Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2022/1977 K.2025/2670

Kaynaklanan)

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 12/12/2025

KARAR YAZIM TARİHİ : 12/12/2025

Adana 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 05/01/2022 tarihli 2020/... Esas ve 2022/... Karar sayılı kararı aleyhine davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ile müvekkili şirketin Aksaray Bayi/Distribütörü (... Paz. Tic. Ltd.

Şti) kanalı ile taraflar arasında 01.02.2015 tarihli sözleşme imzalandığını, sözleşmenin 2.maddesinde işletici iş yerinde şirketin yetkilendirmiş olduğu bayi ve distribütör vasıtasıyla dağıtımını yaptığı bira ürünlerini tüketici taleplerine uygun, düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve satmayı kabul ve taahhüt ettiğini,

taraflar arasında yapılan bu sözleşmenin 12.maddesinde davalı iş yerinin açılmasına veya işletilmesine katkıda bulunmak ve iş yerindeki ticari faaliyetlerini arttırmak amacıyla müvekkili şirket kanalı ile sözleşmeye bağlı olarak davalıya 58.000,00-TL katkı payı ödenmesi yönünde mutabakata varıldığını,

davalı tarafa katkı payı ödendikten sonra sözleşme hükümlerine aykırı davranarak ticari ahlaka uygun olmayan bir davranış sergilediğini ve Nisan 2017 tarihi itibariyle tamamen müvekkili şirketten mal/ürün almadığını ve sözleşmenin 2.maddesini ihlal ettiğini belirterek ödeme tarihinden itibaren Merkez Bankası tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faiz oranı üzerinden hesaplanacak ticari faizi ile birlikte 58.000,00-TL katkı payının davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; "...

Yukarıda açıklanın tüm bu nedenlerle; davacı ile dava dışı ...Ticaret Limited Şirketinin bayi veya distribitör sıfatıyla davalının ise işletici sıfatıyla yapmış olduğu 01.02.2015 tarihli açık satış noktası sözleşmesine göre davalının bira ürünlerinden 70 Bin litre ürünü satmaya taahhüt ettiği, sözleşmenin 12. Maddesinde davalının iş yeri açılmasına veya işletilmesine katkıda bulunmak ve iş yerindeki ticari faaliyetleri arttırmak amacıyla bayi ile davalının mutabakata vardığı 58.000,00-TL'nin fatura karşılığı olarak davalıya aktarılacağının kararlaştırıldığı,

yapılan bu ödemenin pazarlama ve satış harcamalarına destek olmak amacıyla aktarıldığı, sözleşme süresinde bir defaya mahsus olmak ve her hangi bir hedefe ve yahut rakip ürünlerin satılması koşuluna bağlı olmaksızın gerçekleştirileceği, davalının payına düşen nakit veya nakit bazlı bu aktarımın sözleşmenin imzalanmasının müteakip 30 gün içerisinde işleticiye aktarılacağı, davacı tarafından iş bu sözleşmede işleticiye bayi tarafından verilmesi kararlaştırılan kredi, iskonto,

nakit veya nakit bazlı katkının kendi payına düşen kısmını mevzuatlardaki değişiklik veya idari işlem veya kararlar nedeniyle veya her hangi bir mücbir sebebin varlığı halinde tek taraflı olarak değiştirmeye ve iptal etmeye yetkili olduğu, işleticinin davacının bu konuda yetkili olduğunu böyle bir durumda her hangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bunun sözlemenin ihlali olarak ileri sürmeyeceğini peşinen kabul ve taahhüt edeceği, sözleşmenin 21.maddesinde ise sözleşme süresi içerisinde işleticinin işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması,

işletmeyi devretmesi veya işletmede iş değişikliği yapması veya iş bu sözleşmede belirtilen hükümlerden her hangi birini ihlal etmesi veya ilgili mevzuatlara aykırılıklardan kaynaklanan nedenlerde faaliyetine son verilmesi veya askıya alınması gibi nedenlerle iş bu sözlemenin feshine sebebiyet vermesi halinde,

kredi veya katkının kendisine henüz ödenmemiş kısmını talep etme hakkını yitireceği gibi şirket veya bayi kayıtlarındaki borçları ile şirketten veya bayiden almış olduğu nakit veya nakit bazlı mali katkılar ile kredi ve diğer her türlü sabit yatırım harcamalarının tümü ile kendisine uygulanan iskonto tutarlarını verildiği tarihten itibaren işlemiş ticari faizi de dahil olmak üzere uygulanan avans işlemlerindeki güncel faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte şirket veya bayi'ye nakden itirazsız geri ödemeyi kabul ve taahhüt edeceğinin belirtildiği, yine sözleşmenin 20.maddesinde;

işletici veya çalışanlarının iş bu sözlemede veya eklerinde belirtilen hükümlerden, yükümlülüklerden veya taahhütlerden her hangi birini yerine getirmemesi veya ihlal etmesi halinde önceden her hangi bir ihtar ve hükme gerek kalmaksızın tek taraflı olarak derhal iş bu sözleşmeyi feshetmeye, katkının ödenmemiş kısmını elinde tutarak ödememeye ve işleticiden madde 21'de belirtilen her türlü hak ve alacakları ile birlikte uğradığı her türlü zararı talep etmeye ve her türlü yasal yola başvurmaya yetkili olduğunun belirtildiği,

sözleşmenin 20.maddesinde davacının davalının bu sözleşme hükümlerinden her hangi birisini yerine getirmemesi halinde tek taraflı fesih hakkı tanındığı, TTK m.18/3 gereğince tacirler arasında, diğer tarafın temerrüte düşürmeye, sözleşmeyi feshe, sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbarlar veya ihtarlar noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta sistemi ile yapılacağının düzenlendiği, dava dilekçesi ve eklerinde davacı tarafından davalının sözleşmeyi ihlali nedeniyle feshine ilişkin her hangi bir beyan ve TTK m.18/3'te belirtilen bir ihbarın bulunmadığı,

buna göre sözleşmenin davacı tarafça usulüne uygun şekilde feshedilmemiş olduğu, sözleşmenin dava tarihi itibariyle ayakta olduğu, bununla birlikte sözleşmenin 12. maddesinde yapılan katkının iş yerindeki ticari faaliyetin arttırılması, pazarlama ve satış harcamalarına destek olmak amacıyla aktarıldığı, sözleşme süresince bir defaya mahsus olmak üzere ve her hangi bir hedefe yahut rakip ürünlerin satılması koşuluna bağlı olmaksızın katkının ödeneceği kararlaştırılmış olup sözleşmenin 12.maddesi ile yapılan katkının iş yerindeki ticari faaliyetin arttırılması, pazarlama ve satış harcamalarına destek amacıyla yapıldığı,

sözleşmenin 12. ve 21.maddesinin birbiriyle çelişir hükümler içerdiği, buna göre sözleşmenin 21.maddesinin uygulanamayacağı, davacının katkı payı olarak 58.000,00-TL alacak talebinin yerinde olmadığı anlaşılmakla aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. Davanın reddine, ..." şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, dosyada ara buluculuk tutanağında açıkça katkı payı talebinin davalıya yöneltildiğini, yerel mahkemesinin bu talebinin PTT'ye yöneltildiği şeklindeki kabulü dosya içeriğine aykırı ve hatalı olduğunu, mahkeme sözleşmesinin 12. maddesi ger olmadığını mahkeme sözleşmenin 12. Maddesi ile 21 maddesi arasında çelişki bulunduğunu kabul etmiş ancak bu gerçeği yansıtmamaktadır.

Sözleşme bir bütün olarak değerlendirildiğinde maddeler arasında herhangi bir çelişki bulunmadığını, taraflar arasında imzalanan açık satış noktası sözleşmesinin tüm hükümleri incelendiğinde sözleşme kapsamındaki yükümlülükler belirgin olduğunu davacının davalı firmadan ürün alma satma ve teşhir yükümlülüğünün net olduğunu rakip ürün satışı yasağı ve cezai şart düzenlemelerinin açık olduğunu ürün alım satım ve teşhir yükümlülüklerinin doğru yorumlanmadığını iddia ederek verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLER

Tarafların beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, açık satış noktası sözleşmesi nedeniyle davalıya ödenen katkı payının davalıdan tahsili istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi'nce davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Anayasanın 36. maddesi ile güvence altına alınan savunma hakkı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 27. maddesinde de “Hukuki Dinlenilme Hakkı” başlığı altında ayrıca düzenlenmiştir. Buna göre, hakim, tarafları dinlemeden veya iddia ve savunmalarını bildirmeleri için kanuna uygun biçimde davet etmeden hükmünü veremez.

Diğer yandan HMK'nın 114/1. maddesinin (d) bendinde dava şartı olarak düzenlenen dava ehliyeti, kişinin kendisi ya da yetkili kılacağı vekili aracılığı ile bir davayı davacı ya da davalı olarak takip etme ve usul işlemlerini yapabilme ehliyetidir. Dava şartlarının davanın her aşamasında re'sen dikkate alınması gerekir.

Somut olayda, Aksaray 1. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 02.11.2021 tarih ve 2021/... Esas-2021/... Karar sayılı kararıyla davalı ...'nin 1 yıldan fazla hürriyeti bağlayıcı cezaya mahkum olduğu ve cezanın infaz edilmekte olduğundan bahisle 02.11.2021 tarihinde kısıtlanmasına karar verilerek vasi olarak ...'nın atandığı görülmüştür.

Bu haliyle, davalının mahkemenin karar tarihi olan 05.01.2022 tarihinden önce kısıtlanmış olduğu, mahkemece usulüne uygun olarak taraf teşkili sağlanmadan karar verildiği anlaşılmaktadır. İlk derece mahkemesince, dava ehliyetinin dava şartlarından olup yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınması gerektiği gözetilerek yargılama sırasında kısıtlanan davalının kısıtlılık halinin sona erip ermediğinin araştırılması,

kısıtlılık halinin devam etmesi halinde davalının vasisine, kısıtlılık halinin sona ermiş olması halinde davalıya usulüne uygun davetiye tebliğ edilerek savunma hakkını kullanması bakımından imkan tanınması ile oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, taraf teşkili sağlanmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, davacı vekilinin istinaf başvurusu bu sebeple yerinde görülerek kararın re'sen kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

Dairemizce verilen kararın niteliği gereği, davacı vekilince ileri sürülen istinaf sebepleri bu aşamada incelenmemiştir. Yukarıda açıklanan nedenlerle, usulüne uygun olarak taraf teşkili sağlanmadan karar verilmiş olması nedeniyle, davacının istinaf başvurusunun diğer istinaf sebepleri incelenmeksizin kabulüne, mahkeme kararının re'sen kaldırılmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilerek aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

... · Başkan · ... · ¸ ... · Üye · ... · ¸ ... · Üye · ... · ¸ ... · Katip · ... · ¸