddi halinde kötü niyet tazminatı verileceğine dair bir hüküm bulunmadığı, yine İİK 72. maddesi uyarınca da davalı lehine kötü niyet tazminatı verilmesi koşullarının oluşmadığı, alacaklının alacağını haricen tahsil ettiği, bu haliyle davalı lehine kötü niyet tazminatı verilemeyeceği, istinafa konu kararın bu sebeple doğru olduğu anlaşılmakla davalı vekilinin istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.

Öte yandan, 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesinde belirtilen hükmün açık ve net olması gerekliliğinin yanı sıra gerekçe de anlaşılabilir, yeterli ve denetlenebilir olmalıdır. Gerekçe ile hüküm arasında sonuca etkili uygunsuzluklar bulunmamalıdır. HMK 298/2. maddesinde ise gerekçeli kararın, tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamayacağı belirtilmiştir.

HGK'nun 24.02.2010 Tarihli ...

Esas, ve 2010-108 Karar sayılı kararında da belirtildiği üzere yasanın aradığı anlamda oluşturulacak kararların hüküm fıkralarının açık, anlaşılır, çelişkisiz, uygulanabilir olmasının gerekliliği kadar; kararın gerekçesinin de, sonucu ile tam bir uyum içinde, o davaya konu maddi olguların mahkemece nasıl nitelendirildiğini, kurulan hükmün hangi nedenlere ve hukuksal düzenlemelere dayandırıldığını ortaya koyacak; kısaca, maddi olgular ile hüküm arasındaki mantıksal bağlantıyı gösterecek nitelikte olması gerekir.

Zira tarafların o dava yönünden, hukuk düzenince hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve Yargıtay’ın hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için, ortada, usulüne uygun şekilde oluşturulmuş; hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunması zorunludur.

Buna rağmen istinafa konu kararın gerekçesinde davacının iş bu davayı açmakta haksız olduğu tespit edilmiş iken kararın hüküm kısmında "davanın kısmen kabul, kısmen reddine", ayrıca hüküm fıkrasının birinci bendinde bir çekle ilgili karar verilmesine yer olmadığına şeklinde hüküm kurularak gerekçe ile hüküm kısmında çelişkiye sebep olunduğu, bu hususun da açıkça usule aykırı olduğu anlaşılmakla istinafa konu kararın bu sebeple de kaldırılması gerekmiş, ancak yapılan yanlışlık yeniden yargılamayı gerektirmediğinden Dairemizce istinafa konu kararın resen kaldırılmasına ve davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır