Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2022/1086 K.2025/744

Av. ... DAVALI : ... DAVANIN KONUSU : Alacak

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 21/04/2025

YAZIM TARİHİ : 21/04/2025

Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/601 esas ve 2021/835 karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı ... arasında imzalanan açık satış noktası sözleşmesi uyarınca davalının müvekkiline ait bira ürünlerini satması konusunda anlaştıklarını, bu nedenle davalı tarafa 35.000,00.TL teşvik primi verildiğini, ancak davalının sözleşme gereği üstlendiği edimi ifa etmeden ve taahhüt ettiği bira miktarını satmadan iş yerini devrettiğini, bu sebeple kendisine ödenen katkı payı tutarını iade etmesi gerektiğini,

ayrıca sözleşmede 35.000,00.TL'lik cezai şart maddesinin bulunduğunu ve davalının taahhüdünü yerine getirmeden sözleşmeyi sonlandırması sebebiyle işbu cezai şartın da davalıdan tahsili gerektiğini belirterek toplam 70.000,00.TL alacağın ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline verilmesini talep etmiştir.

Davalı, davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; davacı tarafın ticari defterlerinin incelemesinde; dava konusu katkı payı bedelinin davalıya davacı tarafından ödenmediği, davacının katkı payı bedelini ... isimli distribütör şirkete fatura ederek bu şirkete ödediği, davacı kayıtlarında davalı aleyhine alacak kaydının bulunmaması, sözleşmenin 12. maddesine göre dava konusu iskontoyu yaparak alacak kaydını işleyen tarafın dava dışı distribütör olduğu,

satıcı davacı firma ile dava dışı distribütör firmanın bağımsız firmalar olması sebebiyle alacak ve borç hanelerinin birbirinden bağımsız olarak işlendiği düşünüldüğünde satıcıya yapılacak olan ödemenin distribütör firmadaki borç kaydını silmeyeceğinden, dava konusu katkı payı bedelinin davalıya ödenmesi halindeki silsilenin ( şirket -distribütör - işletici ) rücu halinde de uygulanması gerektiği,

aksi halinin davalının aynı borçtan ötürü distribütör firma ile satıcı şirkete mükerrer olarak borçlanabileceği ihtimalini doğurduğu gerekçesi ile davacıya ilk elden ödeme yapmayıp distribütörüne katkı payı ödemesi yapan davacı şirket hakkında HMK 114-d ve 115/2 fıkrası gereğince davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taraflar arasında akdedilerek imzalanan 01.02.2018 tarihli 7 sahife ve 26 maddeden oluşan, açık satış noktası sözleşmesi'nin 3 tarafı bulunduğunu, bunların müvekkili firma olan davacı ... A.Ş, müvekkili firmanın Bayi/Distribütörü ...

A.Ş. ve davalı olduğunu, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 12. maddesinde, davalıya verilmesi kararlaştırılan 35.000,00.TL katkı payı ödemesinin müvekkili firma adına davalıya Bayi/Distribütör tarafından yapılacağının kararlaştırıldığını, sözleşmenin 1. maddesinde ...

A.Ş.'nin bundan sonra şirket olarak adlandırılacağının açıkça yazıldığını, 20. maddede yazıldığı üzere verilen katkı payının ve cezai şartın şirket olarak adlandırılan müvekkili firmaca talep ve dava edilebileceğinin açıkça ortada olduğunu, Yerel Mahkemenin aktif husumet yokluğundan davanın reddi kararının hatalı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, açık satış noktası sözleşmesi nedeni ile davalıya ödenen katkı payının ve sözleşmede kararlaştırılan cezai şart alacağının davalıdan tahsili istemine ilişkindir.

Davacı vekili dava dilekçesi ile, taraflar arasında imzalanan sözleşme gereğince davalının müvekkili şirkete ait bira ürünlerinden 18.000 litre miktarındaki ürünü müşterilerine satmayı taahhüt ettiğini, sözleşme uyarınca müvekkili tarafından davalıya 35.000,00.TL katkı payı ödendiğini, ancak davalının sözleşme hükümlerine aykırı davranarak işletme faaliyetine son verdiğini ileri sürerek 35.000,00.TL katkı payı ile sözleşmede kararlaştırılan 35.000,00.TL cezai şart alacağının faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, davalı ise davaya cevap vermemiş olup, ilk derece mahkemesince davanın aktif husumet yokluğu sebebiyle reddine karar verilmiştir. İşbu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Her ne kadar mahkemece aktif husumet yokluğu sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmiş ise de, işbu kararın usul ve yasaya aykırı olduğu, zira taraflar arasındaki sözleşmenin davacı şirket, dava dışı distribütör ve davalı tarafından imzalandığı, sözleşmenin giriş kısmında davacının bundan sonra "ŞİRKET" olarak anılacağının belirtildiği ve yine sözleşmenin 12. ve 20. maddesinde de katkı payının "ŞİRKET" tarafından davalıya ödeneceği ve sözleşmenin sona ermesi durumunda da katkı payı ile cezai şartın "ŞİRKET"e geri ödeneceğinin kararlaştırıldığı,

davacı defterlerine göre distribütör aracı kılınmak suretiyle davalıya katkı payı ödemesi yapıldığı, bu haliyle davacının işbu dava ile ilgili aktif husumet ehliyetinin bulunduğu, bu sebeple mahkemece işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken aksi düşünce ile davanın usulden reddine karar verilmesinin hatalı olduğu, davacı vekilinin de istinaf talebinde haklı olduğu anlaşılmakla istinaf talebinin kabulü ile istinafa konu kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.

6100 sayılı HMK'nın 353/1-b maddesinde yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiği öngörülmüştür.

Dairemizce bu hususta yapılan incelemede; taraflar arasında imzalanan açık satış noktası sözleşmesinin 12. maddesinde "Şirket işyerinin açılmasına veya işletilmesine katkıda bulunmak ve iş yerindeki ticari faaliyetlerini arttırmak amacıyla BAYİ veya DİSTRİBÜTÖR ile İŞLETİCİ'nin karşılıklı mutabakata vardığı 35.000,00.TL tutarında nakit ve/veya nakit bazlı katkıya ve/veya ürünlerinde ilgili Bayi/Distribütör tarafından yukarıda belirtilen iskonto uygulanacaktır. Söz konusu İŞLETİCİ'ye Bayi/Distribütör tarafından pazarlama ve satış harcamalarına destek olmak amacıyla aktarılacak katkılar, iş bu sözleşmenin 2. maddesindeki hedefe yahut rakip ürünlerin satılmaması koşuluna bağlı olmadan sözleşme süresi boyunca bir kereye mahsus aktarılacaktır..." hükmünün,

20. maddesinde ise.

"İşletici, sözleşme süresi içinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması, işletmeyi devretmesi veya işletmede iş değişikliği yapması veya işbu sözleşmede belirtilen hükümlerden herhangi birini ihlal etmesi veya ilgili mevzuatlara aykırılıktan kaynaklanan nedenler ile faaliyetine son verilmesi veya askıya alınması gibi nedenler ile iş bu sözleşmenin feshine sebebiyet vermesi halinde, kredi ve/veya katkının kendisine henüz ödenmemiş kısmını talep etme hakkını yitireceği,

gibi Şirket veya Bayi veya distribütörün kayıtlarındaki borçları ile Şirketten ve/veya Bayi ve Distribütörden almış olduğu nakit veya nakit bazlı mali katkılar ile kredi ve diğer her türlü sabit yatırım harcamalarının tümü ile kendisine uygulanan iskonto tutarlarını verildiği tarihten itibaren işlemiş ticari faizi de dahil olmak üzere ... tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte Şirket ve/veya Bayi veya Distribütöre nakden ve defaten itirazsız geri ödemeyi ve ayrıca Şirkete 35.000,00.TL cezai şart ile Şirket ve/veya Bayi veya Distribütör'ün kar kaybı da dahil olmak üzere uğradığı

her türlü zararını itiraz etmeksizin nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt eder. İşletici, cezai şartın tenkisini hiçbir şekilde talep edemez. Satış noktasında başka marka bira çeşitlerinin satılması ya da iş bu sözleşmenin 3'üncü maddesindeki miktar taahhüdüne ulaşılamaması halleri iş bu madde kapsamı dışındadır ve bu durumda cezai şart hükmü uygulanmayacaktır" hükmünün yer aldığı anlaşılmıştır.

Somut olayda, taraflar arasında 01/02/2018 tarihli açık satış noktası sözleşmesinin akdedildiği, davacı tarafından sözleşmenin 12. ve 20 maddeleri uyarınca dava dışı distribütör aracı kılınarak davalıya 31.500,00.TL katkı payı ödemesi yapıldığı, bu hususun bilirkişi raporu ile sabit olduğu, ancak davalının sözleşme gereği taahhüt ettiği miktarda ürün alımı yapmadan işletme faaliyetine son verdiği,

davalının sözleşme devam ederken ticari faaliyetine son vermekle sözleşmenin 12. ve 20. maddesi uyarınca sözleşmeyi ihlal etmiş sayılacağı ve davacının davalıya ödediği 31.500,00.TL katkı payının tamamını verildiği tarihten itibaren işlemiş faizi de dahil olmak üzere bankalarca uygulanan en yüksek kredi faizi üzerinden hesaplanacak faizi ile talep etme hakkının bulunduğu(Yargıtay 19.Hukuk Dairesinin 16/05/2018 Tarih, 2017/5162 Esas, 2018/2763 Karar sayılı ilamı), bilirkişi raporundan da anlaşılacağı üzere ödenen katkı payının 31.500,00.TL olduğu,

davacının da iş bu miktarı davalıdan talep edebileceği, yine sözleşmenin süresinden önce sona erdirilmesi sebebiyle sözleşmenin 20. maddesine göre belirlenen 35.000,00.TL cezai şart alacağının da davalıdan talep edilebileceği, ayrıca sözleşmenin 20. maddesi gereğince cezai şartın tenkis edilemeyeceği anlaşılmakla davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile istinafa konu kararın kaldırılmasına,

yapılan yanlışlık yeniden yargılamayı gerektirmediğinden Dairemizce HMK'nın 353/1-b maddesi uyarınca esas hakkında yeniden hüküm kurulmasına ve davanın yukarıda belirtilen miktarlar üzerinden kısmen kabul, kısmen reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır