Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2021/544 K.2024/26

2-... - 3-... - TCK NO:... 4-... - TCK NO:..., ... 5-... TCK NO:..., ... 6-... - TCK NO:..., ... 7-... - TCK NO:...,... 8-... - TCK NO:..., ... 9-... - TCK NO:..., ... 10-... - TCK NO:..., ...

VEKİLLERİ

Av. ...,... Av. ...,... Av. ..., [... ] UETS DAVALI : ... - ... VEKİLLERİ : Av. ... Av. ... Av. ...

DAVANIN KONUSU

Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 19/01/2024

YAZIM TARİHİ : 19/01/2024

... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas ve ... karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin davalı kooperatifin üyesi ve ortakları olduğunu, kimisinin aynı zamanda kooperatif kurucusu olan üyelerin ilgili hisselerini çok önce devir ve temlik aldıklarını, müvekkillerinin sıra ve durak hattı aldıklarını, ancak kendilerine çalışma sırası ve izni verilmediğini, bu sebeple araç almadıklarını, kooperatifin verilen çalışma izninin çok üzerinde üyesi olduğunu, müvekkillerinin çalışma sırasını beklerken kooperatif aidatlarını düzenli olarak ödemeyi ihmal etmediklerini, müvekkillerinin üyeliklerinin silindiğini diğer üyelerden duyduklarını, davalı kooperatife,

müvekkilleri ile ilgili yapılmış ve yapılacak işler ile ilgili kendilerine yazılı bilgi verilmesi talebini içeren dilekçe (ihtarname) gönderildiğini, ....

Noterliği'nin 04.12.2013 tarih ... yevmiye sayılı ihtarnamesinin 17.12.2013 tarihinde kooperatif başkanına tebliğ edildiğini, kooperatif başkanı veya yönetimi tarafından bu tarihe kadar cevap verilmediğini, davalı kooperatif yönetiminin 20.03.2013 tarih ... sayılı yönetim kurulu kararı ile müvekkillerinin üyelikten çıkarılmasına karar verildiğini, kararın davacıların hiçbirine tebliğ edilmediğini, kararın içeriğinde üyelere ihtar gönderildiğini ve üyelik şartlarını yerine getirilmesi istendiğinden bahsedildiğini ancak böyle bir ihtarnamenin hiçbir davacı üyeye gönderilmediğini,

kooperatif yönetiminin 2011 yılında gönderdiğini iddia ettiği ihtara rağmen 2013 yılına dek aidat toplamaktan vazgeçmeyip, dönem dönem aidat fişlerine bağış yazmayı ihmal etmediğini, kooperatifin aldığı kararın hatalı olduğunu, davacılara eksiklerini gidermesi için süre verilmediğini, ortaklıktan çıkarma kararının da hiçbir üyeye tebliğ edilmediğini beyan ederek müvekkillerine usulüne uygun ihtarname göndermeyen, hukuka uygun süre vermeyen, kanuna aykırı ortaklıktan çıkarma kararı alan, kararların hiçbirini tebliğ etmeyen, gönderilen ihtarnameye cevap vermeyen davalı kooperatifin,

davacı müvekkillerinin kooperatif ortaklığından çıkarılması yönündeki 20.03.2013 tarih ... sayılı (26.07.2013 tarih ... sayılı düzeltmesi) yönetim kurulu kararının tüm sonuçları ile birlikte iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın tüm taleplerinin reddine karar verilmesini, kooperatif yönetim kurulunun 20.03.2013 tarihli ve ... sayılı ve 26.07.2013 tarihli ve ... sayılı kararı ile davalı kooperatif ortaklığından çıkarıldıklarını, 24.01.2011 tarihli ihtarname ile davacılara iade taahhütlü mektupla bildirildiğini, bir kısım davacıların eşlerinin de kooperatif üyeliğinden istifalarının kooperatif yönetim kurulunun 20.01.2006 tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edildiğini,

kooperatif ana sözleşmesinin 10. maddesinde üyelik şartlarını taşımayan üyelerin ortaklıktan çıkarılacağının belirtildiğini ancak üyelik şartlarını temin etmesi için ihtarname çekilmesi ve üyenin temerrüde düşürülmesi hususunun düzenlenmediğini, kooperatifin kimseyi taşımacılık yapmaya zorlama gibi bir yükümlüğünün de bulunmadığını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; ihraç için zorunlu olan ihtarnamenin düzenlenmiş olmasının tek başına yeterli olmayıp, davalı kooperatifin bahsi geçen ihtarnamenin davacılara tebliğ edildiğini ispat etmek zorunda olduğu, aksi takdirde ihraç kararının usulüne uygun olduğunun kabulünün mümkün olmadığı, davacı tarafların, kendisine tebliğ edilen bir ihtarname bulunmadığını iddia etmekte olup, aksinin davalı tarafça yazılı delille ispatlanması gerektiği, davalı tarafın, bahsi geçen ihtarnamenin iadeli taahhütlü posta ile davacılara tebliğ edildiğini iddia etse de, buna ilişkin herhangi bir evrakı dosyaya ibraz etmediği,

PTT'den gönderilen yazı cevabı ve ekindeki teslim listesinde hangi belgenin tebliğ edildiğine ilişkin bir kayıt ve belge sunulmamış, yalnızca ilgili gönderinin bizzat davacılara tebliği edildiği bildirilip teslim listesi örneği gönderildiği, davacı tarafların kendilerine ihtarname tebliğ edilmediğini iddia ettiğinden ve dosyada bulunan PTT yazı cevabından ve 07/02/2011 tarihli teslim listesinden, teslim edilen gönderinin içinde davalı tarafından gönderildiği iddia edilen ihtarname olduğuna ilişkin bir açıklama veya kayıtta bulunmadığından, davalı ihtarnamenin davacılara tebliğ edildiğini ispat edemediği,

bu nedenle davalı tarafça, ihracın dayanağı olan ihtarnamenin ..., ..., ... , ..., ..., ..., ... ve ... 'e tebliğ edildiğinin ispatlanamadığı ve bu nedenle ihraç kararının usulüne uygun olmadığı gerekçesiyle davacılar ..., ..., ... , ..., ..., ..., ... ve ... yönünden davanın kabulüne ve ihraç kararının bu davacılar yönünden iptaline, davacılardan ...'ın davalı kooperatife üye olmadığı zira bu hususun davalı kooperatif tarafından mahkemeye ibraz edilen 29.08.2016 tarihli belge ile doğrulandığı,

bu davacı yönünden dava açma sıfatı olmadığından aktif husumet yokluğundan davanın reddine, davacılar ... yönünden ise dosyada bulunan davalı kooperatif yönetim kuruluna ait 20/03/2013 tarih ve ... sayılı kararın(26.07.2013 tarih ... sayılı düzeltme kararı) incelenmesinde; aralarında davacılar ..., ..., ... , ..., ..., ..., ... ve ... hakkında, ihtarnameye rağmen üyelik şartlarını yerine getirmedikleri ve itirazları da olmadığı belirtilerek üyelikten çıkarılma karar verildiği,

davacı üye ... yönünden ise herhangi bir karar verilmediği ve davacının üyelikten çıkarma kararında isminin bulunmadığı görüldüğünden dava açmakta hukuki yararı bulunmadığından hukuki yarar yokluğundan davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kooperatif ana sözleşmesinin 14. maddesinde.

10. maddedeki üyelik şartlarını taşımayanların ortaklıktan çıkarılacağının düzenlendiğini, üyelik şartlarını taşımayan ortakların üyelik şartlarını temin etmeleri yönünde ihtarname keşide edileceğinin ana sözleşmede düzenlenmediğini, bu nedenle müvekkili kooperatifin davacılara üyelik şartlarını taşımadaki eksikliklerin giderilmesi konusunda ihtarname keşide etme yükümlülüğünün bulunmadığını, dosya kapsamına gelen ...

Ticaret Sicil Müdürlüğü’nün 09.04.2015 tarih ve ... sayılı yazısı ekindeki kooperatif ana sözleşmesinin 10. maddesinin, ortaklık şartlarını, 11. maddesinin ise ortaklığa kabulü düzenlendiğini, 10. maddede kooperatife üye olabilmek için taşıyıcılığı bilfiil meslek edinmiş esnaf olma ve kooperatifin amacına uygun motorlu aracı bulunmanın da yer aldığını, ...-...

Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün 06.08.2015 tarih ... sayılı yazı cevabına göre, davacılardan ..., ..., ..., ... ve ...’nın mükellefiyet kaydının bulunmadığını, ..., ... ve ...’ın ise terk mükellefi olduklarının belirtildiğini, ... ... Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün 06.08.2015 tarih ... sayılı cevabi yazısına göre, ..., ..., ..., ..., ... ve ...’nın mükellefiyet kaydının olmadığının belirtildiğini, ...

Şoförler ve Otomobilciler Esnaf Odası’nın 05.08.2015 tarih ve ... sayılı yazı cevabına göre, davacılar ..., ..., ..., ..., ... ve ...’nın oda kaydına rastlanılmadığını, ..., ... ve ...’ın kayıtlarının silindiğinin belirtildiğini, ... Trafik Tescil Büro Amirliği’nin 17.08.2015 tarih ve ... sayılı cevabi yazısında ... dışındaki davacıların adlarına kayıtlı minibüs bulunmadığının belirtildiğini, Davacı ...’ın da S.S. ... Nolu ... Mot. Taş.

Kooperatifi üyesi olması sebebi ile adına kayıtlı araç ve vergi kaydının olduğunun anlaşıldığını, ... Ticaret Sicil Müdürlüğü’nün 27.09.2017 tarih ve ... sayılı cevabi yazısında S.S. ... Nolu ... Mot. Taş. Kooperatifi’nin 25.08.2005 tarihinde işe başladığının davacı ...’ın adının 2005 yılı olağan genel kurul hazirun cetvelinde yer aldığını, ayrıca davacı ...'ın 2007 yılında S.S. ... Nolu ... Mot. Taş.

Kooperatifi’nin yönetim kurulu üyeliğine de seçildiğini, davacıların müvekkili kooperatife üye olma şartlarına haiz olmadıklarını, bu nedenlerle ihtarnamenin davacılara tebliğ edilip edilmemesinin öneminin kalmadığını, davacıların üyeliklerinin yok hükmünde olduğunu, davacıların, Kooperatif Kanunu’nun 8. maddesi ve kooperatif ana sözleşmesinin 10. maddesinde yer alan ortaklık şartlarını taşımadığının tespit edildiğini, davacılara 24.01.2011 tarihli ihtarname keşide edildiğini, keşide edilen 24.01.2011 tarihli ihtarnamede, ihtarnamenin tebliğinden itibaren 6 ay içerinde eksik olan ortaklık şartlarını tamamlaması,

verilecek süre içerisinde eksiklikleri yerine getirmemesi halinde kooperatif ana sözleşmesinin 14. maddesi gereğince ortaklıktan çıkarılacaklarının ihtar edildiğini, davacıların iş bu ihtara rağmen eksiklikleri ne davadan önce ne de davadan sonra gidermediklerini, eksikliklerin giderilmediğinin de tüm dosya kapsamı ile sabit olduğunu, davacıların dahi kooperatifin amacına uygun araçları olmadığını ikrar ettiklerini, ...

PTT Merkez Müdürlüğü’nden gelen 07.08.2015 tarih -... sayılı cevabi yazıda iadeli taahütlü gönderilerin ..., ..., ..., ... ve ...’e bizzat tebliğ edildiğinin belirtildiğini, diğer davacı ...’nın da iadeli taahütlü gönderiye konu 24.01.2011 tarihli ihtarnameyi 2. başkan olarak bizzat imzaladığını, bu hususta davacı ...’nin 07.04.2017 tarihli duruşmada ikrarının da bulunduğunu,

her ne kadar davacıların 23.12.2016 duruşmada gönderilen tebligatların usulsüz olduğunu ve dağıtım evrakındaki imzaların kendilerine ait olmadığını belirtmiş iseler de davacıların taleplerinin iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağına tabi olduğunu ve bu hususa muvafakatlerinin olmadığını da belirtmelerine rağmen yerel mahkemece bu hususta imza incelemesi yaptırılmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, tebligatı yapan PTT memurunun bizzat dinlenmesi gerektiğini, bilirkişi raporuna karşı itirazlarının kabul edilmediğini,

tanıklarının dinlenilmeyerek hukuki dinlenilme ve delillerinin toplanılmasını isteme haklarının ihlal edildiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; red kararı verilen müvekkilleri aleyhine davalının kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden dolayı Avukatlık Ücret Tarifesine göre davacı ... yönünden hesaplanan 3.400,00.TL, davacı ... yönünden 3.400,00.TL olarak tek bir avukata yönelik ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının bu yönü ile kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, kooperatif genel kurulu tarafından verilen ihraç kararının iptali istemine ilişkindir.

Davacılar vekili, müvekkillerinin davalı kooperatifin üyesi olduklarını, ancak davalı kooperatif tarafından alınan 20/03/2013 ve 26/07/2013 tarihli genel kurul kararları ile müvekkillerinin kooperatif üyeliğinden haksız ve usule aykırı olarak ihraç edildiklerini belirterek ihraç kararlarının iptaline karar verilmesini talep etmiş, davalı vekili ihraç kararının usulüne uygun olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiş, ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda yazılı gerekçe ile bir kısım davacıların davasının kabulüne, bir kısım davacılar yönünden ise davanın reddine karar verilmiş, iş bu karara karşı taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi HMK'nin 355. maddesi gereğince istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılmıştır.

Davalı vekilinin istinaf sebeplerinin incelenmesinde;

Dosyada bulunan davalı kooperatif yönetim kuruluna ait 20/03/2013 tarih ve ... sayılı kararın incelenmesinde, aralarında davacıların bulunduğu kişiler hakkında, ihtarnameye rağmen üyelik şartlarını yerine getirmedikleri ve itirazları da olmadığı belirtilerek üyelikten çıkarılma kararı verildiği anlaşılmıştır.

Yine davalı kooperatif yönetim kuruluna ait 26/07/2013 tarih ve ... sayılı kararın incelenmesinde, kooperatif yönetim kurulunun 20/03/2013 tarihli kararında üye listesinden çıkartılan üyelerin listesinin sehven hatalı yazıldığı belirtilip, aralarında bir kısım davacıların da bulunduğu kişilerin isimlerinin yazıldığı anlaşılmıştır.

... Ticaret Sicil Müdürlüğü'nden getirtilen davalı kooperatife ait ana sözleşmenin incelenmesinde; ana sözleşmenin 10. maddesinde ortaklık şartlarının düzenlendiği, 14. maddesinde ortaklıktan çıkarma sebepleri arasında 10. maddede yazılı ortaklık şartlarının kaybedilmesinin de ortaklıktan çıkarma sebepleri arasında sayıldığı anlaşılmıştır.

Davacılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'ın davalı kooperatif ortağı olduğu konusunda ihtilaf bulunmayıp, ihtilaf ihraç kararının usulüne uygun olup olmadığı, davacılara usulüne uygun ihtarname tebliğ edilip edilmediği noktasında toplanmaktadır.

Davacı vekili, ihraç kararının dayanağı olan ihtarnamenin müvekkiline tebliğ edilmediğini bu nedenle ihraç kararının usule aykırı olduğunu iddia etmekte, davalı ise, ihtarnamenin usule uygun olarak iadeli taahhütlü posta ile davacıya tebliğ edildiğini, ihraç kararının kanun ve ana sözleşmeye uygun olduğunu savunmaktadır.

Davalı kooperatif, ihraç kararının dayanağı olan ihtarnamenin usule uygun olduğunu ve davalıya tebliğ edildiğini ispatla yükümlü olup, davalı ihtarnamenin davacılara tebliğine ilişkin bir belgeyi dosyaya sunmamış, ihtarnamenin tebliğine ilişkin barkod numarasını mahkemeye bildirerek PTT'den ilgili belgenin tebliğine ilişkin evrakların gönderilmesini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince posta idaresine yazı yazılarak barkod numaralı tebligatların kime, hangi tarihte ve nasıl yapıldığı hususları sorulmuş, PTT'den gelen 07/08/2015 tarihli yazı cevabında, ilgili gönderilerin 07/02/2011 tarihinde muhataplara teslim edildiği belirtilip, buna ilişkin teslim listesi mahkemeye gönderilmiştir.

Davacı tarafça PTT'den gönderilen teslim listesindeki imzaya itiraz edildiğinden ilk derece mahkemesince Adli Tıp Kurumundan 24/12/2018 tarihli, yine rapora itiraz edilmesi üzerine talimat yoluyla alınan 16/04/2019 tarihli ve 02/06/2020 tarihli raporlarda bir kısım imzaların davacıların eli ürünü olmadığı, bir kısım imzaların davacıların eli ürünü olduğu tespit edilmiştir.

Anasözleşmelerinde kooperatife ortak olabilmek için gereken nitelik ve şartların kaybedilmesi durumunun çıkarma sebebi olarak düzenlendiği kooperatiflerde, bu nitelik ve şartların kaybı derhal üyenin ortaklık sıfatını yitirmesi sonucunu doğuracak bir neden olarak kabul edilemez.

Anasözleşmede ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nda anılan ortaklık koşulunu kaybedenler için ihraç öncesinde ihtar gönderilmesi öngörülmemiş ise de, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 27. maddesinde parasal yükümlülükleri için ihraç öncesinde aranan uygun süre verilmesi koşulunun da, kıyasen uygulanması gerekir.

Bu uygulamanın YHGK'nın 27.04.2010 tarih ve 16-149 E., 212 K. sayılı ilamında da açıklandığı üzere, hayatın olağan akışına, iyiniyet kurallarına ve kooperatifin amacına uygun olduğunun kabulü gerekir. (Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 16/06/2015 tarih 2014/8480 E., 2015/4625 K. sayılı ilamı)

Davalı kooperatif, yukarıda belirtilen ilkeye uygun olarak eksik olan hususlara ilişkin düzenlenen 24/01/2011 tarihli ihtarnamenin davacılara gönderilerek, altı ay içerisinde eksikliklerin giderilmesinin ihtar edildiğini, ancak davacıların ihtarname gereklerini yerine getirmediğini savunmaktadır.

İhraç için zorunlu olan ihtarnamenin düzenlenmiş olması tek başına yeterli olmayıp, davalı kooperatifin bahsi geçen ihtarnamenin davacılara tebliğ edildiğini ispat etmek zorundadır. Aksi takdirde ihraç kararının usulüne uygun olduğunun kabulü mümkün değildir. Davacı taraf, kendisine tebliğ edilen bir ihtarname bulunmadığını iddia etmekte olup, aksinin davalı tarafça yazılı delile ispatlanması gerekmektedir.

Davalı taraf, bahsi geçen ihtarnamenin iadeli taahhütlü posta ile davacılara tebliğ edildiğini iddia etse de, buna ilişkin herhangi bir evrakı dosyaya ibraz etmemiştir. PTT'den gönderilen yazı cevabı ve ekindeki teslim listesinde hangi belgenin tebliğ edildiğine ilişkin bir kayıt ve belge sunulmamış, yalnızca ilgili gönderinin bir kısım davacılara bizzat tebliğ edildiği bildirilip teslim listesi örneği gönderilmiştir.

Davacı taraf kendilerine ihtarname tebliğ edilmediğini iddia ettiğinden ve dosyada bulunan PTT yazı cevabından ve 07/02/2011 tarihli teslim listesinden, teslim edilen gönderinin içinde davalı tarafından gönderildiği iddia edilen ihtarname olduğuna ilişkin bir açıklama veya kayıtta bulunmadığından, davalı taraf 24/01/2011 tarihli ihtarnamenin davacılara tebliğ edildiğini ispat edememiştir.

Bu nedenle mahkemece, davalı tarafça, ihracın dayanağı olan ihtarnamenin davacılara tebliğ edildiğinin ispatlanamadığı ve bu nedenle ihraç kararının usulüne uygun olmadığı gerekçesiyle davanın ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... yönünden kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmakla davalı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir. Davacı vekilinin istinaf sebeplerinin incelenmesinde;

Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 3/2 maddesine göre müteselsil sorumluluk da dahil olmak üzere, birden fazla davalı aleyhine açılan davanın reddinde, ret sebebi ortak olan davalılar vekili lehine tek, ret sebebi ayrı olan davalılar vekili lehine ise her ret sebebi için ayrı ayrı avukatlık ücretine hükmolunur.

Somut olayda davalılar ... yönünden hukuki yarar yokluğundan, diğer davalı ... yönünden ise aktif husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmiş olup, red sebepleri ayrı olan davacılar aleyhine ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesinde her hangi bir isabetsizlik bulunmadığı, yine davacılar tarafından tek bir harç yatırılarak dava açılmış olmasına göre mahkemece davacılar yararına tek bir vekalet ücreti verilmesinin de usule uygun olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin istinaf talebinin de esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır