Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2021/1628 K.2024/14

Manevi Tazminat KARŞI **** KONUSU: Faydalı Model Belgesinin Hükümsüzlüğü, Manevi Tazminat

Taraflar arasında görülen davada Ankara 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 16/06/2021 Tarih ve 2020/346 Esas - 2021/228 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi taraflarca istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı karşı davalı vekili, müvekkilinin 2017/16072 sayılı faydalı model belgesinin bulunduğunu, Kara Kuvvetleri Komutanlığı 11. İkmal Merkez Komutanlığının gerçekleştirmiş olduğu bir doğrudan alımın söz konusu faydalı model ile ilgili olduğunu ve bu alımın davalıdan gerçekleştiğini, bu durumun müvekkilinin faydalı modelden doğan haklarına ihlal mahiyetinde olduğunu ileri sürerek 1.000,00.-TL maddi 5.000,00.-TL manevi tazminatın tahsiline karar verilmesi talep ve dava etmiştir.

Davalı karşı davacı vekili, TSK’ya eskiden beri ürün satıldığını ve bu ürünlerin hepsinin faal olduğunu, davacının kalıbına ihtiyacı olmadığını, iddia konusu edilen kalıbın bir makinenin %10’luk bölümünü teşkil ettiğini, müvekkilinin faydalı modeli kullanarak herhangi bir üretim yapmadığını, dava konusu faydalı modelin yenilik vasfı bulunmadığını, dava konusu faydalı modelin SMK’nın 92/1 ve 144.b maddelerinde belirtilen uzman kişi tarafından buluşun uygulanmasını sağlayacak şekilde yeterince açık olmadığını, zira tarifnamede ve istemlerde belirtilen boşluk (30) unsurunun çizimlerde gösterilmediğini,

bu durumun da yönetmeliğin 77/9. maddesine aykırı olduğunu ileri sürerek, asıl davanın reddi ile karşı davada dava konusu faydalı modelin hükümsüzlüğü ve sicilden terkinine, 5.000,00.-TL manevi tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı/karşı davalı vekili, müvekkiline ait faydalı modelin Kurum tarafından hazırlanan araştırma raporunda yeni olarak değerlendirildiğini, açıklıkla ilgili iddiaların asılsız olduğunu, davanın kötüniyetle ikame edildiğini savunarak asıl davanın kabulüne, karşı davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, itiraz konusu 3 nolu istemin D11 karşısında yenilik özelliğini yitirdiği, dava konusu faydalı modelin tüm istemleri itibariyle yeni olmadığı, dava konusu 2017/16072 nolu faydalı modelin teknik alandaki uzman kişi tarafından uygulamaya koyulabilir yeterlikte açık olduğu, dava konusu 2017/16072 nolu faydalı modelin tüm istemlerinin yenilik kriterini taşımadığı, dolayısıyla davacının tazminat taleplerinin de yerinde olmadığı,

karşı dava yönünden davalının 2017/16072 sayılı faydalı modelinin tüm istemler yönünden yeni olmadığı anlaşıldığından hükümsüzlüğü şartlarının oluştuğu, ancak karşı davacının uğradığı herhangi bir zarar olmadığından manevi tazminat talebinin yerinde olmadığı gerekçesi ile asıl davanın reddine, karşı davanın kısmen kabulü ile TR 2017/16072 Y sayılı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne, davalı/karşı davacının manevi tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı karşı davalı ... Ltd.

Şti. vekili istinaf başvuru dilekçesinde, SMK m. 156 gereğince, tazminata ilişkin davanın, ticaret mahkemesi yerine, istinafa konu kararı veren mahkemede açıldığını, açılan tazminat davasına ilişkin davadan önce arabulucuya başvurulduğunu, davalı-karşı davacı, istinafa konu karşı dava ile dava konusu faydalı modelin hükümsüzlüğünün yanında 5.000 TL tutarında tazminat talep ettiğini, yalnızca karşı dava açma süresinde zorunlu arabulucuğa başvurmakla, karşı dava açma süresini durdurabileceğinden, daha sonra başvurmak yoluyla da usuli şartın tamamlanmasının mümkün olmadığını,

karşı davanın konusu belirli bir paranın ödenmesine dair tazminat talepli açılmasından dolayı dava şartı yokluğundan her iki talep yönünden reddine karar vermesi gerekirken, müvekkiline ait faydalı model hakkında hükümsüzlük kararı vermesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, cevaba cevap dilekçesinde, mahkemenin dava şartı arabuluculuk yönünden tazminat talebi ve hükümsüzlük talebini ayrı ayrı değerlendirecek ise, hükümsüzlük yönünden tefrik kararı vermesi gerektiğini ileri sürüldüğünü, ancak davalı-karşı davacı 2. cevap dilekçesinde, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2019/4851 E.,2020/2732 K. sayılı ilamını gerekçe göstererek,

davaların yığılması halinde, her ne kadar tazminat talebi dava şartı zorunlu arabuluculuğu gerektirse de, hükümsüzlük talebi arabuluculuğa tabi olmadığından, istinafa konu uyuşmazlık yönünden arabuluculuğa başvurulmadığının ileri sürüldüğünü, Yargıtay'ın ilgili kararında belirttiği görüşe katılmanın mümkün olmadığını, bilirkişi heyetinin, müvekkiline ait faydalı modelin hükümsüzlüğünü incelerken, faydalı model için zorunlu olan yenilik unsurunu irdelediğini, yenilik unsurunun irdelenmesinde referans alınan belgelerin, davalı-karşı davacının 05.01.2020 tarihli dilekçesi ve ekleri olduğunu,

ayrıca bilirkişi raporunda değinilen diğer bir hususun, yenilik incelemesinde ana istem ve bağımlı istem ayrımı olduğunu, bu ayrım uyarınca, ana istem yeni olduğu takdirde diğer bağımlı istemlerin de yeni kabul edileceğini, şayet ana istem yeni değilse, bağımlı istemlerin her biri ayrı ayrı incelenmesi gerektiğini, hükümsüzlük davasında yeniliğe ilişkin incelenecek belgelerin davalı-karşı davacının yasal süresi içerisinde sunduğu belgeler olduğunu, istinafa konu dava dosyası kapsamında, müvekkile ait faydalı modelin 3 nolu isteminin yeni olduğunu, bu nedenle, dava konusu faydalı modelin 3 nolu istemi hakkında,

hükümsüzlük kararı verilme imkanı bulunmamakta iken bütün istemler yönünden hükümsüzlük kararı vermesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, ayrıca 3 nolu istem, 1 nolu isteme bağlı olduğundan 1 nolu istem bakımından da hükümsüzlük kararı verilmesine imkan bulunmamakta iken bütün istemler yönünden hükümsüzlük kararı verdiğini, bilirkişi ek raporunun hükme esas alınmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, karşı dava kabul edildiğinden, asıl dava hakkında inceleme yapılmaksızın doğrudan asıl davanın reddine karar verildiğini, asıl dava hakkında talep edilen belge ve bilgilerin dosyaya kazandırılmadığını ileri sürerek,

ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını, talepleri gibi karar verilmesini istemiştir.

Davalı Karşı Davacı ... San. ve Tic. Ltd.

Şti. vekili, istinaf başvuru dilekçesinde, mahkemenin gerekçeli kararında müvekkili şirketin zararının mevcut olmadığı yönünde görüş açıkladığını, itibar kaybı niteliğindeki manevi tazminata hükmedilmesinde esas alınması gerekli husus aleyhine dava açılan müvekkili şirketin mevcut dava nedeniyle ticari itibarında zedelenme olup olmadığı konusu değerlendirilerek manevi tazminat niteliğindeki itibar kaybı ile ilgili tazminat miktarını resen hakimin takdiri ile belirlenecek bir husus olup mahkeme bu hususu dikkate almadan manevi tazminat talebine ilişkin talebin reddine dair karar verdiğini,

verilen kararda karşı taraf lehine hükmedilen avukatlık ücreti de 5.000 TL. manevi tazminatın üzerinde olan bir miktar olduğunu ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını, talepleri gibi karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

1-Asıl dava, faydalı model belgesi hakkına tecavüz nedeniyle maddi ve manevi tazminat, karşı dava ise faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü ile manevi tazminat istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, somut olayda ileri sürülen iddia ve savunma karşısında fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinin görevli olduğu, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan tazminat istemlerine ilişkin davalar arabuluculuğa tabi ise de, hükümsüzlüğe ilişkin davaların, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan bir alacak ya da tazminat davası olmadığından arabuluculuğa tabi olmadığı,

bu durumda, arabuluculuğa tabi olmayan bir dava ile birlikte açılan tahsil davası da arabuluculuk dava şartına tabi olmayacağı, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2019/4851 Esas, 2020/2732 Karar ve 10/06/2020 Tarihli ilamının da bu yönde olduğu, dava kapsamında alınan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya ve izlemeye elverişli bulunduğu, dava konusu 2017/16072 nolu faydalı modelin tüm istemlerinin yenilik kriterini taşımadığının dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu ile belirlendiği, davacının tazminat taleplerinin yerinde olmadığı,

karşı dava yönünden 2017/16072 sayılı faydalı modelinin hükümsüzlüğünün şartlarının oluştuğu, karşı davacının uğradığı manevi zararı ispat edemediği için bu talebinin yerinde olmadığı, ayrıca mahkemece hüküm altına alınan aşağıdaki bent dışındaki vekalet ücretlerine yönelik bir istinaf itirazı da bulunmadığı anlaşılmakla davacı karşı davalı vekilinin tüm, davalı karşı davacı vekilinin aşağıdaki bent dışındaki diğer istinaf itirazlarının reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir.

2-Davalı karşı davacı vekilinin vekalet ücretine yönelik istinaf itirazına gelince, davalı karşı davacı vekilince 5.000 TL manevi tazminat talebinde bulunulmuş ve mahkemece davalı karşı davacının karşı davada talep ettiği bu talebin reddine karar verilmiştir. Bu durumda, davalı karşı davacı aleyhine, mahkemece, talep edilen 5.000 TL'nin üzerinde bir vekalet ücretine hükmedilemeyecek olmasına rağmen yazılı şekilde hüküm kurulması doğru bulunmamıştır.

Bu durumda Dairemizce HMK'nın 353/1-b-2. maddesine göre, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse "düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapılmadan karar verilmelidir. Diğer bir ifade ile kanun koyucu, temyiz kanun yolunda Yargıtay tarafından verilen yerel mahkeme hükmünün düzeltilerek onanması kararını, istinaf mahkemeleri için öngörmemiş, bu halde istinaf mahkemesince yeniden esas hakkında karar verilmesini istemiştir. Mahkemece yapılan bu yanlışlığın giderilmesinin ise yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediği anlaşıldığından, davalı karşı davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 01/02/2024

Başkan

Üye

Üye

Katip

Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.