Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2024/278 K.2024/588

İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14/12/2023 tarih ve ... D.İş, ... D.İş Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, istinaf başvurusuna tabi bir karar olduğu, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

İDDİA VE SAVUNMANIN ÖZETİ

İhtiyati haciz talep eden vekili dava dilekçesi ile. Müvekkilinin, şef mühendis olarak, ... ...’e ait olan ve ... ...

Tanker Gemi İşletmeciliği A.Ş. tarafından işletilen ... isimli Liberya Bayraklı gemide çalışmıştığını, ... ...» Şirketinin, Çin Uyruklu, Avrupa ve Orta Asya ülkelerinde ... pazarında Sıvılaştırılmış Petrol Gazının (...) toptan ticareti ve nakliyesi işinde olduğunu, Bahsi geçen geminin bağlama limanı Dörtyol Limanı olup, yük almak/boşaltmak için birkaç gün bu limanda bağlı kalacağını, gemi adamı olarak çalışan müvekkiline, borçluların 29.068 Amerikan Doları (talep tarihi itibariyle kur 28,92.TL olmak üzere 840.646,56.TL) borcu bulunduğunu, müvekkilinin, ilgili gemide çalışmalarının karşılığını bugüne kadar tahsil edemediğini,

İş bu gemi adamı alacağı bedelinin, gelinen sürece kadar müvekkili tarafından tahsil edilememiş olup hiçbir teminata bağlı bulunmadığı gibi, borçlunun borca konu olan miktarı ödememe ihtimali bulunmakla beraber kaçmasının da kuvvetle muhtemel olduğunu belirterek, teminatsız olarak ihtiyati haciz taleplerinin kabulüne, borçlulara ait ... adlı, Liberya Bayraklı, ...

IMO numaralı, ... sicil limanına kayıtlı gemi, gayrimenkul mallar ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının İhtiyaten haczine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İlk derece mahkemesi'nin 14/12/2023 tarihli kararı ile, ihtiyati haciz isteyen vekili tarafından müvekkilinin ilgili gemide çalıştığını gösterir evraklar, gemi adamı iş akdi, şirket konsolide yönetim sistemi evrakları, kimlik ve pasaportu bulunduğu görülmüştür. İİK. 258/I md. ve 6102 sayılı TTK 1362. md. gereğince ihtiyati haciz talep eden alacaklı, alacağını ve ihtiyati haciz sebeplerini ispat etmelidir. Ancak burada aranan tam ispat olmayıp, yaklaşık ispattır.

İspatı gereken hususların tam olarak değil kuvvetle muhtemel gösterilmesi yeterlidir. Talep eden vekili müvekkili gemi adamının talebe konu gemide çalıştığını dosyaya sunulan gemi adamı iş akdi, şirket konsolide yönetim sistemi evrakları ile ispatlamıştır.

Talep edenin 840.646,56 TL ücret alacağına ilişkin ihtiyati haciz talebine konu alacak 6102 Sayılı TTK'nun 1352/1 fıkrasının o bendinde sayılan deniz alacaklarından TTK 1320-1/a maddesi gereğince gemi alacaklısı veren alacaklardan olduğundan 840.646,56.TL ücret alacağı ile sınırlı olmak üzere davalı ... adlı, Liberya Bayraklı, ... IMO numaralı, ... sicil limanına kayıtlı geminin ihtiyaten haczine karar vermek gerekmiştir.

İİK 259. maddede ihyati haciz istiyen alacaklının hacizde haksız çıktığı taktirde borçlunun ve üçüncü şahsın bu yüzden uğrayacakları zararlardan mesul olacağı ve teminatı vermeğe mecbur olacağı hükmü düzenlenmiştir. HMK 87. madde uyarınca teminatın tutarını ve şeklini hakim serbestçe tayin eder, teminatı gerektiren durum ve koşullarda değişiklik olması hâlinde, hâkim teminatın azaltılması, artırılması, değiştirilmesi ya da kaldırılmasına karar verebilir hükmü düzenlenmiştir.

TTK' nın 1320/1-a maddesinde ise '' Ülkelerine getirilme giderleri ve onlar adına ödenmesi gereken sosyal sigorta katılma payları da içinde olmak üzere, gemi adamlarına, gemide çalıştırılmakta olmaları dolayısıyla ödenecek ücretlere ve diğer tutarlara ilişkin istem hakları'' şeklinde düzenleme bulunduğu, TTK' nın 1363/3. maddesin de '' 1320 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan gemi alacaklıları teminat yatırmak yükümlülüğünden muaftır'', şeklinde düzenleme bulunduğu anlaşılmıştır.

Bu nedenle talep edilen ihtiyati haciz kararı açısından TTK düzenlemesi nazara alınarak teminat alınmasına yer olmadığına dair karar verilmiştir.

İhtiyati hacze itiraz dilekçesi özetle; 840.646,56.TL alacak iddiası ile Müvekkil'in donatanı olduğu Liberya bayraklı ... IMO numaralı "..." gemisinin ihtiyaten haczine karar verilmiştir. Akabinde bu karar Dörtyol İcra Müdürlüğü'nün ... esas numaralı dosya üzerinden icra edilerek gemi seferden men edilmiştir. Aşağıda Sayın Mahkemeye detaylıca açıklanacağı üzere müvekkil'in ihtiyati haciz talep eden'e herhangi bir borcu bulunmamaktadır. İhtiyati haciz kararı gerek usul gerekse esas yönünden hatalı olduğunu kaldırılması gerektiğini talep ve beyan etmiştir. İlk derece mahkemesince itiraz değerlendirilmek üzere duruşma açılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ EK KARAR ÖZETİ

İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/12/2023 tarih ve ... D.İş, ...

D.İş Karar sayılı ek kararı ile;" ihtiyati haciz talep eden davacı, karşı taraf Şirkete (... ...) ait gemide gemi adamı olarak çalıştığını iddia ederek alacağının tahsili amacıyla ihtiyati haciz talep etmiş olup, dosya kapsamına göre geminin yabancı bayrak taşıdığı, bu nedenle Deniz İş Kanunu hükümlerinin uygulanamayacağı, ihtiyati haciz talep edenin talebi hakkında Türk Borçlar Kanunu'nun 393 ve devamı maddeleri gereğince hizmet sözleşmesi hükümlerinin uygulanması gerektiği anlaşılmakla uyuşmazlığın İş Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması, mahkememizin 14.12.2023 tarih, ...

D. İş ve ... Karar sayılı değişik iş kararının kaldırılmasına, İhtiyati haciz isteyenin talebinin dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine" şeklinde karar verilmiştir.

İHTİYATİ HACZE İTİRAZ EDEN TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati hacze itiraz eden vekili istinaf talebi ile; davaya konu gemi yabancı ülke bayrağı taşıdığını, gemide çalışanlar hakkında Deniz İş Kanunu uygulanamayacağını, Borçlar Kanunun uygulanacağını, Borçlar Kanunu hükümlerinin uygulanması ile ilgili uyuşmazlıkta görevli mahkemelerin genel mahkemeleri olduğunu, Deniz alacaklarının TTK'da düzenlendiğini, ihtiyati haciz taleplerine ilişkin hukuki dayanağının Türk Borçlar Kanunu'nun 393 ve devamı maddeleri gereğince hizmet sözleşmesine ilişkin olmadığını, TTK 1352 ve 1353. maddeleri olduğunu, ihtiyati haciz taleplerinin ve uyuşmazlığın esasının Ticaret Mahkemelerinde görülmesi gerektiğini,

davaya konu alacak TTK uyarınca gemi adamı alacağı niteliğini haiz olduğunu, taleplerinin TTK m.1320/1.a uyarınca gemi alacağı hakkını sağladığını, yetkisizliğin söz konusu olmadığını, geminin bağlama limanı Dörtyol Limanı olduğunu, yetki itirazının dikkate alınmaması ve ihtiyati haciz kararının aynı şartlarda devamına karar verilmesinin gerektiğini, müvekkilinin ücret ödemelerinin yapıldığı iddia edilmiş olsa da karşı tarafça dosyaya ödeme dekontu sunulmadığını belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep ve beyan etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep, işçilik alacaklarını teminen geminin ihtiyaten haczi istemine ilişkindir.

İhtiyati haciz talep eden tarafından, karşı tarafın donatanı ve işleteni oldukları ... isimli Liberya bayraklı gemide, gemi adamı olarak çalıştığı ve 840.646,56.TL olan borcun ödenmediği, geminin tekrardan Türkiye Limanlarına ne zaman giriş yapacağının belli olmadığı, bu nedenle TTK'nun 1320. Maddesinde düzenlenen ve gemi alacağı olarak sayılan alacağının temini açısından, geminin ihtiyaten haczine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.

İlk derece mahkemesince verilen 14/12/2023 tarihli karar ile talebin teminatsız olarak kabulüne karar verildiği, karara karşı, geminin yeni donatı olan ... ... ... Ltd. Tarafından itiraz edildiği, mahkemece verilen 26/12/2024 tarihli Ek Karar ile ihtiyati haciz talebinin kabulüne ilişkin kararın kaldırılmasına ve ihtiyati haciz talebinin dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Ek karara karşı ihtiyati haciz talep eden vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nun 355. maddesi gereğince taraf vekillerinin istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılmıştır.

854 sayılı Deniz İş Kanunu'nun 1. maddesine göre “Bu kanun denizlerde, göllerde ve akarsularda Türk Bayrağını taşıyan ve yüz ve daha yukarı grostonalitonluk gemilerde bir hizmet akti ile çalışan gemi adamları ve bunların işverenleri hakkında uygulanır” denilerek, Deniz İş Kanununun kapsamı belirlenmiştir. Gemiler aracılığı ile yapılan deniz taşıma işleri ayrı bir yasaya tabi olduğundan 4857 sayılı İş Kanununun kapsamı dışında bırakılmıştır. Gemi yabancı ülke bayrağı taşıyor veya gemi Türk bayraklı olsa bile yüz grostonlitonluk değil ise, bu gemide çalışanlar hakkında Deniz İş Kanunu uygulanmayacaktır. Keza taşıma işinde çalışan bu gemideki işçiler yine 4857 sayılı İş Kanunu kapsamına girmeyecek, haklarında Borçlar Kanunu genel hükümleri uygulanacaktır.

Buna göre; yabancı bayraklı gemide çalışan gemi adamları Deniz İş Kanunu kapsamında olmayıp, Türk Borçlar Kanunu'nun 393. maddesinde düzenlenen hizmet sözleşmesi hükümleri kapsamında bulunmaktadırlar.

25.10.2017 tarihinde yürürlüğe giren 7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 5/1-a maddesi gereğince iş mahkemeleri, 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına ilişkin dava ve işlere bakar. Bu itibarla; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun ikinci kısmının altıncı bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren arasında iş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda iş mahkemeleri görevlidir.

Somut olayda, yabancı bayrak taşıyan ... IMO numaralı "..." isimli gemide hizmet akdiyle mühendis olarak çalışan ve hizmet akdi feshedilen ihtiyati haciz isteyene ödenmeyen alacakların tahsili istemine dayanan ihtiyati haiz talebi hakkında, Deniz İş Kanunu hükümlerinin uygulanamayacağı, TBK'nun 393. maddesinde düzenlenen hizmet sözleşmesi hükümlerinin uygulanması gerektiği, 7036 sayılı Kanun ve Kanun'un geçiş hükümleri başlıklı geçici 1. maddesi dikkate alındığında, 6098 sayılı TBK'nun kapsamındaki çalışmalar yönünden ihtiyati haciz talebi hakkında karar verme görevinin İş Mahkemelerine ait olduğu, bu nedenle, mahkemece, talebin, dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiş olmasının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, ihtiyati haciz isteyen vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş, buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

04/04/2024 Başkan ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Katip ¸e-imzalıdır