Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2026/313 K.2026/672

Av. ... DAVALI : ... VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU

Menfi Tespit (Ticari Nitelikteki Haksız Fiilden Kaynaklanan (2918 S.K.Hariç))

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ :30/03/2026

KARAR YAZIM TARİHİ :30/03/2026

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile dava dışı ... arasındaki hukuki ilişki nedeniyle bir buçuk yıl önce senet imzalandığını, müvekkilinin bu senedi imza kısmı hariç olmak üzere boş olarak imzaladığını, senedin mal karşılığında peşinen ve/fakat teminat olarak verildiğini, fakat taraflar arasında fiilen ve/veya resmen hukuki ilişkinin başlamamış/neticelendirilmemiş olmasına rağmen, dava konusu bu senedin dava dışı müteveffa ... tarafından müvekkiline teslim edilmediğini, aralarındaki hukuki ilişkinin başlamamış/neticelendirilmemiş olmasının rahatlığı ile müvekkilinin bu senedin kendisine iadesi talebinde bulunmadığını,

akabinde davalı tarafından .... İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı takip dosyası üzerinden kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip başlatıldığını, yapılan tebligata itiraz süresinin kaçırıldığını, takibe konu senedin müvekkili ile dava dışı ... arasındaki hukuki ilişkiden kaynaklı düzenlendiğini, fakat ilerleyen zamanlarda bu hukuki ilişkinin bitmesi/olmaması/neticelendirilmemesi nedeniyle senedin bedelsiz olduğunu, müvekkilinin senedin son cirantası/hamili olan davalı ...'a bir borcunun bulunmadığını, senedin teminat olarak verildiğini, senette bulunan imza dışındaki yazı ve rakamların müvekkiline ait olmadığını,

davalı tarafın alacağı için ciranta olan dava dışı ...'un yasal mirasçılarına müracaat etmek zorunda olduğunu müvekkilinin .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyası üzerinden davalıya borçlu olmadığının tespitine, yargılama gideri ve ücreti vekaletin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;davacı tarafından dava dilekçesinde dava dışı ... ile arasında temelde hukuki bir ilişkinin varlığını kabul ettiğini ancak bu hukuki ilişkinin senette görülenden farklı bir ilişkiye dayandığını beyan ederek senedi talil ettiğini, hal böyle olunca ispat yükünün davacı tarafa geçtiğini, davacı tarafın borçlu olmadığı yönündeki iddiasını yazılı belge ile kanıtlamak zorunda olduğun ayrıca davacının mesnetsiz ve zorlama yorumlar ile müvekkilinin alacağına geç kavuşması saiki içerisinde haksız,

yersiz ve kurgudan öteye geçmeyen iddialarda bulunduğunu davacı tarafından açılan davanın reddi ile alacak miktarının %10'undan az olmamak üzere para cezasına ve ayrıca yine alacak miktarının %20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama gideri ve ücreti vekaletin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı kararında, ... tarihinden sonra açılan menfi tespit davasının arabuluculuk dava şartına tabi olduğunu ve davanın ... tarihinde açıldığını, dava tarihi itibariyle zorunlu arabulucuya tabi bir dava olduğunu, arabuluculuğun dava tarihinde yerine getirilmesi dava şartı olup, sonradan tamamlanabilir ve giderilebilir dava şartlarından olmadığını, .... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarih ...

Esas sayılı dava dosyasında dava açılmadan önce dava dilekçesi ve eklerinde davacının arabulucuya başvuru yaptığına dair herhangi bir belge ve bilginin bulunmadığını, görevsizlik kararının ... tarihi olup, davacının arabuluculuk başvuru tarihinin ... tarihi olduğu gözetilerek davacı tarafından dava açıldıktan sonra arabuluculuğa başvurulmuş olmasının yasada belirtilen eksikliği gidermeyeceğini, davanın açıldığı mahkemece görevsizlik kararı verilmesinden sonra,

dava dosyasının davaya görevli mahkemeye gönderildiği ve görevli olarak mahkemede devam edilen bu davanın yeni bir dava olmadığı 6325 sayılı kanunun 18/A-2 son cümlesi ve TTK 5/a maddesi uyarınca davacının davasının dava tarihinden önce dava şartı arabuluculuk yoluna başvurulmadığından dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının Arabuluculuk Kurumuna başvurmadan dava açması durumunda yargılama sırasında kesin süre verilerek başvuru şartının yerine getirilmesinin mümkün olmadığını, Yargılama sürecinde giderilebilecek bir eksiklik olan Kuruma başvuru şartının kesin dava şartı olarak değerlendirilip davaların usulden reddine karar vermek öncelikle hak arama özgürlüğünün ihlali niteliğinde olduğunu, Kuruma başvuru şartının tamamlanabilir dava şartı olarak değerlendirilmemesi hak arama özgürlüğünün ihlaline neden olacağı kadar usul ekonomisi açısından da sakıncalı sonuçların doğuracağını,

eldeki davada istinaf karar harcının maktu harca tabi olduğunu, somut olayda görevsizlik kararından önce, davacı yanca Arabuluculuk kurumuna başvurulduğunu, Arabuluculuk anlaşmama tutanağının görevsiz mahkemenin dosyasına sunulduğunu, daha sonrasında görevsizlik kararı verilerek dosyanın görevli mahkemeye gönderildiğini, bu hali ile arabuluculuk anlaşmama tutanağının ilk derece mahkemesince karar verilmeden dosyaya kazandırıldığının sabit olduğunu, esasa girerek karar verilmesi gerekirken;

yanılgılı değerlendirme ile dava şartı noksanlığından bahis ile davanın usulden reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olması sebebiyle, işbu kararın kaldırılmasın davanın esastan reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerine yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, hukuki niteliği itibarıyla menfi tespit istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince zorunlu arabuluculuğa başvuru olmadığından dava şartı yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verildiği, iş bu karara karşı davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 Sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dava şartları, 6100 sayılı ...nun 115/1 maddesinde dava şartlarının mevcut olup olmadığı hususunun yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiğilinden araştırılması gerektiği belirtilmiş, anılan kanunun 114. maddesinin 1. fıkrasında dava şartları sayılmış, aynı yasa maddesinin 2. fıkrasında ise diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümlerin saklı olduğu belirtilmiştir.

05 Nisan 2023 tarih 32154 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 7445 sayılı İcra İflas Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 31. maddesi ile 6102 sayılı Kanunun 5/A maddesinin birinci fıkrasında yer alan “paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında” ibaresi “para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında,” şeklinde değiştirildiği, kanunun geçici 1. maddesinde "Bu maddeyi ihdas eden Kanunla, 6102 sayılı Kanunun 5/A maddesinin birinci fıkrası ile 7036 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasına eklenen menfi tespit ve istirdat davaları hakkındaki hükmün, 01/09/2023 tarihinde ve sonrasında açılacak davalar hakkında uygulanacağı" belirtilmiştir.

Somut olayda, uyuşmazlığın kambiyo senedinden kaynaklandığı dolayısıyla, ticari dava olduğu ve Ticaret Mahkemesi'nin görevli olduğu, davanın ... tarihinde açıldığı ve dava tarihi itibariyle menfi tespit davalarının zorunlu arabuluculuğa tabi olduğu anlaşılmaktadır.

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesine göre, ilgili kanunlarda arabulucuya başvurulmuş olmasının dava şartı olarak kabul edilmiş olması durumunda, davacının arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılmadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorunda olduğu, bu zorunluluğa uyulmaması halinde, mahkemece davacıya son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunması aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiyenin gönderilmesi gerektiği düzenlenmiştir.

Yine mahkemece gönderilen ihtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın mahkemece davanın usulden reddine karar verilmesi, ayrıca arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması halinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.

Dava açılmadan önce arabulucuya hiç başvurulmamış olması dava şartı yokluğu sebebiyle davanın reddini gerektiren bir husus olup, arabulucuya başvurulmuş olmakla birlikte anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslının veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğinin mahkemece verilen kesin süre içerisinde sunulmamış olması ise davanın usulden reddi yaptırımına bağlanmıştır.

İş bu davanın yukarıdaki kanuni düzenlemeler doğrultusunda davacı tarafından görevsiz mahkemede ... tarihinde açıldığı, mahkemece ... tarihinde görevsizlik kararı verildiği, davacı tarafın... tarihinde arabuluculuğa başvurduğu, ... tarihinde arabuluculuk son tutanağının tanzim edildiği,

mahkemece verilen görevsizlik kararının ... tarihinde kesinleştiği, davacı tarafından mahkemece verilen görevsizlik kararı kesinleşmeden arabulucuya başvurulduğu ve son tutanagın bir örneğinin görevli asliye ticaret mahkemesine intikalinden önce ... tarihinde dosyaya sunulduğu anlaşılmakla mahkemece dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun bulunmamıştır.

(Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve ... Esas, 2025/6168 Karar sayılı kararı ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı da benzer mahiyettedir.)

Yukarıda belirtilen sebeplerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden yargılama yapılması için dosyanın İlk Derece Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm vermek gerekmiştir.

Başkan Üye Üye Katip · e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır