Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2021/1917 K.2024/75

Men'i, Kaldırılması, Tasarım Hükümsüzlüğü, İlan

Taraflar arasında görülen davada Ankara 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 02/10/2020 tarih ve 2019/81 E. - 2020/281 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili şirketin "..." isimli eserleri şirketin kuruluş tarihi olan 1993 yılından beri yayımladığını, "..." isimli kitapları ise 2014 yılından itibaren yayımlamaya başladığını, müvekkili şirketin öteden beri yayımını gerçekleştirdiği "..." isimli eserleri müşterilerin kapak biçimleri ile tanıyarak güvenle tercih edip satın aldıklarını, 2016 yılında kurulan davalı şirketin kamuya sunumunu gerçekleştirdiği "..." isimli eserlerin çoğaltılmış nüshalarının biçimlerinin müvekkilinin yayımını gerçekleştirdiği "..." isimli eserlerin çoğaltılmış biçimleriyle iltibasa neden olacak derecede benzer olduğunu,

müvekkili şirketin kitap kapağındaki baloncuklarla oluşturulmuş soru işareti şeklindeki tanıtım işaretinin uzun süreli kullanım sonucu müvekkilinin kitaplarını diğerler şirketlerin kitaplarından ayırt eden bir tanıtım vasıtası haline geldiğini, söz konu işaretin davalı tarafından karışıklığa neden olacak biçimde kullanıldığını, davalının haksız ve hukuka aykırı eylemlerinin Ankara 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2018/102 D.İş sayılı dosyasında yapılan delil tespiti ve düzenlenen rapor ile belgelendiğini, davalının eylemlerinin haksız rekabete yol açtığını,

müvekkili şirketin ayrıca 2000/14257 sayılı "...+şekil" ibareli markanın sahibi olduğunu, davalının kendisine ait olan ilk ve orta öğretim yardımcı ders kitaplarının tanıtım ve satışını "..." ibaresini kullanarak yaptığını, ortalama tüketiciler nezdinde markalar arasında ilişkilendirme ihtimalinin kaçınılmaz olduğunu, davalı şirketin kötüniyetini ve haksız rekabet eylemini perdelemek ve aynı zamanda tescilli tasarımını kullandığı savunmasını oluşturabilmek amacıyla, müvekkiline ait tanıtım vasıtalarıyla karışıklığa yol açacak şekilde kitap kapaklarını 2018 1835/2-3-4-5-6 sayı ile adına tasarım olarak tescil ettirdiğini,

bu tasarımların yenilik ve ayırt edicilik vasfına sahip olmadığını, davalının tasarım tescilinin kötüniyetli olduğunu ileri sürerek, haksız rekabetin tespitini, men’ini, marka hakkına tecavüzün tespitini, önlenmesini, kaldırılmasını, hükmün gazetede ilanını, davalıya ait tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, dava konusu kitapların çoğaltılıp yayımlandığının, yani haksız rekabet yaratıldığının ileri sürüldüğü 2016 yılında yürürlükte olan yasanın 6102 sayılı TTK ve 554 sayılı Tasarımların Korunması Hakkında KHK olduğunu, yerleşmiş içtihatlar uyarınca kişinin adına tescil ettirilmiş bir tasarımı kullanmasının aslında kendisine yasal olarak verilmiş bir hakkın kullanımı olduğunu, bu nedenle böyle bir tasarımın hükümsüz kılınmadığı sürece sahibi tarafından kullanılmasının haksız fiil ya da haksız rekabet olarak kabul edilmediğini, dava konusu kapak tasarımının anonim bir görsel olduğunu,

dava konusu tasarımın 07.02.2016 tarihinde davalı şirket tarafından www.shutterstock.com internet sitesinden ücreti ödenerek indirildiğini, kitap tasarımlarının 2016 yılından sonra kullanılmadığını, davalı tarafından gerçekleştirilen çoğaltma ve yayma işlemlerinin bizzat davacının bilgisi ve izniyle gerçekleştiğini, salt bu nedenle dahi eylemin haksız rekabet oluşturmayacağını, davalı şirketin davacıya ait eserleri intihal etmediğini, taraf markaları arasında benzerlik olmadığını, dava dilekçesinin 5. sayfasında ileri sürülen marka ihlali eylemine ilişkin belgenin dava dilekçesi ekinde sunulmadığını savunarak,

davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından, "www...com" alan adlı web sitesinde ürünlere ait açıklama bölümünde "..." ibaresinin yer aldığı, “satıcı bilgileri: merkezkitabevi” olarak belirtildiği, ancak kitaplar üzerinde bu ibarenin bulunmadığı, ürünlere ait açıklama kısmına "..." ibaresinin eklenmesi ya da kitap satışının bu şekilde yapılmasına davalının katkısının bulunup bulunmadığı, başka bir deyişle ihlale konu eylemin davalı tarafından gerçekleştirildiği konusunda dosya kapsamında herhangi bir delil bulunmadığından;

mevcut dosya kapsamı itibariyle, söz konusu eylem ile davalının davacı adına tescilli markaya tecavüze yol açtığından söz edilemeyeceği; davalının haksız rekabete iddiasına konu kitalarının 2016 yılında çoğaltılıp yayınlandığı, davalı adına 2016 07012 sayı ile tescilli tasarımın bulunduğu, buna bağlı olan tescilin hukuken ortadan kalkmadığı, Yargıtay içtihatları uyarınca tescilli bir hakkın kullanımının hukuka uygun olduğu kabul edildiğinden davalının eyleminin haksız rekabete yol açmayacağı;

davalıya ait 2018 01835/3-4-5-6 nolu kapak görsellerinin zemininde yer alan piramit deseni, 2 no.lu tasarımda yer alan çocuk figürü, 3-4-5 nolu tasarımlarda yer alan küçük soru işaretlerinin, davalıya ait tasarımın davacıya ait kıyasa konu kitap kapak tasarımlarından belirgin ölçüde farklılaşmasına yol açmadığı, kitap kapak tasarımları arasında bilgilenmiş kullanıcı nezdinde ayırt edilemeyecek derecede benzerlik bulunduğu, dairesel şekillerle oluşturulmuş soru işareti görselinin yer aldığı kitap kapağının teknik fonksiyonlarının dayattığı sınırlamalar veya ürüne uygulanacak kanuni gerekliliklerden kaynaklanmadığı,

tasarımcının seçenek özgürlüğü dikkate alındığında eğitim içerikli kitap kapağında kullanılabilecek sınırsız öge/şekil/ibare bulunmasına rağmen, dairesel şekillerden oluşmuş soru işareti şeklinin kullanılmış olması karşısında, dava konusu tasarımın ayırt edicilik unsurunu taşımadığı gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, davacının tanıtım işaretlerinin kullanılması ile ilgili olarak 5846 sayılı FSEK ve 6102 sayılı TTK hükümleri uyarınca açtığı davanın reddine, davacının marka tescilinden doğan haklarının ihlali nedeniyle açtığı davanın reddine,

davacının fikri mülkiyet hakkına tecavüz oluşturan davalıya ait 15.03.2018 tarihli 2018 1835/2-3-4-5-6 sayılı tasarımların hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, SMK'nın 10.01.2017 tarihinde yürürlüğe girdiğini, davacı tasarımının daha önce kamuya arz edilmesi nedeniyle tescilsiz korumadan faydalanamayacağını, aksi kabul edilse bile taraf tasarımlarının benzer olmadığını, müvekkilinin tasarımının yeni ve ayırt edici olduğunu, anonim bir işaret olan soru işaretinin kıyaslama dışında tutulması gerektiğini, soru işareti dışında farklılaşan diğer unsurların değerlendirmeye alınmadığını, bilgilenmiş kullanıcıların tasarımları kolaylıkla ayırt edebileceğini ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, men'i ile tasarım hükümsüzlüğü istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, bir tasarımın ayırt edici sayılabilmesi için önceden bilinen ve kamuya açıklanmış görsellerden belirgin ölçüde farklı olmasının gerektiği, dosya kapsamında alınan, denetime ve hüküm kurmaya elverişli iki bilirkişi raporunda da davalının davaya konu kitap kapağı tasarımlarının ayırt edici olmadığının, davalı kitap tasarımının mecburen bu ögeleri içermesinin gerekmediğinin,

seçenek özgürlüğünün kullanılmadığının ve davaya konu tasarımlarda kullanılan piramit deseni ve çocuk figürünün belirgin şekilde farklılaşmayı sağlamadığının tespit edildiği, bu durumda SMK'nın 56/1. maddesindeki şartı sağlamayan davalı tasarımlar yönünden SMK'nın 77/1-a maddesindeki hükümsüzlük koşulunun oluştuğu anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH: 07/02/2024

Başkan · ... Üye · ... Üye · ... Katip · ...