Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2021/2335 K.2024/926

Mersin 1. Asliye Mahkemesi'nin 24/02/2021 tarih ve 2019/... Esas, 2021/... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

İDDİALARIN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkilinin rızası dışında elinden çıkmış olan çeklerin iade edilmesini talep ettiği dava konusu ... çek numaralı, keşidecisinin ... Tur. İnş. Tic. Ltd. Şti. olan ... A.Ş. ye ait 30/01/2019 vade tarihli 56.000,00.TL bedelli, ... çek numaralı, keşidecisinin ... Tur. İnş. Tic. Ltd. Şti. olan ... A.Ş.'ye ait 28/02/2019 vade tarihli 56.000,00.TL bedelli ve ... çek numaralı, keşidecisinin ... Tur. İnş. Tic. Ltd. Şti. olan ...

A.Ş.'ye ait 30/03/2019 vade tarihli 56.000,00.TL bedelli çeklerin ...

2. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından yapılan inceleme sonucunda bilgileri verilmiş olan çekleri elinde bulunduran davalılara karşı istirdat davası açmaları için taraflarına iki haftalık kesin süre verildiğini müvekkilinin eşinin cinayet suçu işlemesi ile birlikte müvekkilinin can ve mal güvenliğinin olmaması ve maktulün akrabaları tarafından ölümle tehdit edilmesi üzerine ... ilini apar topar terk etmek zorunda kaldığını, tehditlerin bir nebze olsun hafiflemesi ile ... iline geri dönen müvekkilinin 26/06/2019 tarihinde ...

Mah. ... Cad. No: ... adresinde bulunan ...

Alüminyum isimli iş yerine gelerek çekmeceleri kontrol ettiğinde davaya konu çeklerin zayi olduğunu fark ettiğini, çeklenin müvekkilinin iradesi dışında elinden çıktığını, ödeme yasağı ile ilgili taleplerinin kabul edildiğini, davaya konu çekte bulunan imza müvekkiline ait olmadığını, müvekkilinin hiçbir şekilde çeki ciro etmediğini müvekkilinin imzası olarak görünen imzanın sahte olduğunu, hatta çıplak gözle bile çekteki imzanını müvekkiline ait olmadığı anlaşıldığını, iade davası açmak için gereken şartların gerçekleşmiş olduğunu, davalıların elinde bulunan çeklerin taraflarına iade edilmesi gerektiğini,

davanın kabul edilip iş bu davaya konu çeklerin müvekkiline iade edilmesini, konunun ehemmiyetine binaen ... ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../... Esas sayılı dosyaya depo edilen teminata karşılık ödemeden men kararı verilmesini yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karış tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Cam. San. Tic. Ltd. Şti vekili cevap dilekçesi ile; ... çek numaralı, keşidecisinin ... Tur. İnş. Tic. Ltd. Şti olan ... A.Ş.'ye ait 30/01/2019 vade tarihli 56.000,00.TL ve ... çek numaralı, keşidecisinin ... Tur. İnş. Tic. Ltd. Şti olan ... A.Ş.'ye ait 30/03/2019 vade tarihli 56.000,00.TL bedelli çeklerin müşterisi ...

Cam Şirketinden dan ciro yoluyla teslim aldığını ve karşılığında müşterisine mal gönderdiğini ancak çeklerin günü geldiğinde ödenmediğini ve banka tarafından arkalarına karşılıksız kaşesi vurulduğunu ... ...

İcra Müdürlüğü'nün .../... esas sayılı dosyasıyla kambiyo senetlerine mahsuz haciz yoluyla takip yaptığını çek asılları da icra kasasında olduğunu, müvekkilinin iyi niyetli üçüncü kişi olduğunu, müvekkilinin ticari kayıtlarından da anlaşılacağı üzere çekin mücerretlik vasfına güvenerek çek karşılığı kendi müşterisi olan... (... cam) mal verdiğini, çek gününde ödenmediğinden yasal süresi içerisinde haklarını kullanmış ve alacağını muhataplardan icra yoluyla talep ettiğini,

davacının çekin istirdatını müvekkilerinden talep etme hakkı olmadığını çeki kendi cirosu yoluyla ... istememiş olması da davanın sadece huzurda bahsi geçen icra takiplerini kötü niyetli olarak ciro ettiği çekleri ödememek amacından başka bir amaç taşımadığını, davanın ispat yükünün davacıda olduğunu, hukuki dayanaktan yoksun açılan davacının reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Cam. San. Tic. Ltd. Şti vekili cevap dilekçesi ile; müvekkili şirket ... Kimya San ve Tic.

A.Ş.'nin 1999 yılından beri çift cam endüstrisinde yer almakta olup, amacı ürettiği ürünler sayesinde camdaki izolasyonu artırarak enerji kaybını düşürmek olduğunu, müvekkili şirketin izolasyonlu camların imalatı için nem alıcı, polisulfit, hotmelt, butil, aluminyum çıta, sıcak kenarlı çıta ve yalıtımlı kenar gibi kimyasallar ve aksesuarlar ürettiğini, davaya konu edilen 3 adet çekten müvekkili şirkette olduğu iddia edilen ... ... numaralı, keşidecisi ... Turizm İnş. Tic. Ltd.

Şti. olan 30.03.2019 vadeli 56.000,00.TL bedelli çekin, müvekkil şirkete ticari ilişkisi halen devam eden müşterisi ... Cam Market-... tarafından 18.10.2018 tarihinde borcuna istinaden verildiğini, haksız davanın müvekkili şirket yönünden reddinie karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Mersin 1. Asliye Mahkemesi'nin 24/02/2021 tarih ve 2019/... Esas, 2021/...

Karar sayılı kararı ile; istirdat davası olarak nitelenen bu dava özü itibariyle menkullerin iadesini sağlamak için açılan menkul davası niteliğinde, medeni hukukta bu dava gasp, çalınma veya ziya hâllerinde sadece kötü niyetli değil, iyi niyetli hamile karşı da açılmakta ise de, kambiyo senetleri yönünden bir sınırlama getirilmiş ve aynî haklardaki genel prensipten ayrılmak suretiyle, söz konusu davanın yalnızca kötü niyetli veya senedi iktisabında ağır kusuru bulunan kimselere karşı açılabileceği esası benimsendiği,

bu tür davalarda, davacının senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiği, (...:Kıymetli Evrak Hukuku, Ankara 2000, s.294). somut uyuşmazlık bakımından TTK’nın 792. maddesi hükümleri çerçevesinde taraf delilleri değerlendirildiğinde çekin yeni hamil tarafından çeki kötü niyetle iktisab etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu ispat edilmediği, öte yandan davacı tarafın dava konusu çekteki imzaların kendisine ait olmadığı iddiasının değerlendirilmesinde ise.

Çek hakkındaki yasal düzenleme T.T.K.nun 780 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş, “Uygulanacak hükümler” başlığını taşıyan 813. maddesi yollaması uyarınca uygulanması gereken aynı Yasa’nın 677 ncu maddesinde muteber olmayan imzaların bulunmasının diğer imzaların sıhhatine zarar vermeyeceği açıkça düzenlendiği,

bu durumda davacıya atfen atılan imzanın davacı şirket ait olmaması nedeniyle söz konusu sahte imzadan dolayı davaya konu çekten davalıların çek üzerindeki hakkını birbirine bağlı ve usulüne uygun cirolara dayandırmış olmasına,çekin çalıntı olduğunu bildiği veya bilmesi gerektiği hususunda dosyada bir delil ve emarenin bulunmaması ve çeki iktisapta ağır kusurlu olduğunun ispatlanamamış ve bu hususlarda bir delil de ortaya konulmamış olmasına göre davalının geçerli olarak düzenlenmiş bulunan çeki iktisabı yasal koruma altında olup,

geri verme yükümlülüğü bulunmadığından davacının davasını ispat edemediğine kanaat getirilmekle davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf talebi ile; müvekkilinin iradesi dışında elinden çıkan ardından sahte ve taklit eseri olup müvekkilinden sadır olmayan imza ile ciro edilerek başkasına devredilen çeklerin istirdadına ilişkin talep ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesince gerek imzanın vasfı bilirkişi aracılığı ile araştırılmadan, gerekli ve yeterli inceleme yapılmaksızın reddedildiğini, işbu kararın usule ve gerekse yasaya aykırı olup kararın kaldırılarak yeniden yargılaması yapılmasına, davanın kabulüne, davaya konu çeklerin müvekkiline iade edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Mersin 1. Asliye Mahkemesi'nin 2019/... Esas, 2021/... Karar sayılı dosyası.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibarıyla "İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)" talebine ilişkindir.

Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılan çek istirdadı istemine ilişkindir.

Davacı vekilinin dava dilekçesinde, müvekkilinin hamili olduğu dava konusu çeklerin zayi olmakla müvekkilinin iradesi dışında elinden çıktığını, ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde çekin zayi nedeniyle iptali için açtıkları davanın yargılamasında banka tarafından çeklerin davalılar tarafından ibraz edildiğinin bildirildiği, çeklerdeki imzanın müvekkiline ait olmadığı ileri sürülerek çeklerin iadesine karar verilmesi talep edilmiş, davalıların vekilleri tarafından çeklerin kötüniyetle iktisap edildiğini ispat yükünün davacıda olduğu belirtilerek davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmuştur.

İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verildiği, işbu karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

6102 sayılı TTK'nun 792. Maddesince açılan çek iade davasında ispat yükü, TMK'nun 6. Maddesi gereğince davacıda olup, davacı öncelikle çekin meşru hamili olduğunu, çekin rızası dışında elinden çıktığını ve davalının çeki kötü niyetle iktisap ettiğini veya iktisapın ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekmektedir. Davalıların, çeki edinme nedenini açıklama zorunluluğu ise bulunmamaktadır. Kötü niyetli hamil, çeki çalan, gasp eden veya bu durumu bilerek ya da bundan emin olmasa da şüpheli koşullar altında çeki devralan kişidir. Çeki iktisap ederken rıza dışı elden çıktığını bilen veya bilebilecek durumda olan kötü niyetli sayılmaktadır. Ağır kusur ise, hamilin çeki iktisap ederken ticari yaşamda kendisinden beklenen özeni göstermemesidir.

Somut olayda, dava konusu çeklerin dava dışı keşideci tarafından çekte lehtar sıfatıyla yer alan davacının emrine düzenlendiği, çeklerin arka yüzündeki cirolarda davacı birinci ciranta durumundadır. Dava konusu çeklerden ... ve ... seri no'lu çeklerde davacının cirosundan sonra sırasıyla davadışı ... ... ... ve davalı ... Cam San.ve Tic. Ltd.Şti'ye ait ciroların bulunduğu, dava konusu çeklerden ... çekte ise davacının cirosundan sonra sırasıyla davadışı ...

Cam-..., Teknik Cam Market- ... ve davalı ... Kimya San.ve Tic.

A.Ş.'ye ait ciroların bulunduğu, çeklerin her birinin son ciranta olan davalılar tarafından ayrı ayrı muhatap bankaya ibraz edildiği anlaşılmış, bu haliyle çeklerde ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığı, davacı tarafça çeklerde ciranta sıfatıyla atılı imzaların davacıya ait olmadığı ileri sürülmüş ise de, dava konusu çeklerdeki ciro silsilesinin görünüşte düzgün olduğu, davalıların da ciro silsilesinde çekleri kendilerine ciro eden cirantadan önceki cirantaların imzasının sıhhatini araştırma zorunluluğu olmadığı,

çekin çalınmış olması ve lehtar-ciranta imzasının davacıya ait olmamasının tek başına davalıların kötü niyetli olduğunu göstermeyeceği, görülmekte olan davada davalıların çeki kötü niyetle iktisap ettiğine veya iktisabında ağır kusurlu bulunduğunu ispata elverişli başkaca delil ibraz edilmediği, TTK'nun 790. maddesi gereğince davalılar çeklerde meşru hamil olup çekleri kötü niyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap ettikleri davacı tarafından ispatlanamadığı anlaşılmış, tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesince davanın reddine dair verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğundan davacı vekilinin istinaf başvurusu yerinde görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından, davacı vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilerek hüküm fıkrasının aşağıdaki şekilde oluşturulması uygun görülmüştür.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır