Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2022/206 K.2024/512

Taraflar arasında görülen davada Ankara 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 14/10/2021 tarih ve 2020/51 E. - 2021/339 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili ile katılma yoluyla davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkilinin yarattığı eserleri/tasarımları www.....com adresinde, kendisine ait hesapta satışa sunduğunu, davalının, müvekkilinin izni ve bilgisi dışında müvekkiline ait yedi adet eseri hukuka aykırı olarak alıp tekstil ürünlerinde kullandığını ve böylelikle müvekkilinin yasal haklarını ihlal ettiğini, tasarımcı olan müvekkilinin, yarattığı eserlerini ve tasarımlarını ... ile yaptığı anlaşma gereğince www.... adresinde bulunan hesabında satışa sunduğunu, bunların üçüncü şahıslarca satın alınması halinde, müvekkiline anlaşma gereğince ödeme yapıldığını;

davalının, bu anlaşmaya aykırı şekilde, müvekkiline ait 7 adet eseri, müvekkilinin hakkı olan ödemeyi yapmadan sistemden indirdiğini ve hukuka aykırı olarak kullandığını, bu durumun 5846 sayılı FSEK’e aykırılık oluşturduğunu, müvekkilinin mali haklarının yanında müvekkilinin adına yer verilmemesi nedeniyle manevi haklarının da ihlali niteliğinde olduğunu, müvekkiline ait bir kısım eserlerin/tasarımların, SMK gereğince korumadan yararlandığını, SMK'nın 69. maddesi uyarınca tescilsiz tasarımların da korunduğunu, müvekkiline ait eser/tasarımlardan beş tanesinin tescilsiz tasarım olarak korunduğunu;

bu durumda hem eser hem tasarım haklarına sahip müvekkiline ait bu tasarımların davalı tarafça müvekkilinin bilgisi ve izni dışında tekstil ürünlerine basılarak satışının yapılmasının ve bundan gelir elde edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davalının eylemlerinin aynı zamanda TTK uyarınca haksız rekabet oluşturduğunu ileri sürerek, eserden ve tasarımdan doğan haklara tecavüzün tespiti, men ve ref'i ile bu kapsamda ihlale konu ürünlerin toplatılmasına, internet ortamından kaldırılmasına, davalı yan fiillerinin haksız rekabet teşkil ettiğinin tespiti ile önlenmesine,

maddi tazminat talebinin belirsiz alacak davası olarak değerlendirilmesine ve şimdilik 3.500,00-TL tazminatın ihlal tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, FSEK gereği tazminatın üç katının ödenmesine, 20.000 TL manevi tazminatın ihlal tarihinden itibaren reeskont faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, hüküm fıkrasının yurt çapında yayın yapan bir gazetede ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkili şirketin çocuk giyim sektöründe faaliyet gösterdiğini, kendi bünyesindeki ekibiyle tasarım ürettiğini, bunun yanı sıra bazı tasarım firmaları ile de çalışarak onların görsellerinden yararlanmak üzere anlaşmalar yaptığını, bunlardan birisinin de ... firması olduğunu, anılan firmanın, bireysel tasarımcılar ile anlaşarak,

kendisine tasarım gönderen ve telif hakkını aldığı tasarımları kendi Web sitesinde abonelerinin hizmetine sunduğunu, bu hizmet kapsamında abone ücreti ödeyen müşterilerinin de ürün görselini görme ya da ürün görselini aynen veya değiştirerek kullanma hakkını elde ettiğini, davacının telif hakkı talep ettiği tasarımların, davacı tarafından dava dışı ...’a telif hakları devredilmiş ve web sitesinde arzedilmiş tasarımlar olduğunu; müvekkilinin, dava dışı anılan firma ile yaptığı abonman sözleşmesi kapsamında söz konusu tasarımları kullandığını; dolayısıyla bir hak ihlali bulunmadığını;

davacının bir talebi söz konusu olacaksa, bu talebini dava dışı şirkete yöneltmesi gerektiğini, gerek dava dışı şirket ile davacı ve gerekse bu şirket ile müvekkili arasındaki sözleşmelerin davacının talebinde haksız olduğunu ortaya koyacağını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, dava konusu tasarımların kullanımına ilişkin görsellerin davalı tarafça kullanımının sabit olduğu; davada ihtilafın, tasarımcı ile ... sitesi ve bu site ile davalı arasında gerçekleşen ticari ilişkinin sözleşme koşul ve zamanlamasına dayalı olduğu; yapılan incelemede, ... sitesi ile ilgili ... (davalı) tarafından sunulan ödemelere ait belge içeriğinin dava konusu tasarımları karşılamadığı ve ayrıca site üyeliği kapsamında bir indirme olduğuna dair açık bir kanıt bulunmadığından hareketle dava konusu tasarımların haksız olarak kullanıldığı,

davaya konu 7 adet tasarımın sahibinin hususiyetini taşıdığı ve bundan dolayı FSEK'in 4. maddesi kapsamında güzel sanat eseri niteliğinde olduğu; davaya konu eserlerin (tasarımların) eser sahibinin davacı olduğu; davalının, sözleşmenin yanı sıra dava dışı ...’a sözleşme uyarınca 14.708$ tutarında ödemeyi 10.09.2019 tarihinde yaptığına dair bir dekontun dosyaya sunulduğu, davalı ile dava dışı ... arasında yapılan sözleşmenin ekinde yer alan lisansa konu 89 görsele ilişkin ID kodları arasında, davaya konu görsellerin ID kodlarının yer almadığı, öte yandan, davalının davaya konu tasarımları, ürettiği tekstil ürünlerinde kullandığı,

bunun için ise davalı ile dava dışı ... arasında “Genişletilmiş Lisans” anlaşmasının yapılması gerektiği, oysa davalı tarafından dosyaya bu kapsamda sunulmuş bir belgeye rastlanmadığı, davalı kullanımlarında davacının adına da yer verilmediği, davalının, davacıya konu eser niteliğindeki görselleri, eser sahibi davacının izni olmadan tekstil ürünlerinde kullanmasının, davacının FSEK’ten kaynaklanan çoğaltma (m.22) ve yayma (m.23) mali hakları ile kamuya sunma (m.14) ve adın belirtilmesi (m.15) mali haklarının ihlali niteliğinde olduğu;

genişletilmiş lisans söz konusu olduğunda bir görsel için rayiç bedel 67,96 USD ilâ 99,50 USD arasında değiştiği, dava dilekçesinde TL üzerinden tazminat talebinde bulunulduğu, davanın açıldığı 14.02.2020 tarihi itibariyle 1 doların 6,0670-TL olduğu, 1 görselin rayiç bedelinin: 67,69 USD x 6,0670-TL= 410,67.-TL ilâ 99,50 USD x 6,0670-TL= 603,66-TL, 7 görsel için rayiç bedelin 410,67x7=2,874,69-TL ilâ 4.225,89-TL, 3 kat telif tazminatının: 2.874,69-TL x 3= 8.624,07-TL ilâ 12.677,67-TL olabileceği;

davalı kullanımlarının, davacının FSEK’ten kaynaklanan çoğaltma ve yayma mali hakları ile kamuya arz ve adın belirtilmesi manevi haklarının ihlali niteliğinde olduğu, 5.000,00-TL manevi tazminat takdirinin hakkaniyete uygun olacağı, davacı taraf FSEK'in 68. maddesi uyarınca tazminat talep ettiğinden taraflar arasında farazi sözleşme kurulacağından davacının tecavüzün meni ve refi talebinin reddinin gerektiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, davalı tarafın fiillerinin davacının eserden doğan haklarına tecavüz ettiğinin ve bu fiillerinin haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine,

davacı taraf FSEK'in 68. maddesi kapsamında tazminat talep ettiğinden, taraflar arasında farazi sözleşme kurulduğunun kabulü ile davacının tecavüz meni ve refi talebinin reddine, 12.677,67-TL maddi tazminatın dava tarihinden işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, 5.000,00-TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, masrafı davalı tarafça karşılamak üzere kararın hüküm fıkrasının yurt çapında yayın yapan bir gazetede ilanına karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, davacıya ait olduğu ileri sürülen tasarımların, davacı tarafından dava-dışı Shuttersstock'a bedeli ödenmiş bir lisans sözleşmesi kapsamında telif hakkı devredildiğini ve web sitesinde arzına müsade edildiğini, davacının, bu suretle dava-dışı ...'tan ödeme aldığını; müvekkili ile dava-dışı ... arasında imzalanmış Ana Hizmet Anlaşması ile Medya Görsel İçerikleri Lisans Tarifesi ("Genişletilmiş Lisans Aboneli Sözleşme") marifetiyle, ilgili tasarımların kullanım ve telif hakkının belirli bir bedel karşılığında müvekkiline devredildiğini;

mübrez sözleşmenin, davacıya ait dava konusu tüm tasarımları kapsadığını, sözleşmenin 5 sayfadan oluşan ekinin sadece ilk iki sayfasının incelendiğini, oysa ekin son sayfasında davacıya ait görsellerin de sözleşmenin konusu dahilinde olduğunun tespit edileceğini, söz konusu sözleşmenin önceki kullanımları da kapsayacak şekilde düzenlendiğini, hükümlerin 08.06.2019 tarihinden itibaren yürürlüğe girecek şekilde kararlaştırıldığını; dosyada mübrez 14.708-USD'lik ödemenin de bu topyekûn anlaşmaya hasredildiğini;

yerel mahkeme yargılamasının tüm aşamalarında, şayet dosyada mübrez sözleşmenin bir "Genişletilmiş Lisans Aboneli Sözleşme" olduğu konusunda tereddüt var ise, dava-dışı şirkete bu konu hakkında müzekkere yazılarak 'dava konusu ve ID'leri bilinen tasarımların bir genişletilmiş abone sözleşmesine konu edilip edilmediği ile dosyada mübrez 14.708-USD'lik ödeme dekontunun dava konusu tasarımlara ilişkin olup olmadığının sorulmasını talep ettiklerini, bu talep yerine getirilmediği gibi taraflarına elden takip yetkisi de verilmediğini ileri sürerek,

yerel mahkeme kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Katılma yoluyla davacı vekili, müvekkilinin davalıya Ankara 20. Noterliği'nin 12.07.2019 tarih ve 11021 sayılı yevmiye numarası ile ihtarname keşide ettiğini, ihtarnamenin 16.07.2019 tarihinde davalıya tebliğ edildiğini, davalının ihtarnamenin kendisine ulaşmasından sonra fiillerini hukuka uygun hale getirme çabasına girdiğini ve müvekkili ile anlaşma yaparak zararlarını gidermek yerine dava dışı firmaya ödeme yaptığını, bu davranışın TMK'nın 2. maddesine aykırı olduğunu, hükmedilen manevi tazminat tutarının düşük olduğunu, manevi tazminat talebinin kısmen reddedilmesi nedeniyle davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin de hatalı olduğunu ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, eserden ve tasarımdan doğan haklara tecavüzün tespiti, men'i ve ref'i, haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi, FSEK'e dayalı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Mahkemece, tarafların iddia ve savunmalarını dava dışı ... şirketi ile ilişkileri kapsamında inceleyen bilirkişi raporları esas alınarak hüküm kurulmuş olup, dosya kapsamında alınan ek ve kök raporlarda; davalı şirket ile dava dışı şirket yetkilisi arasında 29.08.2019 tarihinde "Ana Hizmet Anlaşması"nın imzalandığı, sözleşmeye göre, lisans verilmiş bulunan bir görsel içeriği ticari mal, basılı yayım, broşür, dergi reklamları veya ürün paketleri dahil herhangi bir somut reprodüksiyon haline getirilemeyeceği, lisansı alınan görsel içeriğin sadece dijital kullanım için olduğu;

dava dışı şirketin internet sitesinde görsel lisansların "standart görsel lisans" ve "genişletilmiş görsel lisans" olarak kullanım sınırlarının belirlendiği, davaya konu kullanım için "genişletilmiş lisans" hakkına sahip olunması gerektiği, ancak davalı tarafın geçmişe ait genişletilmiş görsel lisans kullanım üyeliğine sahip olduğuna dair bir belge bulunmadığı; ... web sayfasında, "Her lisanslı indirme işleminde satış fiyatının bir yüzdesini kazanırsınız.

Bir ... katılımcısı olarak, ...'un içeriğinizin lisanslandırılmasından aldığı fiyatın bir yüzdesini kazanırsınız...Müşteriler portföyünüzden ne kadar çok içerik satın alırsa, seviyelerde o kadar hızlı ilerlersiniz ve her bir lisanstan kazandığınız yüzde artar." ifadelerine yer verildiği; internet sitesinde genişletilmiş lisans paketlerinde kaç görsel için ne kadar ödeneceğine dair paket fiyatlarının da belirlendiği, bilirkişilerce yapılan tazminat hesabında da bu paket fiyatlarının esas alındığı anlaşılmıştır.

Bilirkişilerce yapılan incelemede, davacı yönünden ise, dava dışı şirket ile arasında imzalanan bir sözleşme olmadığı ve dava dışı şirketin web sayfası üzerinden kabul edilen hizmet koşullarının bulunduğu, kullanım şartlarında "bunun yanı sıra ... lisanslandırılmış içerik için tazminat da sağlamaktadır. Detaylar ve koruma boyutu ürün ve lisans türüne göre değişiklik gösterir" ifadesinin yer aldığı da tespit edilmiştir.

Bilirkişilerce incelenen tüm bu hükümlerden; eser sahipleri tarafından ... web sayfasına içerik yüklendikten sonra, sitenin bu içerikleri dava dışı kişilere imzaladıkları sözleşme kapsamında kullandırdığı, şayet "standart görsel lisansı" sahibi iseler içerikleri ancak dijital olarak kullanabilecekleri, dava dışı şirketle "genişletilmiş görsel lisans sözleşmesi" bulunanların ise bu içerikleri ticari ürünlerde de kullanabildikleri anlaşılmakta olup, içeriklerin bu şekilde kullanımı için eser sahipleri ile sözleşme yapılmasının gerekmediği, bu şekilde bir kullanımın içerik sahiplerinin rızasına da bağlı olmadığı,

dava dışı şirketle daha geniş bir sözleşme yapılmasına ve daha fazla ödeme yapılmasına bağlı olduğu sonucu çıkmaktadır.

Dosya kapsamında düzenlenen bilirkişi raporlarında her ne kadar dava dışı ... sitesinin işleyişine ilişkin ayrıntılı araştırma ve değerlendirmeler yapılmış ise de, yukarıda belirtilen hususlar bakımından, davacının mali haklarını dava dışı şirkete devredip devretmediği, davacının içeriğinin davalı şirket veya üçüncü bir şirket tarafından genişletilmiş lisans kapsamında kullanılması halinde davacıya ödemenin kim tarafından yapılması gerektiğini gibi konularda sitenin işleyici yeterince dosyaya yansıtılamamıştır.

Dairemizce, yukarıda belirtilen hususlara ilişkin olarak sitenin işleyişi tam olarak aydınlatılmadan, eksik incelemeyle karar verilmesi doğru bulunmamıştır.

Bunun yanında, davalı şirket tarafından dava dışı ...'a yaptığı ödemenin eski tarihli 200 adet görsele ilişkin olduğu, bunlar arasında davacının görsellerinin de bulunduğu ileri sürülmüş ve 200 görsele ilişkin 5 sayfalık listenin son üç sayfasının mahkemece dikkate alınmadığı anlaşılmış ise de, borcu söndüren işlemlerden olan ödemenin yargılamanın her aşamasında dikkate alınacağı da gözetilerek, davalının dava konusu görsellere ilişkin bir ödeme yapıp yapmadığının araştırılmaması da doğru olmamıştır.

Bu itibarla Dairemizce, davalı vekilinin yukarıdaki hususlara ilişkin istinaf itirazlarının kabulü ile HMK’nın 353/1-a-6. maddesi gereğince yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine, kararın niteliğine göre davalı vekilinin ve katılma yoluyla davacı vekilinin diğer istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH: 11/04/2024

Başkan

Üye

Üye

Katip

Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.