Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2022/1334 K.2025/973

3-... - 4-... - ... - 5- ... - ...-

DAVA

Rücuen Tazminat

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 21/05/2025

KARAR YAZIM TARİHİ : 21/05/2025

Adana 1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/03/2022 tarih 2020/334 esas 2022/282 karar sayılı kararına karşı istinaf başvurusu üzerine dosya Dairemize gönderilmiş olmakla, dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, dava dışı işçi ... tarafından işçilik alacakları için Adana 5. İş Mahkemesi'nin 2016/538 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verildiğini, bu karar doğrultusunda Adana 7. İcra Müdürlüğü'nün 2019/5254 Esas sayılı dosyasından gönderilen icra emri doğrultusunda 30/04/2019 tarihinde 76.944,22.TL, 06/05/2019 tarihinde ise 5.236,71.TL ödeme yapıldığını belirterek söz konusu tutar olan 82.180,93.TL'nin davalılardan rücuen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını, davanın yetkisiz mahkemede ikame edildiğini, kıdem tazminatından davacının sorumlu olduğunu, müvekkilin kendi döneminde sorumlu olduğunun kabulü halinde bu sorumluluğun ancak davacı ile birlikte yarı oranda olacağını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Yerel mahkemece verilen karar ile;" davacının davasının kısmen kabulü ile, 26.969,74.TL alacağın, 25.251,18.TL'lik kısmı yönünden 30/04/2019 tarihinden ve 1.718,56.TL'lik kısmı yönünden 06/05/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'nden alınarak davacıya verilmesine, 7.490,51.TL alacağın, 7.013,20.TL'lik kısmı yönünden 30/04/2019 tarihinden ve 477,31.TL'lik kısmı yönünden 06/05/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...

Anonim Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine, 5.392,58.TL alacağın, 5.048,96.TL'lik kısmı yönünden 30/04/2019 tarihinden ve 343,62.TL'lik kısmı yönünden 06/05/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ile ...'nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 8.177,51.TL alacağın 30/04/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ....'den alınarak davacıya verilmesine, davacının adı geçen davalıya yönelik fazlaya ilişkin 8.177,51.TL tutarındaki talebinin reddine, Davacının davalılardan ...'ne yönelik davasının reddine, " şeklinde karar verilmiştir.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili tarafından verilen istinaf dilekçesi ile; dava konusu olayda müvekkili kurum ile davalı şirketler arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi mevcut olduğunu, müvekkili asıl işveren davalıların alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunu'ndan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle alt işverenle birlikte müteselsilen sorumlu olduğunu, davalılardan ... yönünden haksız şekilde davanın reddine karar verildiğini, dava dışı işçi ... bünyesinde çalıştığı dönemde ...nin de sorumlu olduğunu, dava dışı işçinin ve diğer işçilerin prim ve diğer ücretleri ... tarafından ödendiğini,

... ve ... arasında organik bağın bulunduğunu, idare ile yükleniciler arasında yapılan Hizmet Alım Sözleşmelerinde açık düzenlemeler ve yüklenicilerin işçiye karşı sorumluluğunu düzenleyen Genel Şartnamenin 6.bölümüne yapılan atıf gereği işçilerin doğmuş ve doğacak tüm haklarından yüklenicinin sorumlu olduğunu belirterek, istinaf başvuruları doğrultusunda ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını beyan etmiştir.

DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ... vekili tarafından verilen istinaf dilekçesi ile; dava dışı işçilerin iş akitlerin feshedilmek nedeniyle doğan tazminat alacaklarından 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6.

Maddesi gereğince işçilere karşı müteselsilen sorumlu olan tarafların aralarındaki iç ilişkide bu sorumluluğun nihai olarak hangi tarafta ait olacağı konusunda açık bir düzenleme bulunmadığını, dava dışı işçilere yapılan söz konusu ödemeler nedeniyle davacı Belediye ve davalının yarı oranda sorumlu olduklarının kabulü gerektiğini, Hizmet Alım Sözleşmesinin 22. Maddesinin atıf yaptığı Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 6. Bölüm 38. Maddesi başlığında açıkça belirtildiği üzere çalışanların fiili işçilik ücretleri ile ilgili özlük haklarına ilişkin olduğunu,

asıl işveren ve alt işveren olan taraflar arasındaki sözleşme ve şartnamelerde fiili işçilik alacakları dışındaki alacaklarından tümüyle yüklenici alt işverenin sorumlu olacağına dair açık bir düzenlemenin bulunmadığını, dava dışı işçiye yapılan davaya konu ödemeler sebebiyle davacı ve davalının yarı oranda sorumlu olduklarının kabulü gerektiğini, iş mahkemesi kararlarında alacak brüt olarak kararlaştırıldığını, alacaklı tarafından vergi ve primler düşüldükten sonra net rakam üzerinden icraya konu edilmesi gerektiğini belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep ve beyan etmiştir.

DELİLLER

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri, bilirkişi raporu, ve tüm dosya kapsamı.

GEREKÇE

Dava, taraflar arasında düzenlenen Hizmet Alımı Sözleşmesi kapsamında asıl işveren tarafından dava dışı işçiye ödenen bedelin alt işverenden rücuen tahsili talebine ilişkindir.

Davacı tarafından, davalı şirketler ile hizmet alım sözleşmesi yapıldığı, davalı şirketlerin çalışanlarından olan dava dışı işçi ... tarafından Adana 5. İş Mahkemesi'ne ait 2016/538 E. Sayılı dosyada işçilik alacakları talebi ile dava açtığı, mahkemelerce verilen kararın Adana 7. İcra Müdürlüğü'nün 2019/5254 sayılı dosyası ile takibe konulduğu, icra dosyasına 30/04/2019 tarihinde 76.944,22.TL, 06/05/2019 tarihinde ise 5.236,71.TL ödeme yapıldığı belirtilerek, toplam 82.180,93.TL'nın davalılardan rucüen tahsiline karar verilmesi talep edilmiş, davalı ... ise, davanın reddini savunmuş, mahkemece yazılı gerekçe ile Davalı ... hakkındaki davanın reddine, diğer davalılar hakkındaki davanın ise kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davacı vekili ile davalı ... vekili tarafından İstinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

HMK’nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzeniyle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.(Yargıtay 15.HD'nin 2021/933-2926 EK sayılı ilamı bu mahiyettedir)

Davalı alt işverenin asıl işveren olan davacıya karşı işçilik alacaklarından kendi dönemi ile sınırlı olarak sorumlu olup, davalının işçiyi çalıştırmadığı dönemlerden dolayı sorumluluk altına sokulması doğru değildir.(Yargıtay 13. HD'sinin 2016/1699-2018/3248- Yargıtay 23. HD'sinin 2014/700-2015/709 EK sayılı karaları benzer mahiyettedir)

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.

Tüm dosya kapsamından, dava dışı işçi ... tarafından, Adana 5. İş Mahkemesi'ne ait 2016/538 esas sayılı dosyada, davacı ve davalılar aleyhine açılan işçilik alacaklarına yönelik dava sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verildiği, kararın 24/06/2021 tarihinde kesinleştiği, verilen kararın dava dışı işçi Adana 7. İcra Müdürlüğü'nün 2019/5254 sayılı dosyası ile takibe konulduğu, icra dosyasına 30/04/2019 tarihinde 76.944,22.TL, 06/05/2019 tarihinde ise 5.236,71.TL ödeme yapıldığı,

davacı ile davalılardan ... dışındaki şirketler arasındaki hizmet alımına dair sözleşme ve eki olan şartnamelerde, çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatı ve diğer yasal yükümlülüklerin alt işverende olduğuna dair açık hüküm bulunduğu, davalılardan ... ile imzalanan sözleşme ve şartnamelerde ise bu hususta açık bir hüküm bulunmadığı, bu nedenle davacı işverenin, işçiyi çalıştıran davalı yüklenicilerden, işçinin çalıştığı dönemle sınırlı olmak üzere, ödediği bedelin tamamını talep etme hakkı bulunduğu, bu nedenle, mahkemece, davalılardan ... hakkında, rücu konusu alacaktan yarı yarıya sorumlu olduğuna ilişkin kabulün yerinde olmadığı,

yıllık izin ücreti ve ihbar tazminatından ise, son işveren olan davalı ... şirketinin sorumlu olduğu, davacı tarafından, davalılardan ... ile dava dışı ... arasında organik bağ bulunduğu, bu nedenle, işçinin ... yanındaki çalışmasının davalı ... şirketinde çalışması olarak değerlendirilip, alacaktan .... şirketinin de sorumlu tutulması gerektiği iddia edilmiş ise de, dava dışı işçinin, davalılardan ... şirketinde çalışması bulunmadığı, bu nedenle rücu konusu alacaktan sorumlu tutulamayacağı, ilk derece mahkemesince alınan ve dairemizce de benimsenen bilirkişi raporuna göre davacının, davalı ...'den 16.355,03.TL rücuen talep hakkı bulunduğu,

mahkemece, davalı ... yönünden yarı oranında sorumluluk esası kabul edilerek, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olmasının hatalı olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı vekilinin istinaf talebinin kabulüne, HMK'nun 353/1-b-2 maddesi gereğince, mahkemece kararda hata edilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına, davanın esasına dair yeniden hüküm kurulmasına, davalı ... hakkındaki davanın reddine, diğer davalılar hakkındaki davanın ise kabulüne karar vermek gerekmiş, buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır