Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2021/2165 K.2024/2071

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/07/2021 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

İDDİALARIN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile. Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 23.05.2013 tarihinde Akaryakıt İstasyonlu bayilik sözleşmesi akdedildiğini ve davalı şirketin 5 yıl süre ile müvekkili şirketin bayiliğini yürütmeyi taahhüt ettiğini, davalı şirket tarafından keşide olunan ... ...

1. Noterliği'nin 13.04.2015 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile akdolunan bayilik sözleşmesinin tek taraflı olarak feshedildiğinin ihtar edildiğini, bayilik sözleşmesinin tek taraflı feshinin haksız ve mesnetsiz olduğunu, müvekkili şirketin bayilik sözleşmesinden kaynaklı tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini, davalı şirketin ikmal olunacak akaryakıtın bedellerini ödemediğini, ayrıca taahhütnamede belirtilen şekilde akaryakıt alımı yapmadığını, davalı tarafın haksız ve tek yanlı olarak ilişkiyi sona erdirdiğinden müvekkili şirketin bayilik sözleşme,

ek protokol ve taahhütname ile belirlenmiş tutarlarda cezai şart ve kar mahrumiyeti talebinde bulunma hakkı olduğunu, bu talepler için davalıya ....

Noterliği'nin 11.05.2015 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnameye cevap ve ihtar ile tüm yasal yollara başvurulacağının açıkça belirtildiğini, bayilik sözleşmesinin ek protokol çalışma şartları başlıklı kısmınde müvekkili şirketin ariyet olarak teslim ettiği malzemeleri taahhüt yerine getirilmediği takdirde bedelini nakden ödemeyi davalının kabul ettiğini, ayrıca ariyetlerin teslim edilmemesinden kaynaklı olarak her beher gün için 300 USD karşılığı Türk Lirası tutarında cezai şart uygulanmasını kabul ettiğini,

bayilik sözleşmesinin ek protokol ve taahhütname kısmında açıkça belirtilen sözleşme hükümleri gereğince ve akaryakıt bayilik süresince davalı tarafın maden yağ ürünleri ve akaryakıt ürünleri almayı taahhüt ettiği miktarların belirlendiğini, davalının eksik ürün aldığını, sözleşme gereğince 100.000,00 USD cezai şart belirlendiğini belirterek fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla 10.000,00.TL kar mahrumiyet tazminatının 27.05.2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini,

fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla 11.000,00.TL cezai şart alacağının 27.05.2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle davalıdan tahsilini, fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla 113.176,11.TL alacağın 27.05.2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile. Davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, müvekkili şirketin karşı karşıya kaldığı durumun dağıtıcı bayi olan ... şirketi ile mülk sahipleri ... ve ... yine ... şirketinin baskıları ile müvekkili şirketin gerek iftira gerek sahtecilik gerekirse de zor kullanarak istasyondan hiçbir bedel ödemeden çıkartmak ve yapılan tüm yatırımları ve emeği hiçe sayarak,

ödenen ve şirket hesaplarında açıkça belli 750.000,00.TL parayı geri iade etmeden istasyonu geri alma çabaları olduğunu, davacı tarafından sahta taahhütname ve yine sahte ariyet senedi ile mahkemeye başvurarak satılamayan maldan doğan alacak ve dava konusu emtianın kendilerine ait olduğu iddiası ile müvekkili şirketten tazminat talep ettiklerini, davacının mahkemeyi yanıltmaya çalıştığını, asıl olan davacı ile müvekkili şirket arasında imzalanan ve EPDK'ya verilen bayilik sözleşmesi olduğunu, taahhütname ve ariyet senedinin aslında olmadığını ve EPDK'da bulunmadığını,

dava konusu emtianın ise müvekkili şirkete fatura karşılığı satıldığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/07/2021 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı ile; davacı vekili, davacı ile davalı arasında imzalanan taahhütnamenin tek taraflı feshi nedeniyle müvekkilinin kar mahrumiyetinin giderilmesi ve cezai şart bedellerinin tahsilini talep ettiğini, davalı vekilince iddiaların kabul edilmediğini, davacı şirket ile davalı şirket arasında 23.05.2013 tarihli İstasyonlu Bayilik Sözleşmesi imzalandığını, davalı şirketin ...

1. Noterliği'nce düzenlenen 13.04.2015 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihbarname ile daha sonra ...

1. Noterliği'nce düzenlenen 29.04.2015 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin feshettiğini davacı tarafa bildirdiğini, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin m.31 hükmünde davacı şirketin sözleşmeyi tek taraflı olarak önel vermeksizin derhal feshetme hakkını haiz olduğu hallerin sayıldığını, ancak davalı bayi için sözleşmeyi fesih yetkisinin düzenlendiği bir maddeye rastlanmadığını, taraflar arasındaki sözleşme belirli süreli sözleşme olduğunu, süreli sözleşmelerde haklı sebebin varlığı halinde olağanüstü fesih söz konusu olabileceğini,

taraflar arasındaki uyuşmazlık göz önünde alındığında davalı tarafından yapılan feshin toplanan tüm deliller de dikkate alınarak haklı olarak yapıldığını, her ne kadar bayilik sözleşmesinin m.20 hükmü kazanç kaybının karşılanması kararlaştırılmış ise de;

davalı tarafından yapılan feshin haklı nedene dayandığı bu nedenle davacının bir kazanç kaybından söz edilemeyeceğini, yine taraflar arasında imzalanan taahhütnamede bayi için yıllık asgari 1500 m3 akaryakıt alma yükümlülüğü getirildiğini, sözleşmenin devamı sırasındaki yükümlülüğe ilişkin cezai şartın, sözleşmenin feshinden sonraki süreç için uygulanmayacağını, dolayısıyla sözleşmenin sona ermesinden sonraki süreçte akaryakıt alma yükümlülüğünün ihlaline dayalı cezai şart talebinin yerinde olmadığını,

davalı tarafından sözleşmenin feshinden önce başka bir bayiden akaryakıt aldığına dosya kapsamında bilgi ve belge bulunmadığı dikkate alındığında talep edilen 100.000,00 USD cezai şart talebinin koşullarının oluşmadığını, davacı şirket tarafından ariyet senediyle davalı şirkete verilen emtianın iade edilmemesi halinde gecikilen her gün için 300 USD cezai şart öngörüldüğünü, ancak alınan mali müşavir,

bilirkişi raporunda ariyet sözleşmesine konu emtiaların bedelinin fatura karşılığında ödendiği tespiti dikkate alındığında cezai şart koşullarının oluşmadığı ve davacı tarafından talep edilen emtia bedellerinin fatura karşılığında davalı tarafından davacı tarafa ödendiğini, davacının her ne kadar 63.684,10.TL kar mahrumiyeti olduğu belirtilmiş ise de.

2014-2015 yıllarına ilişkin satışlar kıyaslandığında 2015 yılı satışlarının 2015 yılına nazaran 2,5 kat arttığı kazanç kaybının olmadığını, yeni müşterinin bulunduğunun anlaşıldığını, incelenen defterler genel kabul görmüş muhasebe usul ve esasları ile kanun ve mevzuata uygun tutulmaması da dikkate alınarak davacının ispat edilemeyen davasının reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf talebi ile. Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 23.05.2013 tarihinde Akaryakıt İstasyonlu bayilik sözleşmesi akdedildiğini ve davalı şirketin 5 yıl süre ile müvekkili şirketin bayiliğini yürütmeyi taahhüt ettiğini, davalı şirket tarafından keşide olunan ... ...

1. Noterliği'nin 13/04/2015 tarih ve ... yevmiye no. lu ihtarnamesi ile akdolunan bayilik sözleşmesinin tek taraflı olarak feshedildiğinin ihtar olunduğunu, müvekkili şirket bayilik sözleşmesinden kaynaklı tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini, davalı şirketin ikmal olunacak akaryakıtın bedellerini ödemediğini, taahhütnamede belirtilen şekilde akaryakıt alımı yapılmadığını, davalı haksız ve tek yanlı olarak bayilik ilişkisini sona erdirmiş olduğundan, müvekkili şirketin bayilik sözleşme, ek protokol ve taahhütname ile belirlenmiş tutarlarda cezai şar ve kar mahrumiyeti talebinde bulunma hakkı doğduğunu,

bu taleplerin yerine getirilmesi için davalıya ....

Noterliği'nin 11/05/2015 tarihli ve ... yevmiye nolu ihtarnameye cevap ve ihtar ile tüm yasal yollara başvurulacağının açıkça belirtildiğini, bayilik sözleşmesinin ek protokol çalışma şartları başlıklı kısmında müvekkili şirketin ariyet olarak teslim ettiği malzemeleri bayi/malik taahhütnamelerini yerine getirmediği takdirde yada bununla beraber sözleşme bitiş tarihinden önce bayiliğin sonlandırdığı takdirde ve/veya sebebiyet verdiği takdirde ariyet olarak teslim edilen demirbaş ve malzemelerin bedelini nakden ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğini, Komple Kurumsal Kimlik: 61.454,80.TL, ...

Otomasyon Sistemi:15.221,31.TL, ...

6 tabancalı akaryakıt Pompası: 36.500,00.TL olmak üzere toplam 113.176,11.TL müvekkili şirketin alacaklı olduğunu, ariyetlerin teslim edilmemesinden kaynaklı olarak her beher gün için 300 USD (Amerikan Doları) karşılığı Türk lirası tutarında cezai şart uygulanmasının kabul edilmiş olup, her gün için bu cezai şart talep olunduğunu, buna ilişkin olarak fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı ile 13/04/2015 tarihinden itibaren kar mahrumiyet alacağından 1.000,00.TL 13.04.2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesinin talep edildiğini,

bayilik sözleşmesinin ek protokol ve taahhütname kısmında açıkça belirtilen sözleşme hükümleri gereğince ve akaryakıt bayilik süresince beher yılda birinci yıl için asgari 1500m3/yıl(motorin ve türleri), ikinci yıl için asgari 1500m3/yıl(motorin ve türleri), üçüncü yıl için asgari 1500m3/yıl (motorin ve türleri), dördüncü yıl için asgari 1500m3/yıl(motorin ve türleri), beşinci yıl için asgari 1500m3/yıl(motorin ve türleri) beher yılda asgari 5 ton/yıl müvekkili şirket tarafında belirlenecek markalar altında üretilen sair maden yağ ürünleri ve akaryakıt ürünleri taahhütnamedeki şartlar çerçevesinde kabul ve taahhüt ettiğini,

... tarafından yıllık satış taahhüdü miktarına göre kıstelyevm (gün hesabına göre) kriterinin uygulanmasını, her ne sebeple olursa olsun bu satış taahhütnamelerimi ihlal ettiğim takdirde tahhüt ettiği halde her bir takvim yıllına/kıstelyevm kriterine veya ... tarafından uygun görülecek sair zaman kriterine göre ... ten satın almayı tahhüt ettiği eksik her beher m3 beyaz ürün(benzin, motorin ve türevleri) için her bir yıl için eksik alınan rürün bedelinin son cari fiyat üzerinden hesaplanacak tutarın %5 oranındaki karı cezai şartı ceza olarak müvekkili şirkete nakden ve defaten ödemeyi, ödemediği takdirde şartları kabul ve tahhüt ettiğini,

fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı ile 27/05/2015 tarihinden itibaren kar mahrumiyet alacağından 10.000,00.TL 27/052015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesi yönünden talep olunduğunu, bayilik sözleşmesinde ek protokol ve taahhütnamesinde bayii bir başka dağıtım şirketinden veya üçüncü şahıstan ürün aldığını, bozuk veya şirketin sattığı ürünün standartlarının dışında ürün satarsa ve bu durum şirket tarafında tespit edilirse kar mahrumiyetinden başka ayrıca ihtara ve ihbara gerek kalmaksızın 100.000,00 USD(Amerikan Doları) cezai şart kabul ve taahhüt ettiğini,

fazlaya dair haklar saklı kalmak kaydı ile cezai şart alacağı olan 10.000,00.TL 27/052015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesinin talep olunduğunu, mahkemenin vermiş olduğu aleyhe karar da dosya içerisinde bulunan iki ayrı bilirkişi raporunda da açıkça müvekkillinin haklılığından bahsedilmiş olup, açık ve şüpheye yer bırakılmayacak şekilde bayilik sözleşmesinin m.20 hükmü kazanç kaybının karşılanması öngörüldüğünü, davacı müvekkili şirketin kar mahrumiyetinin 63.684,10.TL olarak hesaplanmış olup,

haksız fesih yapıldığı kabul edilecek olursa davacı şirketin bu tutarı davalı şirketten dava tarihi itibariyle işleyecek avans faiziyle birlikte ödenmesi talep edilebileceği kanaatine varıldığını, 10.02.2021 tarihli bilirkişi raporu ve yine 04.07.2019 tarihli iki ayrı bilirkişi raporunda bu durum şüpheye yer bırakılmayacak şekilde açıklandığını, her iki raporda sair hususlar yönünden takdiri mahkemeye bırakıldığını ayrıca mahkemece feshin haklı olduğu belirlemesi yapılmasına rağmen bu hususa nasıl ulaşıldığının açıklanmadığı, bu nedenlerle; ....

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08.07.2021 tarih, ... Esas ... Karar sayılı kararın kaldırılmasını, dosyanın mahkemeye iadesini ve davanın kabulü ile talepler doğrultusunda karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, ... Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı, HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE : Dava, Bayiilik sözleşmesinin feshinden kaynaklanan alacak davasıdır.

Davacı tarafından, taraflar arasındaki 23/05/2013 tarihli ve 5 yıl süreli akaryakıt bayilik sözleşmesi bulunduğunu yine bu sözleşmenin eki olan taahhütname ve ariyet senedi düzenlendiğini, bu sözleşme ve taahhütname gereği tüm edimlerin yerine getirilmiş olmasına rağmen, sözleşmenin davalı tarafından süresi sona ermeden haksız ve tek taraflı olarak feshedildiği iddia edilerek,

sözleşme gereği davalının istasyonuna yapılan kurumsal kimliğin eskime, ... otamasyon sistemi ve akaryakıt pompası bedeli olan 113.176,11.TL, taahhütname gereği alması gereken ürünün alınmaması sebebiyle kar kaybı olan şimdilik 10.000,00.TL'nın, sözleşme ve taahhütname ile belirlenen şimdilik 11.000,00 TL cezai şart alacağının davalıdan tahsili talep edilmiş, davalı ise, davacı tarafından kendisininin yanıltıldığını, bir takım suç teşkil edecek eylemlerde bulunulduğunu sözleşmenin feshinin haklı nedenlere dayandığını ayrıca taraflar arasında sadece 23.05.2013 tarihli bayilik sözleşmesi bulunduğunu,

taahhütname ve ariyet senedinin davacı tarafından sahte olarak düzenlendiğini belirterek, davanın reddini savunmuş, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nin 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, taraflar arasında imzalandığı çekişmesiz olan 23/05/2013 tarihli sözleşmenin, davalı tarafından sözleşme süresi dolmadan feshinin haklı nedene dayanıp dayanmadığı, taraflar arasında bu sözleşmeden başka düzenlenmiş taahhütname ve ariyet senedi bulunup bulunmadığı, bunların geçerli olup olmadığı, davacının, sözleşmenin feshi sebebiyle, davalıdan sözleşme, taahhütname ve ariyet senedi gereği hükümlerine göre cezai şart, kar kaybı ve komple kurumal kimlik bedeli, ... otomasyon sistemi bedeli ve akaryakıt pompa bedeli talep edip edemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Taraflar arasındaki 23/05/2013 başlangıç tarihli ve 5 yıl süreli bayilik sözleşmesinin 13/04/2015 tarihinde davalı tarafından tek taraflı olarak feshedildiği, fesih beyanının davacıya ulaştığı anlaşılmaktadır.

Davacı taraf feshin haksız olduğunu ileri sürerek davalıdan aralarındaki sözleşme, taahhütname ve ariyet senedinden kaynaklı cezai şart, kar mahrumiyeti talep edilmiş, davalı taraf ise sözleşmenin feshinin haklı nedenlere dayandığını ayrıca taraflar arasında sadece 23.05.2013 tarihli bayilik sözleşmesi bulunduğunu, taahhütname ve ariyet senedinin davacı tarafından sahte olarak düzenlendiğini belirtmiş olmasına rağmen ilk derece mahkemesince sahte olarak düzenlendiği öne sürülen taahhütname ve ariyet senedi ile ilgili bir araştırma yapılmadığı, bilirkişi raporu aldırıldığı,

raporda sözleşmenin feshinin haklı olup olmadığı yönünde bir değerlendirme yapılmadığı, ilk derece mahkemesince feshin haklı olduğu sonucuna varıldığı, ancak feshin haklılığının gerekçesinin kararda tartışılmadığı ve sonuç olarak davacı tarafından ispatlanamayan davanın reddine şeklinde karar verildiği görülmüştür.Bu durumda mahkemece sahte olduğu iddia edilen belge asılları getirtilip bu konuda taraflardan beyan alınarak belgelerin sahteliği konusunda imza incelemesi yoluna gidilmeli,

davalının dosya kapsamında delil olarak dayandığı deliller eksiksiz olarak celp edilerek davalı tarafından yapılan feshin haklı nedene dayanıp dayanmadığı tespit edilerek gerekirse bu hususlarda gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınıp oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile davanın reddine karar verilmiş olmasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına, eksik hususlar tamamlanıp yeniden karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır