Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2022/476 K.2025/679

Av. ... Av. ... Av....

DAVALI : ... -

VEKİLLERİ : Av. ... Av. ...

İHBAR OLUNAN : ... -

VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU

Tazminat (Rücuen Tazminat)

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 15/04/2025

YAZIM TARİHİ : 15/04/2025

Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 30/11/2021 tarih, 2019/... Esas, 2021/... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNLARININ ÖZETİ

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle Müvekkili ... Sigorta A.Ş.'nin 09.12.2016 tarih ve ... numaralı Deniz Nakliyat Sigorta Poliçesi ile, sigortalısı ... ...

Şti. tarafından Hong Kong’da kurulu ... firmasına 18.469,00USD bedel karşılığında satılan 24.600 kg Washington Portakalı cinsi emtiayı nakliye rizikolarına karşı sigortaladığını, satımın “CIF” esası ile yapıldığından, Türkiye’de kurulu Sigortalı/Satıcı taşıma işi için davalı ile anlaştığını, bu doğrultuda davalı şirketin, sigorta konusu emtianın taşıma işinin bütününü üstlenip buna ilişkin navlunu da fatura ettiğini, nakliyeyi üstlenen davalının 01.03.2017 tarihinde tür değiştirerek ...

Lojistik A.Ş. ünvanı ile anonim şirket olarak ticaret siciline tescil edildiğini, davalı şirketin fiili/alt taşıyan olarak ... Ltd’ye izafeten ... ve Taşımacılık A.Ş.'yi tayin ettiğini ve taşıma işi fiilen ... Ltd.’ye izafeten ... ve Taşımacılık A.Ş. tarafından icra edildiğini, sigorta konusu yükün, “...” isimli gemiye yüklendiğini ve bu doğrultuda ...

Ltd.’ye izafeten ... ve Taşımacılık A.Ş. tarafından 12.12.2016 tarihli konişmento düzenlendiğini, ne var ki yükün, 19.01.2017 günü Hong Kong’da ulaşıp dava dışı alıcı ... firmasına teslim edildiğinde, bir kısmının küflenip çürüyerek bozulduğunun tespit edildiğini, yapılan incelemelerde, soğutmalı konteynerlerdeki sıcaklığın olması gerekenden daha yüksek olduğu ve bunun da bozulmaya yol açtığının tespit edildiğini, başka bir anlatımla,

konşimentoda emtianın maksimum +6C derecede taşınmasına ilişkin ısı kaydı bulunmasına rağmen taşıyan bu kayda uymamak suretiyle emtianın nakliye süresince +7,5C derecede taşındığını ve bu sebeple fazla ısıdan dolayı çürüyerek küflendiğini, dahası, bahse konu hasar sebebiyle dava dışı alıcı firma tarafından “Washington” Portakalı cinsi emtianın reddedilerek iade faturası düzenlendiğini ve bu sebeple mal bedelini de (Müvekkili Sigortalısı tarafından) tahsil edilemediğini, söz konusu hasar nedeniyle müvekkilince 19.07.2017 günü 43.919,62.TL sigorta ödemesinde bulunulduğunu, müvekkilinin böylelikle,

Türk Ticaret Kanunu (“TTK.”) m. 1472(1) uyarınca sigortalısının dava ve talep haklarının halefi olduğunu, dava konusu zararın meydana geldiği taşıma işine ilişkin sözleşmenin doğrudan sigortalı ile davalı arasında kurulmuş olmakla davalının “taşıyan” sıfatı ve buna bağlı sorumluluğunun tereddütsüz olduğunu, ... Ltd’ye İzafeten ... ve Taşımacılık A.Ş.' nin ise, fiili taşımayı üstlenip gerçekleştirmiş olmakla, TTK.m.

1191 uyarınca taşıyan ile birlikte (müteselsilen) zarardan sorumlu olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile; müvekkilince sigortalısına ödenen toplam 43.919,62.TL tazminatın, ödemenin yapıldığı 19.07.2017 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun uyarınca işletilecek faizi ve diğer fer’ileri ile birlikte müteselsilen tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; öncelikle husumet, yetki ve zaman aşımı itirazlarında bulunduklarını, esasa ilişkin olarak da; taşımanın ... isimli gemi ile ... Ltd. Şirketi tarafından gerçekleştirildiğini ve müvekkili şirketin aracılık hizmeti verdiğini.

T.C.K m. 105. ve devamı gereğince hukuki sorumluluğunun bulunmadığını, müvekkili şirketin hiçbir sorumluluğu olmamakla beraber yükün hasarlandığına ve hasarın kaynağına ve bedeline dair iddiaları da taşıyıcı/armatör ve müvekkili adına kabul etmediklerini ve itiraz ettiklerini, sigortalı tarafından gerek müvekkiline gerekse armatöre bilgi verilmediğini, yükün tahliye tutanağında alıcının hiçbir ihtirazı kayıt öne sürmeden yükü teslim aldığını ve hasar bulunduğuna dair bir kaydın tutanağa düşülmediğini,

hasarın varlığına itiraz ile yük mülkiyeti alıcıya geçtiğinden yük üzerinde hasar ve zarar iddiasının malın alıcısı tarafından talep edilebileceğini sigortalı ... ... Şti.'nin satış şekline göre mülkiyet alıcıya geçtiğinden taraf sıfatı bulunmadığından ...

A.Ş. tarafından ödeme yapılmasının hatalı olduğunu, hatır ödemesinin sigorta terninatı kapsamında olmadığını, Türk Ticaret Kanunu gereğince bir hasar tespiti de yapılmadığından hasarın varlığına, hasar bedeline ayrı ayrı itiraz ettiklerini, konşimento kaydında ... gönderen tarafından yüklenmiş, istiflenmiş ve sayılmıştır kayıtlarının mevcut olduğunu, Konteyner mühür numarasının belirtildiğini, konteynerin iç yüklermesi, istifi ve sayımı gönderen ... ...Şti. tarafından yapıldığını belirterek,

yetki itirazının kabulüne, tahkim itirazı ile davanın reddine, husumet ve zaman aşımı itirazının kabulüne, davanın esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Yerel mahkemece verilen karar ile; CİF satış şeklindeki satışlarda satıcı satış bedelinin tamamını alıcıdan almamışsa sattığı ürünü sigortalamada menfaatinin bulunduğunun kabul edildiğini, dava dışı şirketin sattığı taşınan mallar nedeniyle meydana gelen zararın 43.919,62.TL olduğu ve davalının taşıma sözleşmesine göre edimini ayıplı olarak yerine getirmesi nedeniyle meydana gelen zarardan sorumlu olduğunu, alınan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olduğundan davanın kabulüne karar verilerek 43.919,62.TL alacağın 19/07/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVALI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ... ... A.Ş. vekilinin istinaf dilekçesinde özetle.

Yerel Mahkemenin kararının kaldırılması gerektiğini, bilirkişi yorumunun hatalı olduğunu, eşyanın niteliğine uygun sıcaklıkta taşınmadığına dair bir tespitin olmadığını, varma limanında teslim edildikten sonra hangi koşullarda saklandığının bilinmediğini, eşyanın yük alıcına teslim edildikten sonra konteynerlerin soğutucu sisteminin kapatılmasının yükteki hasarın artmasına sebep olduğunu, taşıyıcı ile hasarın ilgisinin bulunmadığını, illiyet bağının koptuğunu, ... sigortanın aktif dava ehliyetinin bulunmadığını, Sigorta Sözleşmesi'nin bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere TTK 1408 gereği menfaat yokluğundan geçersiz olduğunu,

Haıfa İsrael mahkemelerinin yetkili olduğunu, kararın hatalı olduğunu beyan ederek kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLER İLE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; davacı sigortalısına ait emtiaların davalı taşıyan sorumluluğunda deniz taşıması esnasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen istemine ilişkindir.

Davacı; sigortalısı tarafından ... firmasına 18.469,00 USD bedel karşılığında satılan 24.600 kg Washington Portakalı cinsi emtiayı nakliye rizikolarına karşı sigortaladığını, satımın “CIF” esası ile yapıldığından taşıma işi için davalı ile anlaşıldığını, bu doğrultuda davalı şirketin, sigorta konusu emtianın taşıma işinin bütününü üstlenip buna ilişkin navlunu da fatura ettiğini, nakliyeyi üstlenen davalının fiili/alt taşıyan olarak ...

Ltd’ye İzafeten ... ve Taşımacılık A.Ş. yi tayin edildiğini, sigorta konusu yükün, “...” isimli gemiye yüklendiğini ve bu doğrultuda ...

Ltd.’ye İzafeten ... ve Taşımacılık A.Ş. tarafından 12.12.2016 tarihli konişmento düzenlendiğini, ne var ki yükün, 19.01.2017 günü Hong Kong’da ulaşıp dava dışı alıcı ... firmasına teslim edildiğinde, bir kısmının küflenip çürüyerek bozulduğunun tespit edildiğini, yapılan incelemelerde, soğutmalı konteynerlerdeki sıcaklığın olması gerekenden daha yüksek olduğu ve bunun da bozulmaya yol açtığının tespit edildiğini, başka bir anlatımla,

konşimentoda emtianın maksimum +6C derecede taşınmasına ilişkin ısı kaydı bulunmasına rağmen taşıyan bu kayda uymamak suretiyle emtianın nakliye süresince +7,5C derecede taşındığını ve bu zarardan davalının sorumlu olduğunu ileri sürmüş, davalı ise;

kendilerinin hiçbir sorumluluğu olmamakla beraber yükün hasarlandığına ve hasarın kaynağına ve bedeline dair iddiaları da taşıyıcı/armatör ve kendileri adına kabul etmediklerini ve itiraz ettiklerini, sigortalı tarafından gerek davalıya gerekse armatöre bilgi verilmediğini, yükün tahliye tutanağında alıcının hiçbir ihtirazı kayıt öne sürmeden yükü teslim aldığını ve hasar bulunduğuna dair bir kaydın tutanağa düşülmediğini, hasarın varlığına itiraz ile yük mülkiyeti alıcıya geçtiğinden yük üzerinde hasar ve zarar iddiasının malın alıcısı tarafından talep edilebileceğini sigortalı ... ...

Şti.'nin satış şekline göre mülkiyet alıcıya geçtiğinden taraf sıfatı bulunmadığından ... A.Ş. tarafından ödeme yapılmasının hatalı olduğunu savunmuş, yerel mahkemece işbu davanın kabulüne karar verildiği, davalı tarafından ise bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Yerel mahkemece; taşımanın ... ... numaralı konşimento tahtında gerçekleştiği, davalının konşimentonun tarafı olmadığı, bu nedenle konşimentodaki yetki klozunun davalıya uygulanamayacağı anlaşıldığından davalının yetki itirazının yerinde olmadığı, davalı ... ile dava dışı ... arasındaki ilişkiyi açıkça ortaya koyacak başka bir delilin dosyada bulunmasa da davalı ...

Lojistikin navlun faturası düzenlemesi karşısında navlunun taşıma taahhüdünün karşılığı olduğu göz önünde bulundurulduğunda davalının (akdi) taşıyan sıfatına sahip olduğunun kabul edilmesi gerektiği, dava konusu yük hasarın meydana gelmesi sebebinin teknik incelemelerde belirlendiği üzere konteynerlerin seferin başlangıcından itibaren eşyanın taşınması gereken sıcaklık olan +6 derece olması gerekirken bilirkişi raporunda belirtildiği üzere konteyner içerisindeki sıcaklığın seyir boyunca + 7,5 derece olacak şekilde olmasının diğer bir ifade ile konteynerin yüke elverişli olmaması olduğu,

davalı ...'in akdi taşıyan sıfatına sahip olduğu kabul edildiğinde söz konusu yük hasarı/ziyaından sorumlu olduğu, ... ... numaralı konteynerlerdeki yükün hasarın sebep olduğu zararın miktarının 43.919,62.TL olduğu, bilirkişi heyeti tarafından "satış şeklinin CİF satış şeklinde olması nedeniyle dava dışı ... Şti.'nin sigortalanabilir bir menfaati bulunmadığından davacının halef olamayacağını" belirtmişse de.

Yargıtay'ın yerleşmiş içtihatlarında CİF satış şeklindeki satışlarda satıcı satış bedelinin tamamını alıcıdan almamışsa sattığı ürünü sigortalamada menfaatinin bulunduğunun kabul edildiği, dava dışı şirketin sattığı taşınan mallar nedeniyle meydana gelen zararın 43.919,62.TL olduğu ve davalının taşıma sözleşmesine göre edimini ayıplı olarak yerine getirmesi nedeniyle meydana gelen zarardan sorumlu olduğuna dair kanaat ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya kapsamında alınan 25.06.2021 tarihli ek raporda.

CIF esasına göre satılmış olan dava konusu eşya üzerinde yükleme ile birlikte dava dışı alıcının sigortalanabilir menfaate sahip olduğu, bu sebeple sigorta sözleşmesinin TTK m. 1408 gereği menfaat yokluğundan geçersiz olduğu, geçersiz sigorta sözleşmesine göre ödeme yapan davacı sigortacının TTK m. 1472 gereğince halef sıfatını kazanamadığı, bu konuda Yargıtay kararlarında satım bedelinin ödenmiş olup olmamasının da dikkate alındığı, anılan kararlarda satım bedeli ödenmemişse satıcının menfaat sahibi olduğunun kabul edildiği, satım bedelinin ödenmesinin yük sigortasındaki sigortalanabilir menfaat ile ilgisinin olmadığı,

Yargıtay'ın satım bedelinin ödenmemiş olması halinde CIF satışta satıcının eşya üzerindeki menfaatinin var olduğunu kabul eden kararlarına göre hüküm kurulmasının Mahkemenin takdirinde olduğu, bilirkişi Kök Raporu'nda teknik yönden portakalların gerekli ısıda taşınmaması sebebiyle çürüme/küflenmeye maruz kaldığı ancak varma limanında teslimden sonra bekletilmelerinin de ortaya çıkan zararı arttırıcı etkisinin olduğu belirlendiğinden taşıyanın sorumlu tutulacağı zarar miktarının tespit edilemediğinin belirtildiği anlaşılmaktadır.

6102 sayılı TTK Madde 1186

(1) Eşyanın uğradığı veya eşyaya ilişkin her türlü zıya veya hasar nedeniyle taşıyan, her hâlde, hangi sınır daha yüksek ise o sınırın uygulanması kaydıyla, koli veya ünite başına 666,67 Özel Çekme Hakkına veya zıyaa ya da hasara uğrayan eşyanın gayri safî ağırlığının her bir kilogramı için iki Özel Çekme Hakkını karşılayan tutarı aşan zarar için sorumlu olmaz; meğerki, eşyanın cinsi ve değeri, yüklemeden önce yükleten tarafından bildirilmiş ve denizde taşıma senedine yazılmış olsun. Özel Çekme Hakkı, fiilî ödeme günündeki veya taraflarca kararlaştırılan diğer bir tarihteki, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca belirlenen değerine göre Türk Lirasına çevrilir.

(2) Taşıyanın ödemesi gereken tazminatın toplamı, eşyanın navlun sözleşmesine uygun olarak gemiden boşaltıldığı veya boşaltılması gereken yerdeki ve tarihteki değerine göre hesaplanır. Eşyanın değeri, borsa fiyatına veya böyle bir fiyat yoksa, cari piyasa fiyatına veya her ikisinin de yokluğu hâlinde aynı nitelikte ve kalitede eşyanın olağan değerine göre belirlenir.

Bu yukarıda altı çizili olarak belirtilen 6102 sayılı TTK'nın 1186'ncı maddesinin ikinci fıkrası, deniz taşıma sözleşmesi kapsamında taşıyanın sorumluluğunu sınırlandırma hakkına işaret etmektedir. Oysa yukarıda bahsi geçen raporda, hasarın meydana geldiği iddia edilen yükün değerinden sovtaj tutarı ayrıca hesaplanarak, bu bedelin tenkisi sağlanması gerekirken bunun yerine getirilmediği anlaşılmaktadır.

Mahkemece de ekspertiz raporunda sovtaj bedeli olarak teklif edilen en yüksek miktarın neden kabul edilmediği açıklanmamıştır.

Buna göre mahkemece yapılacak iş, hasarlı emtiaya ilişkin sovtaj bedelinin duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmesi, davacının veya sigortalısının sovtaj bedeli olarak ne kadar aldıklarına ilişkin belgenin getirtilmesi ile teklif edilen en yüksek sovtaj bedeli ile fiilen tahsil edilen sovtaj bedeli arasında fark bulunması halinde bunun nedeni araştırılarak,

teklif edilen en yüksek sovtaj bedelinin indirilmesi gerekip gerekmediği konusunda gerekçe belirtilmek suretiyle oluşacak sonuca göre karar vermek gerekir iken her hangi bir gerekçe gösterilmeden ve sovtaj bedeline ilişkin belgeler getirtilmeden karar verilmesi yerinde görülmemiştir.

TTK'nın 1178. maddesinde, taşıyanın sorumluluğu düzenlenmiştir. Maddenin 1. fıkrasında, taşıyanın navlun sözleşmesinin ifasında özellikle eşyanın yükletilmesi, istifi, elden geçirilmesi, taşınması, korunması, gözetim ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlü olduğu, 2. fıkrasında, taşıyanın eşyanın ziya veya hasarından yahut geç tesliminden doğan zararlardan ziya, hasar veya teslimde gecikmenin eşyanın taşıyanın hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmiş olmuş şartıyla sorumlu olduğu hususlarına yer verilmiştir.

TTK'nın 1185. maddesinde ise bildirim başlığı ile ilk fıkrada, ziya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesinin şart olduğu, ziya veya hasarın haricen belli olmaması halinde bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak 3 gün içinde gönderilmesinin yeterli olduğu, ihbarnamede ziya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gerektiği, 2. fıkrada, eşyanın incelenmesinin tarafların katılımı ile mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek olmadığı,

4.fıkrada ise, eşyanın ziya veya hasarı bildirilmemiş, tespit ettirilmemişse taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinden yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir ziya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiğinin kabul olunacağı, bu karinenin aksinin ispat olunabileceği belirtilmiştir.

Rücu ve halefiyet, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu'nun 22/03/1944 Tarih E. 37, K. 9, R.G. 03/07/1944 sayılı kararında "Sigortacının sorumlu kişi aleyhine açacağı dava, sigorta poliçesinden doğan bir dava olmayıp; aynen sigortalı kimsenin sorumlu kişiye karşı açmış olduğu bir dava gibidir. Sigortalının muhtelif mahkemelerde dava açma hakkı varsa, aynı hak sigortacının halefiyet hakkına dayanan rücu davası için de söz konusudur." şeklinde vurgulanmıştır.

6102 sayılı TTK'nun "Halefiyet" başlığı altındaki 1472.maddesinde ise "Sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder." hükmüne yer verilmiştir. Dosya kapsamında; davacı sigorta şirketinin, dava dışı ...

Şti.'nin zararını giderdiği ve TTK'nın 1472. maddesine göre halefiyet hakkını kazandığına dair yerel mahkemede kanaat oluştuğu anlaşılmıştır.

Ancak. Davacı tarafından dava dilekçesinde Ek-6 olarak sunulan ve fatura olduğu iddia edilen belge yabancı dilde olup Türkçe tercümesi dosyaya ibraz edilmediği de tartışmasızdır. 6100 sayılı HMK'nın md. 223 "(1) Yabancı dilde yazılmış belgeye dayanan taraf, tercümesini de mahkemeye sunmak zorundadır. (2) Mahkeme kendiliğinden veya diğer tarafın talebi üzerine, belgenin resmî tercümesini de isteyebilir." hükümlerinin içermektedir.

Kural olarak, mahkemeye verilecek tercümenin resmi tercüme olması da şart değildir. Ancak belgenin sunulduğu mahkeme kendiliğinden veya tarafın talebi doğrultusunda, resmi tercümenin de dosyaya ibrazını isteyebilir (Prof. Dr. Ejder YILMAZ, HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU ŞERHİ, CİLT 2, sf. 2595) Kanunun metninden de anlaşıldığı üzere Türkçe dışında yabancı bir dille yazılmış herhangi bir evrak dosyaya sunulduysa, bu evrakın dosyaya tercümesinin sunulması şarttır.

(Yargıtay 11. HD., E. 2021/3606 K. 2022/7512 T. 27.10.2022 - Yargıtay 11. HD., E. 2019/4581 K. 2020/2541 T. 2.6.2020 - Yargıtay 15. HD., E. 2014/1683 K. 2014/4876 T. 10.7.2014 sayılı ilamları da aynı yöndedir).

Bu durumda mahkemece yapılması gerekken, davacının delil listesi ekinde “Ek 6” olarak sunduğu yabancı dilde yazılmış belgenin tercümesi istenerek, tercüme belge de eklendikten sonra davacının yukarıda açıklandığı gibi davacının halefiyet hakkını kazanıp kazanmadığının tespiti ile oluşacak sonuca uygun hüküm kurulması gerekirken eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1-a.6 maddesi uyarınca davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının yukarıda anılan gerekçe ile kaldırılarak, eksiklikler giderilmek suretiyle yeniden yargılama yapılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilerek hüküm fıkrasının aşağıdaki şekilde kurulması uygun görülmüştür.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... ¸e-imzalıdır