Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2021/616 K.2024/243

2-) ... (T.C. No: ...) - ... 3-) ... (T.C. No: ...) - ... 4-) ... (T.C. No: ...) - ... 5-) ... (T.C. No: ...) - ... 6-) ... (T.C. No: ...) - ... 7-) ... (T.C. No: ...) - ... 8-) ... (T.C. No: ...) - ... 9-) ... (T.C. No: ...) - ... 10-) ... (T.C. No: ...) - ...

VEKİLİ

Av. ... - ... DAVALI : ... - ...

VEKİLİ

Av. ... - ...

DAVA

Kooperatif Genel Kurul Kararının İptali Birleşen, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E ... K sayılı dosyası,

DAVACILAR

1- ... - ... ... 2- ... - ... ... 3- ... - ... ... 4- ... - ... ... 5- ... - ... ... 6- ... - ... ... 7- ... - ... ... 8- ... - ... ... 9- ... - ... ... 10- ... - ... ... 11- ... - ... ... VEKİLİ : Av. ...... DAVALI :... - - ...

VEKİLİ

Av. ... -...

DAVANIN KONUSU

Kooperatif Genel Kurulunun Toplantıya Çağrılması|Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 22/02/2024

YAZIM TARİHİ : 22/02/2024

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20/10/2020 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararına karşı istinaf başvurusu üzerine dosya Dairemize gönderilmiş olmakla, dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacılar vekilinin dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin geçimlerini ...Gölünden balıkçılık yaparak sağlayanların oluşturduğu ... ve ...

Su Ürünleri Kooperatifi'nin üyesi olduklarını, davalı kooperatif tarafından, davalı kooperatifin, 27/07/2017 tarihinde dava konusu kararı veren genel kurula çağrıyı yapan yönetim kurulu oluşturulduğu genel kurul kararının yok hükmünde olduğunu, toplantının, Kooperatifler Kanunu 43. Maddesinde düzenlenen çağrı merasimine uyulmadan ve TTK'nun Kooperatifler Kanunu, Su Ürünleri Yönetmeliği, Ana Sözleşme ve yerel adetlere göre çağrı ve ilan yapılmadan, gündem maddelerini açık ve gerekçeli olarak belirtmeden ve gerekli makamlara bildirimde bulunulmadan toplandığını, müvekkillerine oy hakkı ve toplantıya katılma hakkı tanınmadığını,

ihraç istemine hayır oyu verebilecek 25-30 civarında üyenin toplantıya katılamadığını, bu üyelerin toplantıdan haberlerinin olmadığını, müvekkillerinin oylama dışı bırakıldığını, her biri için ayrı ayrı karar alınmasının gerektiğini, gerekçeli çıkarma kararının müvekkillerine tebliğ edilmediğini, Yönetim Kurulu Başkanı ... ve diğer yönetim kurulu üyelerinin, kooperatife balıkçılıkla uğraşmayan ve yöre sakini olmayan şahısların kooperatife üye yaptığını, Kooperatif Ana Sözleşmesinin 9. Maddesi ile üyelerin, kooperatifin çalışma bölgesinde ikamet etmesi, su ürünleri avcılığı ruhsat tezkeresine sahip olması,

su ürünleri yetiştiricilik belgesine sahip olması, balıkçılığı meslek edinmesi, balıkçı gemisine sahip olması şartlarının, ortaklık şartları olduğunun belirtildiğini, üyelik şartı taşımayan kişilerin üye yapılması ile 1163 sayılı Kooperatif Kanunun 8/8 ve ek 2/2 maddesi anlamında ortaklık şartlarının aranmasının zorunluluğu görevinin yerine getirilmemesi suçunun işlendiğini, kooperatifin, dava konusu toplantısında alınan kararlarda eşitlik ilkesine aykırı davranıldığını, üyeliğin üzerinden 3 ay geçmeden genel kurula katılarak oy kullananların olduğunu, çıkarma nisabının 3/2 olduğunu, ancak kararın salt çoğunlukla alındığını,

kooperatifin amacının göl üzerindeki avlanma tekelini üyelerine ve yöre halkına tanımak olduğunu, yönetim kuruluna veya başka meslek mensubu kişilere tanınmış bir tekel bulunulmadığını, teslim alınan balıklar için ihale yapılması gerekirken, yönetim kurulunun pazarlık usulü ile istediği fiyattan sattığını, yönetim kurulu üyelerinin balıkçılıkla uğraşmadıklarını, belirterek, 27.07.2017 tarihli genel kurulda aynı tarihli tutanakla müvekkilleri toplu şekilde çıkaran genel kurul kararının Kooperatifler Kanunu m. 53 gereği iptaline, yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına talep ve dava etmiştir.

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davaya konu 27/07/2017 tarihli genel kurul toplantısının usulüne uygun olarak davacılara davetiye ile bildirildiğini, gerekli ilanların yapıldığını, toplantının yapıldığı tarihte hazirun listesinin imza karşılığında düzenlendiğini, hükümet komiserinin huzurunda bütün işlemlerin yapıldığını, alınan genel kurul kararının davalılara tek tek iadeli taahhütlü bildirim ile tebligat karşılığında bildirildiğini, bütün işlemlerin usulüne uygun olarak yapıldığını, davacıların ihraç sebebinin ise, kooperatifin kar amacı gütmeyen,

üyelerin ...Gölü'nde tuttukları balıkları kooperatife bedeli karşılığı teslim ettiklerini, kooperatifinde bu balıkları cüzi bir miktar kar payı ile sattığını, bu şekilde kooperatife ve köye gelir getirmeyi amaçlayan kuruluş olduğunu, toplam 101 üyesinin bulunduğunu, bütün üyelerin kooperatifin amacı ve ilkeleri doğrultusunda hareket ettiğini ancak davacıların kooperatifin amaç ve çıkarı için değil, kendi çıkarları için hareket ederek, avladıkları balıkları kooperatife değil 3. Kişilere sattıklarını, bu hususta jandarmaya ihbarda bulunulduğunu, jandarma tarafından davacıların uyarıldığını, ancak sonuç alınamayınca haklarında ...

Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyasında şikayette bulunduklarını, davalıların uyarı ve ikazlara rağmen eylemlerine devam etmeleri üzerine Kooperatif Yönetim Kurulu tarafından 11/07/2017 tarihli ... sayılı kararı ile Kooperatif Ana Sözleşmesinin 11.nci maddesinin b ve c fıkraları gereği ihraç kararı verildiğini, bu ihraç kararının genel kuruldan geçmesi ve onaylanması amacı ile Kooperatif Genel Kurulu 27/07/2017 tarihinde olağanüstü toplanmış ve alınan ihraç kararı genel kuruldan da geçtiğini, davacıların amacının avladıkları balıkları kendi çıkarları için kooperatife teslim etmeyip,

dışarıya satmaları eylemleri nedeni ile kooperatif aleyhine faaliyette bulunmaları nedeniyle ihraç edilmeleri kararının iptali amaçlı olup, bu sebeple davacıların iyi niyetinden söz edilemeyeceğini, bu nedenle haksız ve yersiz davanın reddine, yargılama giderlerini ile vekalet ücretinin davacılara yüklenilmesine karar verilmesine talep etmiştir.

Birleşen ... E ... K sayılı dosyası;

Davacılar vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin geçimlerini ...Gölünden balıkçılık yaparak sağladıkları ... ve ...

Su Ürünleri Kooperatifi'nin üyesi olduklarını, davalı kooperatif tarafından, 27/07/2007 tarihli genel kurul kararı ile davacıların tamamını üyelikten çıkarma kararı aldığını, davalı kooperatif, 27/07/2017 tarihinde usulsüz olarak TTK, Kooperatifler Kanunu, Su Ürünleri Yönetmeliği, ana sözleşme ve yerel adetlere göre çağrı ve ilan yapılmadan, gündem maddelerini açık ve gerekçeli olarak belirtmeden ve gerekli makamlara bildirimde bulunulmadan toplanıldığını, müvekkillerine oy hakkı ve toplantıya katılma hakkı tanınmadığını, oylama dışı bırakıldığını, her biri için ayrı ayrı karar alınmasının gerektiğini,

gerekçeli çıkarma kararının müvekkillerine tebliğ edilmediğini, Yönetim Kurulu Başkanı ... ve diğer yönetim kurulu üyelerinin, kooperatife balıkçılıkla uğraşmayan ve yöre sakini olmayan şahısların kooperatife üye yaptığını, kooperatif ana sözleşmesinin 9. Maddesi ile üyelerin, kooperatifin çalışma bölgesinde ikamet etmesi, su ürünleri avcılığı ruhsat tezkeresine sahip olması, su ürünleri yetiştiricilik belgesine sahip olması, balıkçılığı meslek edinmesi,

balıkçı gemisine sahip olması şartlarının, ortaklık şartları olduğunun belirtildiğini, üyelik şartı taşımayan kişilerin üye yapılmasının, 1163 sayılı Kooperatif Kanunun 8/8 ve ek 2/2 maddesi anlamında ortaklık şartlarının aranmasının zorunluluğu görevinin yerine getirilmemesi suçunun işlendiğini, kooperatifin dava konusu toplantısında alınan kararlarda eşitlik ilkesine aykırı davranıldığını, toplanan balıkların, yönetim tarafından ucuza aldığını, balıklar, üyeler tarafından kooperatif başkanına veya başkanın adamına teslim ettiğini, teslim anında üyelere kilo başı ücret ödendiğini,

ancak balıkların küçük bir kısmı için sonradan göstermelik makbuz kesildiğini, kooperatifi, kar etmemiş gibi gösterildiklerini, yönetim kurulu kooperatif başkanı ...'ın teslim aldığı balıkları, makbuz kesmediklerini, kendi namına sattığını ve bu şekilde suç fiillerini gerçekleştirdiğine dair müvekkilleri tarafından şüphe bulunduğunu, ve bu konuda bir çok şahit bulunduğunu, her bir üye yılda 30 ton balık tuttuğunu, kooperatif geçen sene toplamda 40 ton balık sattığını, teslim alınan balılar için ihaleye çıkalması veya balıkçıların kendinin en uygun teklifi veren satıcıyla bizzat anlaşarak,

satış yapılmasının gerektiğini, yönetim kurulu balıkları kendi namına olduğu düşünülen biçimde pazarlık usulü ile istediği fiyattan sattığını, üyeliğin üzerinden 3 ay geçmeden genel kurula katılarak oy kullanan şahısların bulunduğunu, ana sözleşmenin 44. Maddesinde çıkarma nisabının 2/3 olduğu kararlaştırıldığını, çıkarma kararının salt çoğunlukla alındığını, müvekkillerinin, ihraç kararının alındığı 27/07/2017 tarihli genel kurul kararına karşı taraflarınca ....

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasıyla kooperatifler kanunun 53. Maddesi gereği iptaline karar verilmesinin talep edildiğini belirterek, 27/07/2017 tarihli genel kurulda aynı tarihli tutanakla müvekkilleri aleyhine toplu şekilde alınan çıkarma kararına itirazın kabulü ile çıkarma kararlarının Kooperatifler Kanunu'nun 16.maddesi gereğince iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davaya konu 27/07/2017 tarihli genel kurul toplantısının usulüne uygun olarak davacılara davetiye ile bildirildiğini, gerekli ilanların yapıldığını, toplantının yapıldığı tarihte hazirun listesinin imza karşılığında düzenlendiğini, hükümet komiserinin huzurunda bütün işlemlerin yapıldığını, alınan genel kurul kararının davalılara tek tek iadeli taahhütlü bildirim ile tebligat karşılığında bildirildiğini, bütün işlemlerin eksiksiz olarak usulüne uygun şekilde yerine getirildiğini, davacıların, 27/07/2017 tarihli genel kurul toplantısına katıldığını,

alınan karara hiçbirinin muhalefet şerhi koymadığını, alınan karara katılmayarak karşı görüşlerini tutanağa geçirmeyen davacıların iş bu iptal davasını en geç 28/08/2017 tarihinde açmalarının gerektiğini, bir aylık hak düşürücü süreyi geçirip 07/10/2017 tarihinde açmış oldukları davanın hakdüşürücü süre yönünden reddine karar verilmesinin talep edildiğini, müvekkili kooperatifin, üyelerinin ... - ...Gölü'nde tuttukları balıkları kooperatife bedeli karşılığında teslim ettiklerini, müvekkili kooperatif tarafından, bu balıkları serbest piyasada üzerine cüzi bir kar payı koyarak sattığını,

bu şekilde kooperatife ve köye gelir getirmeyi amaçlayan bir kuruluş olduğunu, müvekkili kooperatif tarafından, seneliği 25.000,00.TL bedeli ile 5 seneliğine ... ...Gölü Su Ürünleri İstihsal hakkını, ...

Valiliği İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü'nden kiralandığını, toplamda 101 üyesi olan kooperatifin, davacılar dışındaki bütün üyeleri kooperatifin kuruluş amacı ve ilkeleri doğrultusunda hareket ettiğini, toplam 11 kişi olan davacıların, üyesi oldukları kooperatifin amacı ve çıkarı dışında hareket ettiklerini, tuttukları avladıkları balıkları kooperatife teslim etmediklerini ve 3. kişilere satış yaptıklarını, müvekkili kooperatif tarafından, müvekkili kooperatif tarafından ...

C.Başsavcılığı'nın ... soruşturma sayılı dosyasından şikayette bulunduklarını, davacıların, tüm uyarı ve ikazlara rağmen aynı eyleme devam etmeleri üzerine kooperatif yönetim kurulu tarafından 11/07/2017 tarihli ... sayılı karar ile kooperatif ana sözleşmesinin 11. Maddesinin b ve c fıkraları gereği ihraçlarına karar verildiğini, bu ihraç kararının genel kuruldan geçmesi ve onaylanması amacıyla Kooperatif Genel Kurulu 27/07/2017 tarihinde olağanüstü toplandığını ve alınan ihraç kararının genel kuruldan geçtiğini, iş bu davanın temel amacının, avladıkları balıkları kendi çıkarları için kooperatife teslim etmeyip,

dışarıya satan davacıların bu eylemleri nedeniyle müvekkili kooperatif aleyhinde faaliyette bulunmaları sebebiyle ihraç edilmeleri kararının iptalini amaçladıklarını, davacı ...'ün dışındaki tüm davacılar tarafından aynı mahiyette ve aynı taleple mahkememizin ... Esas sayılı dosyasının açıldığını belirterek, haksız ve yersiz davanın öncelikle süre aşımı yönünden usulden ve de esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Yerel mahkemece verilen karar ile; davanın, kooperatif genel kurul toplantısında alınan kararın, Kooperatifler Kanunu 53. Maddesi gereğince iptaline yönelik olduğu, davanın 1 aylık yasal süresi içerisinde açıldığı, davacıların davalı kooperatif üyeleri olup, davalı tarafından yapılan 27/07/2017 tarihli genel kurul toplantısında alınan karar ile üyelikten ihraç edildikleri, kararın dayanağının yönetim kurulu tarafından alınmış 11/07/2017 tarih ve ... sayılı karar olduğu, yönetim kurulu kararında ihraç gerekçesinin Kooperatif Ana Sözleşmesinin 11. Maddesinin (b) ve (c) fıkraları olarak belirtildiği,

davacı ortaklar tarafından avlanan su ürünlerinin kooperatife teslim edilmemesi gerekçesi ile ihraç kararı aldığı, 27/07/2017 tarihli genel kurul toplantısının toplantı ve karar nisabı sağlanarak yapıldığı, 2016 yılı içerisinde 69 kooperatif üyesinin avladıkları su ürünün davalı kooperatife teslim edip etmedikleri, davacılardan ..., ..., ... ve ...'ünde teslim etmeyen ortaklardan olduğu,

diğer davacıların ise avladıkları su ürünlerini kooperatife teslim ettikleri, her ne kadar davacılar ... , ... , ... ve ... in kooperatif ana sözleşmesinin 11/c maddesi gereğince ortaklık görevlerini ihlal etmeleri nedeniyle ihraç şartı gerçekleşmiş ise de, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunun 23. Maddesinde "ortaklar bu kanunun kabul ettiği esaslar dahilinde, hak ve vecibelerde eşittirler" hükmüne yer verildiği,

bu madde hükmü dikkate alındığında, davalı kooperatifin 69 üyesini avladığı su ürününü kooperatife teslim etmeyerek ortaklık görevini ihlal etmelerine rağmen, aynı maddeyi ihlal eden davacılardan, ... ve ... hakkında ihraç kararı verilmiş olmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu, kooperatif ortaklarının hak ve yükümlülüklerinin eşit olup, kooperatifin aynı durumdaki ortaklarına eşit işlem yapması gerektiği, diğer davacıların ise Kooperatif Ana Sözleşmesine aykırı eylemlerinin bulunmadığı,

bu nedenle haklarında verilen ihraç kararının kanuna, ana sözleşmeye ve iyi niyet esaslarına aykırı olduğu anlaşıldığından asıl davanın kabulüne karar verildiği, birleşen davanın ise, davalı kooperatif tarafından yapılan 27/07/2017 tarihli genel kurul toplantısında alınan üyelikten çıkarma kararının Kooperatifler Kanunun 16. Maddesi gereğince iptaline yönelik olup, davanın 06/10/2017 tarihinde açıldığı, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunun 53. Maddesine göre genel kurul kararlarına karşı 1 ay içinde iptal davası açılabileceği bu süreninin hak düşürücü süre olduğu,

Kooperatifler Kanunun 16. Maddesinde belirlenen 3 aylık iptal davası açma hakkının, ihraç kararlarına yönelik tanınmış bir süre olmakla birlikte, davacıların 11/07/2017 tarihli yönetim kurulu kararı ile ihraç edildikleri, kararın davacılara tebliğ edildiği, yönetim kurulu kararına karşı genel kurula itiraz edilmediği, davacılar tarafından iptali istenilen genel kurul toplantısına iştirak edildiği, toplantıda hazır bulunularak alınan kararlara muhalefet şerhi konulmadığı, alınan kararın yasaya, ana sözleşmeye ve iyi niyet kurallarına aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istendiği,

bu nedenle davanın 1 aylık hak düşürücü süreye tabi olup, süresinde açılmadığı anlaşıldığından, birleşen davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACILAR TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Bireleşen dosya davacılar vekilinin istinaf dilekçesinde özetle; yönetim kurulunun çıkarma yetkesinin olmadığını, yönetim kurulunun çıkarma konusu için genel kurulu olağan üstü toplantıya çağırdığını, davacıların dava açma hakları genel kurul tarhinden itibaren başladığını, yerel mahkemenin çıkarma davası açma süresini yönetim kurulunda alınan ve hukuken yok niteliğinde olan davacılara tebliğ edilmeyen yönetim kurulu kararından başlattığını, hak düşümü süresini 3 ay değil 1 ay kabul edildiğini, çıkarma kararının salt çoğunlukla alındığını, çıkarma kararın müvekkillerine tebliğ edilmediğini,

çıkarma nedenlerinin müvekkillerine bildirilmediğini, toplantıya çağrının usulsüz olduğunu, kooperatif merkezinde genel kurul duyurusunun yapılmadığını, bu hususun yerel mahkemece değerlendirilmediğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava ve birleşen dava, Kooperatif Genel Kurul Kararlarının İptali talebine ilişkindir.

Esas davada davacılar yanı; ... ve ... Su Ürünleri Kooperatifi'nin üyesi olduklarını, 27/07/2017 tarihinde dava konusu kararı veren genel kurula çağrıyı yapan yönetim kurulu oluşturulduğu genel kurul kararının yok hükmünde olduğunu ileri sürmüş oldukları anlaşılmıştır.

Birleşen davada davacılar yanı; ... ve ... Su Ürünleri Kooperatifi'nin üyesi olduklarını, 11/07/2017 tarihinde dava konusu kararı veren genel kurula çağrıyı yapan yönetim kurulu oluşturulduğu genel kurul kararının yok hükmünde olduğunu ileri sürmüş oldukları anlaşılmıştır.

Esas ve birleşen davalarda davalı yanın ise; davacıların amacının avladıkları balıkları kendi çıkarları için kooperatife teslim etmeyip, dışarıya satmaları eylemleri nedeni ile kooperatif aleyhine faaliyette bulunmaları nedeniyle ihraç edilmeleri kararının iptali amacının kötü niyetli olduğunu, haksız ve yersiz davaların reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece; esas davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiş, birleşen davanın reddi kararına karşı birleşen dava davacıları tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı; bir kısım esas dava davacıları için kooperatif ana sözleşmesinin 11/c maddesi gereğince ortaklık görevlerini ihlal etmeleri nedeniyle ihraç şartı gerçekleşmiş ise de, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunun 23. Maddesi hükmü dikkate alındığında, davalı kooperatifin 69 üyesinin ortaklık görevini ihlal etmelerine rağmen,

aynı maddeyi ihlal eden bir kısım esas dava davacıları hakkında ihraç kararı verilmiş olmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğundan ihraç kararının kanuna, ana sözleşmeye ve iyi niyet esaslarına aykırı olduğu anlaşıldığından asıl davanın kabulüne ve Kooperatifler Kanunun 16. Maddesinde belirlenen 3 aylık iptal davası açma hakkının, ihraç kararlarına yönelik tanınmış bir süre olmakla birlikte, birleşen dava davacılarının ihracına karar verilen yönetim kurulu kararının birleşen dava davacılarına tebliğ edildiği, yönetim kurulu kararına karşı genel kurula itiraz edilmediği,

birleşen dava davacıları tarafından iptali istenilen genel kurul toplantısına iştirak edildiği, toplantıda hazır bulunularak alınan kararlara muhalefet şerhi konulmadığı bu nedenle davanın 1 aylık hak düşürücü süreye tabi olup, süresinde açılmadığı anlaşıldığından, birleşen davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine ilişkin mahkemece isabetli şekilde değerlendirilme yapıldığı anlaşılmakla, birleşen dava davacıları vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

... · Başkan · ... · e-imzalıdır. · ... · Üye · ... · e-imzalıdır. · ... · Üye · ... · e-imzalıdır. · ... · Katip · ... · e-imzalıdır.