Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2025/2721 K.2025/2762

... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... tarihli ...Esas-...Karar sayılı kararı aleyhine davacı vekili tarafından aleyhe istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin lehtarı olduğu ...'a ait ..., seri nolu, çekin kaybolduğunu ve bulunamadığını, çekin üçüncü şahısların eline geçmesi müvekkili açısından telafisi zor veya imkânsız zararlar doğurabileceğini, çek bedelinin bankadan alınmaması için ödeme yasağı konulmasını, çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; "...Yargıtay ....HD'nin yerleşik içtihatlarında belirtildiği üzere, henüz keşide edilmemiş, çek vasfında olmayan tamamen boş çek yaprakları tedavüle konmuş sayılmayacağından hesap sahibi tarafından zayi nedeniyle iptal davası açılamaz. Kaybedilen çeki ele geçirenler tarafından imzalanıp doldurulması sonrasında çeke dayalı hak iddia edene karşı menfi tespit davası açılabilir.

Boş çek yapraklarına dayanarak iptal isteminde bulunmada hukuki yarar bulunmamaktadır. T.T.K.'nun 818/a-s maddesi yollaması ile aynı kanunun 680.madde hükmü uyarınca bir çekin kısmen doldurulmuş veya sadece imzalanmış olması halinde tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup, böyle bir çek için T.T.K.nun 757 - 763 - 764 ve devamı maddeleri uyarınca iptalini istemek hakkı sadece hamile aittir. Keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Keşideci; kaybettiği çekin bedeli kendisinden talep edildiğinde veya çekin kimde olduğunu öğrendiğinde T.T.K.'nun 790-792 maddeleri uyarınca hasım gösterip borçlu olmadığının tespiti yönünde dava açmak ve o aşamadan sonra tedbirleri istemek hakkına sahiptir.

Bu aşamada davacı çek sahibinin dava açma hakkı bulunmadığı gibi hukuki yararının da bulunmadığı, ayrıca duruşma açılıp toplanması gereken delil de bulunmadığından dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu davanın reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. ..." şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, yoğun ticari faaliyetleri nedeniyle çok sayıda çek kullanıldığını, ...'a ait çekin yaprağının kayıp edildiğini çekin kötüye kullanılmasını ve ödeme riskini önlemek için bu davanın açıldığını, ilk derece mahkemesince duruşma yapılmadan, bankaya müzekkere yazılmadan, araştırma yapılamadan verilen kararın hatalı olduğunu iddia ederek verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir

DELİLLER

Davacı vekilinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, hukuki niteliği itibariyle Zayi Nedeniyle Çek İptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi'nce davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

6100 sayılı HMK'nın 382.maddesinde çekişmesiz yargı işleri düzenlenmiş olup, anılan kanunun 382/2-e.6 maddesinde ise, kıymetli evrakın ziyaına ilişkin talepler çekişmesiz yargı işleri arasında sayılmıştır.

HMK'nın 385/1 maddesi uyarınca, çekişmesiz yargı işlerinde, niteliğine uygun düştüğü ölçüde basit yargılama usulü uygulanır.

HMK'nın basit yargılaması usulünde ön inceleme ve tahkikatı düzenleyen 320.maddesinin birinci fıkrasına göre; mahkeme, mümkün olan hâllerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verir. Anılan kanunun 138.maddesi uyarınca, mahkeme, öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verir; gerektiği takdirde kararını vermeden önce, bu konuda tarafları ön inceleme duruşmasında dinleyebilir.

HMK'nın 114.maddesinde düzenlenen dava şartları arasında 114/1-h bendinde, davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartına da yer verilmiştir. HMK'nın 115/1.maddesine göre, mahkeme dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır ve dava şartlarında eksiklik bulunması halinde davanın usulden reddine dair kararını yargılamanın her aşamasında verir.

6102 sayılı TTK' nın 818/1-s maddesi yollaması ile çekler hakkında da uygulanacak olan aynı kanunun 757.maddesinde iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişinin, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebileceği, 759.maddesinde poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptalinin istenebileceği, iptal talep edenin poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sunmak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlü olduğu düzenlenmiştir.

6102 sayılı TTK'nn 651. maddesi ve yine TTK'nın 778 ve 818/s bendi yollaması ile aynı Kanunun 757 ve devamı maddelerine göre açılacak kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin davalarda, dava açma yetkisi hamile ait olup, keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Yukarıdaki yasal düzenlemeler ışığında somut olayın değerlendirilmesinde, davacı tarafından kendisine ait ... seri no'lu çeki bulamadığı, hukuki sorumluluk altına girmemek ve ticari itibarını kaybetmemek amacıyla dava açmak zorunda kaldığı ileri sürülerek davaya konu çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesi talep edilmiş ise de, davacı keşideci olup, sözkonusu çekin hamili olmadığı, bu nedenle zayi nedeniyle çek iptali davası açamayacağı, esasen dava açmakta da hukuki yararının bulunmadığı,

hukuki yararın dava şartı olduğu ve mevcut haliyle dosyada başkaca araştırma yapılmasını gerektiren bir durumun da bulunmadığı gözönüne alındığında, HMK'nın 138.maddesi uyarınca dava şartının duruşma açılmaksızın dosya üzerinden değerlendirilmesinde usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmış, sonuç olarak ilk derece mahkemesince yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesinin isabetsizlik bulunmadığından, davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan sebeplerle İlk Derece Mahkemesi'nce davanın reddine dair verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu, davacı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan Üye Üye Katip · e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır