Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2022/558 K.2025/389

....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas ... karar sayılı kararına karşı istinaf başvurusu üzerine dosya Dairemize gönderilmiş olmakla, dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, davacının davalı ...'dan 09/03/2013 tarihli satış sözleşmesine istinaden 1 adet 17.650,00.TL tutarında 2012 model ... ... motorsiklet ve 1 adet 20.960,00.TL tutarlı 2013 model ... ... motorsiklet aldığını, davacının bu motorsikletler karşılığında ... ve ... numaralı kredi kartları ile davalıya 4.800,00.TL peşin ödeme yaptığını, geri kalan tutar için ise senet imzaladığını, ancak davacının başkasına satacağını şifahi olarak belirterek satın aldığı motorsikletlerden 17.650,00.TL bedelli 2012 model ... ... motorsikletin kendisine ilk satışta verilen fatura yasal mevzuata uygun olmadığından üçüncü bir kişiye satışını yapamadığını,

davalıyla yasal mevzuata uygun gerçek bir fatura verilmesi hususunda bir çok kez telefon görüşmesi yaptığını, davalının kabulü üzerine 10/08/2013 tarih ve 17.650,00.TL bedelli senedin iadesi şartıyla davacı söz konusu motorsikleti yaklaşık 1 yıl sonra ... ... Dağıtım Tic. Ltd.

Şti aracılığıyla davalı satıcıya hiç kullanmadan orjinal haliyle iade edildiğini, 24/03/2014 tarihinde davalı tarafından teslim alındığını, ilk motor için 15/04/2013 tarihli 1.400,00.TL, 15/05/2013 tarihli 1.400,00 TL, 15/06/2013 tarihli 1.400,00.TL, 15/07/2013 tarihli 1.400,00 TL, 15/08/2013 tarihli 1.400,00 TL, 15/09/2013 tarihli 1.400,00.TL, 15/10/2013 tarihli 1.400,00 TL, 15/11/2013 tarihli 1.400,00.TL, 15/12/2013 tarihli 1.400,00.TL, 15/01/2014 tarihli 1.400,00.TL olmak üzere toplam 14.000,00.TL bedelli 10 adet bono ödendiği halde bu güne kadar davacı alıcıya iade edilmediğini,

bundan dolayı davacının söz konusu iki motor alışverişi ve buna dayalı bonolar nedeniyle senetli ve senetsiz hiçbir borcunun bulunmadığını belirterek davacının sözde davalı satıcıyla yaptığı iki motor alışverişinden kaynaklanan 1. Motor için önceden ödediği 1.400,00.TL *10 adet bono bedeli olan 14.000,00.TL ve iade ettiği 2. Motor için tanzim edilen 10/08/2013 vadeli bono için 17.650,00.TL olmak üzere toplam 31.650,00.TL sözde borç ve 11 adet bonolar sebebiyle borcu bulunmadığının tespitine, önceden ödenen 1.400,00.TL *10 adet bedelsiz bononun iptaline,

haksız ve bedelsiz 17.650,00.TL bedelli bonoya dayalı olarak davacı aleyhinde başlatılan ve .... İcra Dairesi'nin ... sayılı takibin iptaline, borçlu olmadığı halde icra baskısı altında davacıdan tahsil edilen 5.238,00.TL'nın ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile istirdatına, haksız ve kötü niyetli takip nedeniyle davacı lehine dava ve takip konusu alacağın % 20'si oranında tazminata hükmedilmesini dava ve talep etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, davacının motorsiklet sektöründe faaliyet gösteren aracı tacir olduğunu, nihai kullanıcı ve tüketici olmadığından davaya bakmakla genel mahkemelerin görevli olduğunu, görevsizlik kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Yerel mahkemece verilen karar ile; " davacı tarafından davalıya motor satışından kaynaklı gerek kendisi ve gerekse müşteri ve çalışanı tarafından toplam 24.016,00.TL ödeme yapıldığı, bu ödemeden davalı tarafından davacıya satışı yapılan ve daha sonra davacı tarafından davalıya iade edilen 2013 model ... ... motorsikletin iskontolu bedeli olan 20.020,00.TL düşülerek davacının davalıya iade ettiği ikinci motorsikletten kaynaklı 3.996,00.TL fazla ödemesinin bulunduğu,

davacının davalıya yaptığı ödemeler gözetilerek satış sözleşmesi kapsamında verilen 15/04/2013, 15/05/2013, 15/06/2013, 15/07/2013, 15/08/2013, 15/09/2013, 15/10/2013, 15/11/2013, 15/12/2013 ve 15/01/2014 tarihli her biri 1.400,00 er TL bedelli 10 adet bonodan kaynaklı toplam 14.000,00.TL bedelli bonolardan kaynaklı davacının davalıya borcu bulunmadığı anlaşıldığından,

davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davacının davalıya dava konusu edilen birinci motor için verdiği 15/04/2013, 15/05/2013, 15/06/2013, 15/07/2013, 15/08/2013, 15/09/2013, 15/10/2013, 15/11/2013, 15/12/2013 ve 15/01/2014 tarihli her biri 1.400,00 er TL bedelli 10 adet bonodan kaynaklı toplam 14.000,00.TL bedelli bonolardan dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, davacının davalıya ....

İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takip dosyasında takibe konu edilen 10/08/2012 düzenleme tarihli ve 10/08/2013 vade tarihli 17.650,00.TL bedelli bonodan kaynaklı olarak borçlu olmadığının tespitine, davacı tarafından davalıya ödenen ve bu nedenle istirdata dönüşen 3.996,00.TL' nin dava tarihi olan 03/12/2015 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin istirdat talebinin reddine" şeklinde karar verilmiştir.

DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili tarafından verilen istinaf dilekçesi ile; 3.kişi ödemeleri, davacı ödemesi olarak kabul edildiğini, bu ödemelerin kabul ya da taraflar arasında böyle bir uygulama bulunduğuna ilişkin herhangi bir delil sunulmadığını, senede karşı yazılılık şartı kapsamında senedin tanzim sebebinin irdelenmediğini, iskonto ve iade gibi hususların fiyat farkı gibi nedenler ticari örf kapsamı dışında olduğunu, takipten sonra oluşan davacının borcu kabul taahhüdü ve esasen borçlu olduğuna ilişkin beyanlar hiç dikkate alınmadığını, davacı tacir olmasına rağmen defterlerinin incelenmediğini belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını beyan etmiştir.

DELİLLER

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri, bilirkişi raporu, ve tüm dosya kapsamı.

GEREKÇE

Dava, bonodan kaynaklanan menfi tespit ve istirdat talebine ilişkindir.

Davacı tarafından, 09/03/2013 tarihli satış sözleşmesine istinaden davalıdan 1 adet 17.650,00.TL bedelli 2012 model ve 1 adet 20.960,00.TL bedelli 2013 model motorsiklet aldığı, karşılığında kredi kartları ile 4.800,00.TL peşin ödeme yaptığı, geri kalan tutar için ise bono imzaladığı, 17.650,00.TL bedelli motosikletin, faturasının yasal mevzuata uygun olmaması nedeniyle, davalının da kabulü üzerine 17.650,00.TL bedelli bononun iadesi şartıyla iade edildiği, geriye kalan toplam 14.000,00.TL bedelli 10 adet bononun ise bedeli ödenmesine rağmen kendisine iade edilmediği iddia edilerek,

toplam 31.650,00.TL bedelli 11 adet bedelsiz bono sebebiyle borcu bulunmadığının tespitine,17.650,00.TL bedelli bonoya dayalı olarak aleyhinde başlatılan .... İcra Dairesi'nin ... sayılı takibin iptaline, icra baskısı altında ödenen 5.238,00.TL'nın istirdatına karar verilmesi talep edilmiş, davalı ise, davanın reddini savunmuş, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İstinaf incelemesi HMK'nun 355. Maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamudüzeni yönüyle sınırlı olmak üzere yapılmıştır.

Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer; fakat, davacıya (borçluya) düştüğü hâller de vardır; davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer.

Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6). Fakat, alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer.

Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2017/(19)11-925 - 2021/734 sayılı kararı benzer mahiyettedir.)

Somut olayda, taraflar arasında imzalanan 09/03/2013 tarihli satış sözleşmesine istinaden, davacanın, davalıdan 1 adet 17.650,00.TL bedelli, 2012 model ve 1 adet 20.960,00.TL bedelli, 2013 model motorsiklet satın aldığı, satış bedelinin 4.800,00.TL'lık kısmının kredi kartıyla peşin olarak ödendiği, geriye kalan borç için dava konusu olan 11 adet bononun düzenlendiği, 17.650,00.TL bononun davalı tarafından ...

İcra Müdürlüğü'ne ait ... sayılı dosyada takibe konulduğu, davacı tarafından sunulan ve dava konusu bonoların verilme nedenini oluşturan motosiklet satışı nedeniyle düzenlenen, ibra taahhüdü- sulh ve tasfiye sözleşmesi başlıklı 11/03/2015 tarihli sözleşme ile, .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile ... İcra Müdürlüğü'nün ...

Tal. dosyasında bulunan 6.000,00.TL taahhüt edilen borcun ödenmesi hususunda tarafların anlaştığı, 11/03/2015 tarihi itibariyle birbirlerinden herhangi bir borç ve alacak ilişkilerinin bulunmadığı, 2013 model motorsiklet faturasının davalı tarafından davacı adına düzenlenerek teslim edileceğinin belirtildiği, ibranamenin dava tarihinden önce düzenlendiği, davacı tarafından sunulan ... Yurt İçi Dağıtım Ltd.

Şti. nin 24/03/2014 tarihli ambar tesellüm fişi ile bir adet motorun davalıya gönderilerek iade edildiği, böylelikle, bu motosiklet nedeniyle verilen bononun bedelsiz kaldığı, ilk derece mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacı tarafından davalıya, gerek kendisi, gerekse müşteri ve çalışanı tarafından toplam 24.016,00.TL ödeme yapıldığının, bu ödemeden davalı tarafından davacıya satışı yapılan 2013 model ... fe 250 1 adet motorsikletin fiyatı olan 20.960,00.TL, iskontolu fiyatı 20.020,00.TL düşüldüğünde, davacının davalıya 3.996,00.TL fazla ödemesinin bulunduğunun,

sonuç olarak davalıya verilen 10 adet bono bedelinin ödendiğinin tespit edildiği, tüm bu nedenlerle, mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olmasının usul ve yasaya uygun olduğu, davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebeplerinin ise yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş, buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır