Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2024/1453 K.2025/2261

Düzenlemelerden Kaynaklanan (Alacak)

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 03/11/2025

KARAR YAZIM TARİHİ : 03/11/2025

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 21/01/2021 tarihli ve 2015/538 Esas- 2021/42 Karar sayılı kararı aleyhine davacı vekili istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin davalı bankanın ... şubesinde bulunan hesabında nakit olarak 1.475,917,26 TL mevcut olduğunu, müvekkili şirket tarafından davalı bankadan değişik zamanlarda bir takım krediler kullanılmış ve bu krediler karşılığında ödemelerin düzenli olarak gerçekleştirildiğini, ancak müvekkili şirketin içinde bulunduğu maddi sıkıntılar nedeniyle ....

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/3024 Esas sayılı dosyasından iflas erteleme talebinde bulunduğunu, bu talebe bağlı olarak müvekkili şirketin aktif ve pasiflerinin gösterildiğini, davalı banka hesabında bulunan nakit tutarın da şirket aktifinde gösterildiğini ve aynı mahkeme tarafından tensip tutanağı ile 19.12.2014 tarih ve 29/b ara kararı ile takas, mahsup, hapis, muhafaza, temlik ve icra takipleri ile ilgili satış işlemleri uygulamalarının durdurulmasına karar verildiğini, kayyum heyeti atandığını,

tüm bankalara müzekkere yazılarak hesapta bulunan tüm paraların kayyum heyeti tarafından kullanılacak olan davacı şirkete ait ... ... şubesinde bulunan TL ve USD hesaplarına aktarılmasının istenildiğini, bu konuda kayyum heyetine yetki verildiğini, ancak davalı banka tarafından bu talebe karşılık verilen cevabi yazıda ilgili hesapta nakit bulunmadığını, bahsi geçen tutarın 12.12.2014 tarihinde kendileri tarafından davacı şirketin borçlarına mahsup edildiğini, bu nedenden ötürü para transferini gerçekleşmeyeceğini ifade ettiklerini, davalı bankanın,

müvekkili şirket yetkilisinin talimatı olmadan ve mahkeme kararına rağmen kayyum heyetinin kullandığı hesaba paranın aktarılmadığını belirterek banka hesabında bulunan 1.475.917,26 TL'den mahsup tarihi itibari ile vadesi gelmiş borç tutarlarının düşülerek bakiye kalan 10.000,00 TL'nin fazlaya ilişkin hak ve alacaklarının saklı kalması kaydıyla mahsup tarihinden itibaren işleyecek en yüksek faiz ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesini arz ve talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı şirketin iflas ertelemesi talebinde bulunduğunu, davacı şirkete kayyım atandığını, kayyımın yetkilerinin sınırlarının taraflarınca bilinmemekte olduğunu, huzurda görülen davanın kayyım tarafından takip edilmesi gereken davalardan olup olmadığı, ikame edilmesi sırasında kayyım onayı alınıp alınmadığını, kayyıma bilgi verilip verilmediği dosyanın bu haliyle tespit edilemediğini, iflas erteleme talep edilen ....

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/3024 Esas sayılı dosyası ile şirket kayyımlarının davadan haberdar edilmesini talep ettiklerini, müvekkili banka ile davacı şirket arasındaki kredi ilişkisinin 08.07.2010 tarihinde akdolunan sözleşme ve daha sonra imzalanan bir kısım sözleşmeler ile muhtelif krediler kullandırıldığını, davacı şirketin müvekkili bankanın ...

Şubesinden 05.06.2014 tarihinde 650.000 USD tutarında Dövize Endeksli Kredi kullandığını, dövize endeksli kredi, kredinin yabancı para cinsinden kullandırıldığı ve kredinin açık kaldığı süre boyunca da, döviz kuruna göre TL karşılığı riskinin değişkenlik gösterdiği bir kredi türü olduğunu, bu krediyi kullanan müşterinin kendi vadesinden önce ara ödemeler yapabildiği gibi dilerse krediyi tümüyle kapatabilme hakkına sahip olduğunu,

davacının kullandığı 650.000 USD tutarlı dövize endeksli kredisinin yanı sıra müvekkili banka nezdinde 109.11.2014 tarihinde açılan ve 12.12.2014 tarihinde vadesi dolmakta olan 1.465.000,00 TL'lik bir vadeli hesabı mevcut olduğunu, 12.12.2014 tarihli vade sonu itibariyle bu hesabın ulaştığı tutarın 1.475.917,26 TL olduğunu, söz konusu vadeli hesabın, davacının müvekkili bankadan kullandığı kredilere istinaden tüm hesapları ile ilgili olarak nakit teminat için bloke ve rehin talimatı vermesi nedeniyle kredinin teminatı niteliğinde olan bir hesap olup zaten teminat amacı ile hesapta bulunan para, davacının kredi borcuna mahsup edildiğini,

davacının iddia ettiği gibi tamamen davacıya ait nakit olarak bulunan bir bedel olmadığını, müvekkilinin üzerinde rehin hakkı bulunan hesabında yer alan bedel olduğunu, davacının teminat için bloke ve rehin talimatı verdiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; "...

Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından; davacı vekili müvekkiline ait, davalı bankanın .../ şubesi nezdinde bulunan TL vadeli mevduat hesabındaki 1.475.917,26 TL tutarındaki bakiyenin, 12.12.2014 tarihinde müvekkilinin borcuna mahsup edilmesinde, müvekkilinin muvafakatinin ve bilgisinin bulunmadığı, açtıkları İflas Erteleme davasınca verilen tedbire rağmen bu işlemin davalı banka tarafından yapıldığını belirterek mahsup edilen tutarın müvekkiline iadesini talep etmiştir.

Davalı vekili müvekkili banka tarafından yapılan işlemin usulüne uygun olarak yapıldığını, davacının kullandığı kredilere ilişkin müvekkili bankaya davacının tüm hesapları ile ilgili olarak nakit teminat için bloke ve rehin talimatı vermesi sebebiyle, kredinin teminatı niteliğinde olan hesaptan kredi borcunun mahsup edildiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı bankanın .../ Şubesi nezdinde davacı şirket adına 32 gün vade ile açılan TL vadeli mevduat hesabının faizli bakiyesinin 1.475.917,26 TL karşılığı 637.750 USD'nin davacı ile davalı arasında akdedilen Genel Kredi Sözleşmesi'nin 17.-18.

Maddesi ve Nakit Teminat İçin Bloke ve Rehin Talimat Mektubu hükümlerine istinaden davacının kullandığı Dövize Endeksli Kredi borcuna 12.12.2014 tarihinde mahsup edildiği, davacı tarafından açılan İflas (İflas Erteleme) davasının 17.12.2014 tarihinde açıldığı ve mahkemece "Takas, Mahsup, Hapis, Muhafaza,

Temlik ve İcra Takipleri ile ilgili satış işlemleri uygulamalarının durdurulmasına," ilişkin verilen tedbirin 19.12.2014 tarihinde verildiği dikkate alındığında davalı bankaca yapılan işlemin usulüne uygun olarak taraflara arasında akdedilen sözleşme gereğince kredi borcuna mahsup edildiği anlaşıldığından davacının ispat edilemeyen davasının reddine karar vermek gerekmiştir ..." şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, bilirkişi raporunda mahsubun yapıldığı tarih olan 12/12/2014 itibarıyla davacı şirketin geçikmiş borcu bulunup bulunmadığı ve bankanını temerrüt işlemi başlatıp başlatmadığı değerlendirilmediğini, bu konuların incelenmeden karar verilmesinin hatalı olduğunu, Türk Borçlar Kanunu uyarınca banka ancak borçlunun temerrüte düşmesinden sonra mahsup yapabileceğini, 12/12/2014 tarihinde davacının hesabında para varken banka bu bedeli alacaklarına mahsup ettiğini oysa davacı şirketin geçikmiş bir ödemesi bulunmadığını,

banka gününde ödenmiş kredi taksitleri için mahsup işlemi yaparak haksız davranıldığını, bankanın temerrüt ihtarnamesi veya ödeme çağrısı gibi bilgi ve belgeleri dosyada mevcut olmadığını, bu da davalı bankanın iddialarını zayıflattığını iddia ederek verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLER

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE : Dava, alacak istemine ilişkindir.

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle, ... Yağ Yem San. ve Tic.

Ltd.Şti'nin davalı banka nezdindeki hesabında 1.475.917,26 TL mevcut olduğu, adıgeçen şirketin davalı bankadan değişik zamanlarda krediler kullandığı ve bu kredilere ilişkin ödemelerini düzenli olarak gerçekleştirdiği, şirketin maddi durumunun bozulması üzerine ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/3024 Esas sayılı dosyasında iflas erteleme talebinde bulunduğu, anılan dava dosyasında 19.12.2014 tarihli tensip tutanağının 29/b no'lu ara kararıyla takas, mahsup, hapis, muhafaza, temlik ve icra takipleri ile ilgili satış uygulamalarının durdurulmasına karar verildiği,

aynı davada ayrıca şirkete kayyum heyeti atanmasına karar verilerek şirketin hesaplarında bulunan paranın bu heyetçe kullanılmasına karar verildiği, ancak sözkonusu davada davalı bankaya yazılan yazıya cevaben şirketin hesabındaki paranın 12.12.2014 tarihinde şirketin borçlarına mahsup edildiğinden kayyım hesabına aktarılamadığının bildirildiği,

mahsup tarihi itibariyle şirketin hesapta bulunan tutarda borcunun bulunmadığı ve mahsup konusunda şirket yetkilisinin herhangi bir talimat ve izninin alınmadığı ileri sürülerek şirketin davalı banka nezdindeki hesabında bulunan 1.475.917,26 TL'den mahsup tarihi itibariyle vadesi gelmiş borcu düşülerek bakiye 10.000,00 TL'nin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi talep edilmiştir.

Davalı vekili tarafından, müvekkili bankadan davacının 05.06.2014 tarihinde 650.000,00 USD tutarında dövize endeksli kredi kullandığı, ayrıca davacının banka nezdinde 10.11.2014 tarihinde açılan ve vadesi 12.12.2014 tarihinde dolan vadeli mevduat hesabının bulunduğu, davacının bankadan kullandığı kredilere istinaden tüm hesapları ile ilgili olarak nakit teminat için bloke ve rehin talimatı vermesi nedeniyle kredinin teminatı niteliğindeki vadeli mevduat hesabındaki paranın vade dolduğunda davacının kredi borcuna mahsup edildiği savunularak davanın reddi istenilmitir.

İlk Derece Mahkemesi'nce davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Dosya kapsamında bilgi ve belgelerden, ... Yağ Yem San. ve Tic. Ltd.Şti ile davalı bankanın ...

Şubesi arasında 08.07.2010 tarihli ve 100.000,00 TL limitli, 01.06.2011 tarihli ve 1.000.000,00 TL limitli, 16.02.2012 tarihli ve 5.000.000,00 TL limitli, 17.09.2012 tarihli ve 4.550.000,00 TL limitli, 12.04.2013 tarihli ve 20.000.000,00 TL limitli, 22.05.2013 tarihli ve 15.000.000,00 TL limitli ve en son 02.12.2014 tarihli ve 50.000.000,00 TL limitli Genel Kredi Sözleşmelerinin imzalandığı,

taraflar arasında imzalanan 02.12.2014 tarihli ve 50.000.000,00 TL limitli Genel Kredi Sözleşmesi'nin "Teminatların, Banka'nın Her Türlü Alacaklarının Karşılığını Teşkil Etmesi" başlıklı 17.maddesinde "Bu sözleşmeye göre verilen veya verilecek olan teminatlar, bu teminatlarla ilgili olarak elde edilen her türlü haklar ve alacaklar, ...Banka'nın merkez ve şubelerinden herhangi birinin, mevcut ve ileride doğabilecek, vadesi gelmiş ve gelmemiş bütün alacaklarının da teminatını teşkil ederler...

Banka'nın bu teminatları veya bedellerini, alacaklarından vadesi geçmiş olsun veya olmasın herhangi birine veya bir kaçına serbestçe mahsup etme veya kredi hesabına alacak kaydetme hakkı vardır " hükmüne, aynı sözleşmenin "Banka'nın Hapis, Rehin ve Mahsup Hakları" başlıklı 18.maddesinde ise "Müşterinin Banka nezdinde doğmuş ve/veya ileride doğabilecek her türlü alacaklarının tamamı, her türlü hesabı, her türlü senetler ve çekler, kıymetler, menkuller ve kıymetli evrak üzerinde Banka'nın bu Sözleşme ve eklerinden doğmuş, doğacak alacakları ve tazmin edilmemiş teminat mektupları için Banka'nın rehin ve hapis hakkı vardır...

Taraflar, Banka'nın vadesi gelmiş alacaklarından herhangi birini ek bir talimata gerek bulunmadan müşterinin Banka'dan olan her türlü alacağı, mevduat hesapları/bloke hesapları veya müşteri hesabına Banka'nın tahsil ettiği ve edeceği çek, senet bedelleriyle takas ve mahsup etme hakkına sahip bulunduğunu, bunun gibi müşteri lehine birlikte ya da ayrı ayrı gelmiş olan havalelerin, ihbarda bulunmadan önce de Banka tarafından kabul ve hesaba kaydedilmesini,... kabul ve beyan etmektedir" hükmüne yer verildiği, ayrıca davacı şirket tarafından nakit teminat veren sıfatıyla davalı bankanın ...

Şubesi Müdürlüğü'ne 31.05.2013 tarihli ve 10.000,000,00 TL limitli, 24.03.2014 ve 20.000,000,00 TL limitli, 02.12.2014 tarihli ve 50.000.000,00 TL limitli 3 ayrı Nakit Teminat İçin Bloke ve Rehin Talimat Mektubu verildiği, bu talimat mektuplarının her birinin ayrı ayrı "Bankanız nezdindeki ... müşteri (base) numarasına bağlı her türlü para birimi üzerinden açılmış ve açılacak tüm hesaplarımda mevcut alacaklı bakiyem ile hesaplarıma gelecek tüm bedellerin ...

TL kısmına tekabül eden tutarını, Bankanıza karşı doğmuş/doğacak, vadesi gelmiş/gelecek hangi para biriminden olursa olsun bütün borç ve yükümlülüklerimin teminatı olmak üzere Bankanıza rehnettiğimi ve Bankanızın, şahsımdan, herhangi bir vadesi gelmiş veya gelmemiş, muaccel olsun olmasın, mevcut veya doğabilecek herhangi bir alacağı olduğu sürece söz konusu bedellerin Bankanız nezdindeki hesaplarda muhafaza edilmesi ve Bankanızca gerekli görülmesi halinde, bloke hesaplarına alınması.

Bankanızın herhangi bir yasal yola başvurmasına, hüküm almasına veya herhangi bir ihbar ya da ihtar yapmasına gerek olmaksızın, rehin ve bloke edilen bu parayı irat kaydederek doğmuş veya doğabilecek alacaklarına mahsup etmeye yetkili olduğu ve Bankanızın bu hakkını herhangi bir zamanda kısmen veya tamamen kullanabileceği hususunda mutabık olduğumu beyan ederim.

Bu yazıyla kabul edilen rehin ve bloke keyfiyeti yukarıda yazılı müşteri numarama bağlı tüm hesaplarım için uygulanacak olup, rehin tutarının para birimi ile rehinli hesaplarımın para biriminin farklı olmasının, rehnin geçerliliğini ve sıhhatini etkilemeyeceğini beyan ederim.

Ayrıca rehin ve bloke keyfiyetinin, hesaplarımda mevcut alacak bakiyem ile hesaplarıma gelecek tüm bedellerin bu yazı tarihinden itibaren işleyecek olan bilcümle faizlerine ve her türlü nemalarına da şamil olacağı, yukarıda yazılı rehnin ve bloke keyfiyetinin rehin tutarının para birimi ile alacaklı bakiyemin bulunduğu hesaplarımın para birimlerinin farklı olması halinde, Bankanızın işlem tarihinde uyguladığı ...

Serbest Piyasa Efektif döviz kurunu esas alarak alacaklı bakiyemi dilediği para birimine çevirerek yukarıda belirtilen doğmuş ve doğacak tüm borçlarıma mahsup etmeye yetkili olduğu hususunda mutabık olduğumu beyan ederim" şeklinde beyan içerdiği anlaşılmıştır.

Mahkemece bankacı bilirkişiden alınan 04.05.2020 tarihli kök rapor ve 30.10.2020 tarihli ek raporda ise, davalı bankanın .../ Şubesi nezdinde davacı şirket adına 32 gün vade ile açılan TL vadeli mevduat hesabının faizli bakiyesinin 1.475.917,26 TL karşılığı 637.750 USD'nin taraflar arasında akdedilen Genel Kredi Sözleşmesi'nin 17.-18.

Maddesi ve Nakit Teminat İçin Bloke ve Rehin Talimat Mektubu hükümlerine istinaden davacının kullandığı ... numaralı Dövize Endeksli Kredi'nin borcuna 12.12.2014 tarihinde mahsup edildiği, TL vadeli mevduat hesabı faizli bakiyesi 1.475.917,26 TL'nin hesaptan çıkarılması (hesaba borç yazılması) üzerine hesap bakiyesinin 0 TL olduğu, ve söz konusu vadeli hesabın 12.12.2014 tarihinde kapatıldığı, davacının 17.12.2014 tarihinde ....

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/3024 Esas sayılı dosyasında 17.12.2014 tarihinde iflas (iflasın ertelenmesi) davası açıldığı, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19/12/2014 tarihli Tensip Tutanağının 29/B nolu ara kararı ile "Takas, Mahsup, Hapis, Muhafaza, Temlik ve İcra Takipleri ile ilgili satış işlemleri uygulamalarının durdurulmasına" karar verildiği, mahsup işleminin dava açılmasından 5 gün önce gerçekleştiği hususunda görüş bildirilmiştir.

Yukarıda açıklamalar ışığında yapılan değerlendirmede, davacı tarafça davalı banka nezdinde açılan ...

IBAN no'lu vadeli mevduat hesabına 10.11.2014 tarihinde 32 gün vadeli olmak üzere 1.465.000,00 TL yatırıldığı, vade sonu olan 12.12.2014 tarihinde anaparaya işlemiş faizin ilavesiyle hesap bakiyesinin 1.475.917,26 TL'ye baliğ olduğu, sözkonusu tutarın 12.12.2014 tarihinde davalı banka tarafından davacının ... no'lu ve 650.000,00 USD tutarlı Dövize Endeksli Kredi (DEK) borcu sebebiyle döviz kuru değerine bölünerek tamamının karşılığı olan 637.750,00 USD borcuna mahsup edildiği,

davalının yaptığı mahsup işleminin taraflar arasında akdedilen taraflar arasında imzalanan 02.12.2014 tarihli ve 50.000.000,00 TL limitli Genel Kredi Sözleşmesi'nin 17. ve 18.maddeleri ile davacı tarafça davalı bankaya verilen Nakit Teminat İçin Bloke ve Rehin Talimat Mektubu hükümlerine uygun olduğu, anılan hükümlere göre davalı bankanın mahsup işlemi yapabilmesi için Dövize Endeksli Kredi (DEK) alacağının vadesinin gelmiş ve muaccel olmasının gerekmediği gibi kredi hesabının kat edildiğine dair ihtarname tebliğine de ihtiyaç bulunmadığı,

hesap sahibi şirket hakkında ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/3024 Esas sayılı dosyasına konu iflas erteleme davasının 17.12.2014 tarihinde açıldığı ve davacının dayandığı "takas, mahsup, hapis, muhafaza, temlik ve icra takipleri ile ilgili satış uygulamalarının durdurulmasına" ilişkin ihtiyati tedbir kararının 19.12.2014 tarihinde verildiği, buna göre davalı bankanın sözkonusu mahsup işleminde herhangi bir usulsüzlük bulunmadığı anlaşıldığından, ilk derece mahkemesince yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesinde usul ve esas bakımından hukuka aykırılık bulunmadığından,

davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan sebeplerle İlk Derece Mahkemesi'nce davanın reddine dair verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu davacı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Katip e-imzalıdır