Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2021/1904 K.2024/1209

Adana 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/... esas ve 2021/... karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 2016 tarihinde ... Otomotiv Pazarlama ve Dış Ticaret A.Ş'den ... ...

Model ... plakalı 17.000 kilometrede ikinci el araç satın aldığını, araç garantisinin 23.09.2016 tarihinde başladığını ve halen garanti kapsamında olduğunu, müvekkilinin aracını aldığından bu yana 19.12.2016 - 06.11.2017 ve 13.07.2017 tarihlerinde aracın bakımını düzenli olarak yaptırdığını, ancak buna rağmen aracın gaz yememesi ve motordan ses gelmesi üzerine 26.12.2016 tarihinde aracı servise götürdüğünü ve motorun değişmesinin kendisine bildirildiğini, müvekkilinin motorun değiştirilmesine razı gösterdiğini ve motorun değiştirildiğini,

müvekkilinin aracında çıkan muhtelif arızalar nedeniyle 24.02.2017 - 13.07.2017 - 31.07.2017 - 06.11.2017 - 19.02.2018 ve 22.02.2018 tarihlerinde onarıma girmesi gerektiğini, müvekkilinin bu durumdan çok rahatsız olduğunu, yine 7 Haziran 2018 tarihinde aracın su eksiltmesi sebebiyle servise götürüldüğünü, aracın incelenmesinden sonra kendisine araçtaki motorun değişmesi gerektiğinin bildirildiğini, müvekkilinin motorun ayıplı olduğu hususunu kendisine bildirildiği anda aracın onarım hakkını kullanmak istemediğini ve aracın misli ile değişimi hususunda ...

Otomotiv Pazarlama ve Dış Ticaret A.Ş. ile telefonda görüştüğünü ancak anlaşamadıklarını bunun üzerine ... ... Noterliği'nden 2 Temmuz 2018 tarihinde ... yevmiye nolu ihtarname gönderilerek aracın güncel bedelinin talep edildiğini, müvekkilinin aracının serviste beklediği ve aracın motorunun değişmesi gerektiği hususuna yönelik olarak ... Asliye Hukuk ... Mahkemesi'ne ait .../...

D.İş sayılı dosyası ile tespit davası açıldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak koşuluyla ... plakalı plakalı ... şase numaralı ... marka ... tipi, 2016 model aracın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini ve 2.600,00.TL araç kiralama bedelinin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davanın husumet yönünden reddini, davanın süresinde ayıp ihbarı bulunmaması yönüyle reddine, esasa girilmesi halinde davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; davacının davalıdan 01.06.2017 tarihinde ... plakalı ... marka aracı satın aldığı, aracın satın alınmasından sonra garanti süresi içerisinde 19.12.2016, 13.07.2017, 06.11.2017 ve 19.02.2018 tarihlerinde yetkili servis tarafından bakımlarının yapıldığı, 26.12.2016 tarihinde aracın 10870 kilometrede iken arızalandığı, servis tarafından komple motor değişimi yapıldığı, 24.02.2017 tarihinde çekiciyle servise götürüldüğü, aracın şanzıman değişiminin garanti kapsamında yapıldığı, 31.07.2017 tarihinde bir takım şikayetlerle servise müracaat edildiği, bedelsiz olarak tadilat yapıldığı,

22.08.2017 tarihinde kaporta hasarının serviste yapıldığı, 22.02.2018 tarihinde aracın servise götürüldüğü ve bedelsiz onarım yapıldığı, 07.06.2018 tarihinde aracın servise götürüldüğü motorun komple değişiminin garanti kapsamında yapıldığı, 17.07.2018 tarihinde ... Asliye Hukuk ... Mahkemesinin .../...

D.İş sayılı dosyasından tespit yapıldığı, yapılan tespitte yukarıda belirtilen işlemlerin yapıldığının tespit edildiği, aracın bu şekli ile ayıplı mal niteliğinde olduğu, tüketicinin seçimlik haklarını kullanabileceğinin belirtildiği, 24.07.2018 tarihinde aracın tekrar servise götürüldüğü, motor değişiminin garanti kapsamında yapıldığı, davacının 19.07.2019 tarihinde 10 günlük araç kiralama için dava dışı ...

Otomotiv'e 1.413,00.TL ödeme yaptığı, 09.10.2018 tarihinde aracın servise götürüldüğü servis tarafından komple direksiyon sisteminin ve turboşarj ünitesinin garanti kapsamında değişiminin yapıldığı, bu aşamadan sonra davacının davalıya ... ...

Noterliği'nin 02.07.2018 tarihli ihtarnamesi ile aracın güncel tutarını ve serviste kaldığı süre için 10 günlük ikame araç verildiği, bunun dışında kalan günler için günlük 200,00.TL'den araç kiralama bedelini ve aracın geri verilmeye hazır olup 230.000,00.TL ve 10 günlük kira bedeli olan 2.000,00.TL'nin ödenmesinin ihtar edildiği, davalının husumet itirazında bulunduğu ancak davacının davalıdan ticari satıma konu aracı aldığı, husumet itirazının yerinde olmadığı, garanti süresi içerisinde yapılan işlemler nedeniyle davalının ayıp ihbarının süresinde yapılmadığı itirazının yerinde olmadığı, ayıp ihbarının süresinde yapıldığı,

dava konusu aracın gizli ayıplı olduğu, garanti süresi içerisinde 4 kez, garanti süresi dışında 1 kez toplam 5 defa araçtan kaynaklanan arıza nedeniyle yetkili servise başvurulduğu, garanti kapsamında yapılan müdahale ve değişimlere rağmen araçtaki problemlerin giderilemediği, dolayısıyla davacıya satılan araçta kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunduğu, davacının aracın misli ile değişimi dışında başka bir talebinin olmadığı, davalının dava konusu aracın misli ile değişiminin mümkün olmadığı yönünde beyanda bulunduğu,

davacının seçimlik haklarından sadece misli ile değişim talebinde bulunduğu, Borçlar Kanunu'nun 227/4 maddesi uyarınca satılanın ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini isteme hakkının alıcıya verildiği, davacının satılanın ayıpsız misli ile değiştirilmesini talep ettiği ve ayıpsız yeni mal kendisine teslim edilinceye kadar elindekini iade yükümlülüğü altında bulunmadığı, aynı model aracın stoklarda bulunmaması ve bu nedenle temin edilmesinin güç olması iddiasının da İİK 24/4 maddesi karşısında sonuca etkili olmadığı, dava konusu aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesi yönündeki davacı tercihinin hukuken haklı olduğu sonucuna varılarak,

... plakalı plakalı ... şase numaralı ... marka ... tipi, 2016 model aracın davalıya iadesine, aracın ayıpsız aynı ile değiştirilmesinin gerektiği, dava konusu aracın 17 gün serviste kaldığı, Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliğinin 14/5 bendinde arızanın 10 iş günü içerisinde giderilmemesi halinde benzer özelliklere sahip başka bir malı tüketicinin kullanımına tahsis etmesi gerektiğinin belirtildiği, aracın 17 gün serviste kaldığı, 10 günü aşar şekilde aracın serviste kalması nedeniyle davacının araç kiralama talebinin yerinde olduğu, davacının dava dışı ...

Otomotiv - ... 'den 10 günlük araç kira bedeli 1.200,00.TL ödediği, bunun dışında yapılan sigorta bedeli ve HGS ödemesinin araç kiralama bedeline dahil olmadığı, davacının 1.200,00.TL araç kiralama bedelini davalıdan talep edebileceği, ayrıca davacının noter ihtar masrafı ve tespit dosyası için yapmış olduğu masrafların yargılama gideri olarak dikkate alınması gerektiği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ikinci el araç satın alan davacının misli ile değişim hakkının bulunmadığını, aracın ayıpsız bir benzeri ile değişimine dair verilen kararın hatalı olduğunu, araç için verilen garantinin ilk maliki tüketici yararına düzenlendiğini, ikinci el satışlarda ithalatçı olarak herhangi bir taahhüdü bulunmadığı gibi garanti verildiği düşünülmesi halinde dahi tacir davacıya karşı misli ile değişim taahhütünü içermediğini, araçta motor arızası üretim kaynaklı olması halinde dahi T.B.K.

227 uyarınca davacının misli ile değişim talep etmesinin yasa gereği mümkün olmadığını, davacının 2. el satın aldığı aracın şanzıman ve motorunun değiştirilmiş bir araç olduğunu, ikame araç bedeline hükmedilmesinin hatalı olduğunu, dosyada bulunan hiç bir bilirkişi raporunda itirazlarını karşılar nitelikte bir değerlendirme yapılamadığını, dosya kapsamı ile davacının davasında haksız olduğunun yazılı deliller ile sabit olduğunu, süresinde ve usule uygun şekilde yapılmış bir ayıp ihbarının da bulunmadığını, davanın bu nedenle de reddi gerekirken kabulü yönündeki kararın usule aykırı olduğunu,

davacının yapmış olduğu 142,00.TL noter masrafı ve 1.129,00.TL tespit değişik iş dosya masrafı olmak üzere toplam 3.385,40.TL yargılama giderinin müvekkili davalıya yükletilmesinin hukuken dayanıksız olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE : Dava, satın alınan aracın ayıplı olduğu iddiasına dayalı aracın misli ile değişimi ve tazminat istemine ilişkindir.

Davacı vekili, dava konusu aracın 01/06/2017 tarihinde davalıdan ikinci el olarak satın alındığını, ancak garanti süresinin devam ettiğini, aracın garanti süresi içerisinde sürekli arızalandığını ve serviste motor değişimi yapıldığını, buna rağmen arızanın giderilemediğini, aracın ayıplı olduğunu ve ayıpsız misli ile değiştirilmesi taleplerinin de davalı tarafından kabul edilmediğini belirterek aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesini, noter ihtar masrafının, delil tespiti masraflarının ve müvekkilinin araçtan mahrum kaldığı dönemde kiralık araç için ödedikleri masrafların davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş,

davalı ise ayıp ihbarının süresinde yapılmadığını, dava konusu araç ikinci el olarak satın alındığından TBK'daki seçimlik haklardan faydalanılamayacağını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiş, neticede mahkemece yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiş olup, iş bu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Bilindiği gibi 6098 sayılı TBK’nın 227. maddesi uyarınca satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hallerde alıcı satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme, satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme, aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme ve imkan varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme seçimlik haklarından birini kullanabilir. Alıcının genel hükümlere göre uğradığı diğer zararlar için tazminat isteme hakkı saklıdır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 23/1-c maddesinde tacirler arası ayıp ihbar süreleri düzenlenmiş olup, yine 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu(TBK)'nun 223/2. maddesine göre ise, alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir; bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır.

Öğretide ayıp satılanda, vaad edilen niteliklerin bir diğer ifade ile bulunması gereken bir özelliğin bulunmaması ya da bulunmaması gereken bir kusurun ya da eksikliğin bulunması ya da dürüstlük kuralı gereğince ondan beklenen lüzumlu vasıfları taşımaması hali olarak tanımlanmakta ve maddi, hukuki ya da ekonomik ayıp şeklinde sınıflandırılmaktadır. Maddi ayıp bir malda madden hata bulunmasıdır (örneğin malın yırtık, kırık, bozuk, lekeli olması gibi). Hukuki ayıp malın kullanımının hukuken sınırlandırılmış olmasıdır (malın üzerinde rehin, haciz, intifa hakkı gibi kısıtlamalar bulunması gibi). Ekonomik ayıp ise malın iktisadi vasıflarında eksiklik olmasıdır.(Yargıtay HGK'nın 24.05.2017 tarih, 2017/19-1633 E.- 2017/1013 K. Sayılı kararı).

Satıcının ayıba karşı tekeffül borcunun doğabilmesi için ayıbın sözleşmenin kurulduğu anda mevcut olması, ayıbın önemli olması, alıcının sözleşmenin kurulduğu anda ayıbın varlığından haberdar olmaması ve en nihayetinden alıcının kendisine düşen muayene ve ihbar yükümlülüklerini yerine getirmiş olması gerekir. Aksi halde satılan, alıcı tarafından mevcut haliyle kabul edilmiş sayılır.

Gerek ticari satım, gerek tüketicilere yönelik ticari olmayan satımlarda ayıp nedeniyle seçimlik hakların kullanılması yenilik doğurucu hak niteliğindedir (Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri, 13. Bası, Turhan Kitabevi, Ankara 2013, s. 127. Yavuz, Cevdet. Satıcının Satılanın (Malın) Ayıplarından Sorumluluğu, Beta Yayınevi, İstanbul 1989 (Satım), s. 141. Aslan, Yılmaz. 6502 sayılı Kanuna Göre Tüketici Hukuku, 4. Baskı, Ekin Yayınevi, Bursa 2014, s. 165-166. G).

Gerek kurucu nitelikte, gerekse bozucu nitelikte olsun yenilik doğurucu haklar kural olarak bir kez kullanılmakla tükenirler. Bu kuralın istisnası ise, tüketicinin kullandığı seçimlik yenilik doğurucu hakkının yerine getirilmemesi olup, bu durumunda Kanunun kendisine tanıdığı başka seçimlik bir hakkı kullanması mümkün olacaktır (Zevkliler, Aydın/Aydoğdu, Murat. Tüketicinin Korunması Hukuku, 3. Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara 2004, s. 126).

Somut olayda; dosyadaki servis kayıtları, yapılan işlemlerin niteliği ve bilirkişi raporu ile ek raporlarına göre aracın gizli ayıplı olduğu, dava tarihine kadar bir çok kere yetkili servise başvurulup ücretsiz onarım yapılmasına ve araç motorunun değişmesine rağmen gizli ayıbın giderilemediği anlaşılmaktadır. Davacının aracı her seferinde servise götürmesinin ayıp ihbarı niteliğinde olması nedeniyle davalının süresi içinde ayıp ihbarı yapılmadığı yönündeki itirazı yerinde değildir. (bkz. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2020/5180 Esas - 2020/4973 Karar sayılı ilamı)

Yine dosyadaki servis kayıtları, yapılan işlemlerin niteliği ve gerek tespit dosyasında gerekse ilk derece mahkemesince alınan bilirkişi raporu ile ek raporlarına göre aracın gizli ayıplı olduğu, dava tarihine kadar bir çok kere yetkili servise başvurulup ücretsiz onarım yapılmasına rağmen gizli ayıbın giderilemediği, davacının aldığı araçtan beklediği faydanın önemli ölçüde azaldığı, ayıbın üretimden kaynaklandığı, garanti kapsamında olduğu, tamirine rağmen sorunun giderilemediği,

davacının her seferinde yetkili servise başvurmak suretiyle süresinde ayıp ihbarında bulunmuş sayılması gerektiği, davacı alıcının öncelikle TBK'nın 227. maddesinde öngörülen ücretsiz onarım hakkını kullandığı, buna rağmen arızanın giderilmesi mümkün olmadığından davacının, malın ayıpsız misli ile değişimini talep edebileceği, ayrıca davacının iş bu davadan önce yapmış olduğu noter ihtar masrafı ile tespit giderlerini de yargılama gideri kapsamında davalıdan talep edebileceği(22.03.1976 tarih ve 1976/1 Esas - 1 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı),

yine davacının sunmuş olduğu araç kiralama belgeleri nazara alındığından mahkemece davacının araç tamiri süresince dava dışı araç kiralama şirketine ödemiş olduğu araç kiralama ücretinin de davalıdan tahsiline karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı, bu haliyle istinafa konu kararın usul ve yasaya uygun olduğu, aksi yöndeki istinaf sebeplerinin ise yerinde olmadığı anlaşılmakla davalı vekilinin istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Başkan ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Katip ¸e-imzalıdır