Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2022/696 K.2024/813

Taraflar arasında görülen davada Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 01/07/2021 tarih ve 2019/517 Esas - 2021/401 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı şirket vekili ve davalı şirket vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, taraflar arasında 19/11/2018 tarihinde, 46500 Euro ücret karşılığında 22.11.2018 günü Ulan Batur (Moğolistan-Doha Katar) arasında TC-AHE işaret numaralı uçak ile sefer yapılması için özel uçak kiralama sözleşmesi imzalandığını, kiralama bedelinin davacı tarafından peşin olarak ödendiğini, davacının bahse konu kira sözleşmesine güvenerek müşterisi ... ile 19.11.2018 tarihinde müşterinin Ulan Baturdan Doha'ya taşınmasına ilişkin sözleşme imzaladığını ve sözleşme bedeli olan 52.900 Euro'yu kendi müşterisinden tahsil ettiğini,

kira bedeli ödenmiş olmasına rağmen sözleşme ile kararlaştırılan 22.11.2018 tarihinde uçuşun hava muhalefeti nedeniyle ve uçağın kaptanının inisiyatifi ile 23.11.2018 tarihine ertelendiğini, bu tarihte ise uçağın hidrolik sisteminde sızıntı meydana geldiği ifade edilerek uçuşun gerçekleştirilemediğini, müteakip süreçte yapılamayan uçuşun tekrarlanması için ayrıca 38.500 EURO ve 8.500 USD kiralama bedelinin davacının müşterisi tarafından doğrudan davalı şirkete yeniden ödendiğini ve bu şekilde 05.12.2018'de uçuşun gerçekleşmesinin sağlandığını, davacının,

14/12/2018 tarihinde uçuşun gerçekleştirilememesi nedeniyle ödediği sözleşme bedelinin iadesini talep ettiğini ancak bu talebin davalı tarafından reddedildiğini, davacı şirketin müşterisinden dava konusu uçuşa ilişkin tahsil ettiği 52.900 EURO'yu iade etmek durumunda kaldığını ileri sürerek, meydana gelen 52.900 Euro zararın, temerrüt tarihi olan 14.12.2018'den itibaren devlet bankalarının Euro cinsi yabancı para ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı üzerinden hesaplanan faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davanın zamanaşımına uğradığını, davacının teminat yatırması gerektiğini, Türk Sivil Havacılık Kanununun m.118/1 uyarınca, uçağın personeliyle kiralanması ya da kısmen tahsisi söz konusu ise TTK'nun uygulanacağını, taraflar arasında 19.11.2018 tarihli bir özel uçak kiralama sözleşmesi imzalandığını, kiralama bedeli 45.600 Euro'nun davalı tarafından düzenlenen faturaya istinaden peşin olarak ödediğini,

davalının Doha'dan Ulan Batur havalimanına uçtuğunu ancak davacının havacılıkla ilgili uçuş için gerekli bir takım belgeleri geciktirmesi sebebiyle davalıya ait uçağın Ulan Batur'daki kötü hava şartlarında planlanandan daha uzun süre kalınca uçağın hidrolik sisteminde problem oluştuğunu, kaptan pilotun yolcuları riske atmamak için sözleşmenin 9. maddesindeki yetkisine dayanarak uçağı bakım üssü olan Ankara'ya götürmeye karar verdiğini, Ankara'da uçağın bakımı yapılırken davalının uçuş gerçekleşmediği için 29.800 EURO iadesi için fatura düzenlediğini,

ancak davacının uçağın hangar ve bakım ücretlerini yolcunun karşılayacağını söyleyerek seferin tekrar edilmesini davalıdan talep ettiğini, hal böyle olunca 29.800 EURO faturanın iptal edildiğini, yolcu tarafından 28.11.2018 tarihli faturaya istinaden 03.12.2018'de 8.500 USD yine yolcu tarafından uçak bakım ücreti olarak 03.12.2018'de 36.000 EURO ödendiğini, faturaların "uçuş masrafı" olarak düzenlendiğini, davacının davalıya mükerrer ödeme yaptığını iddia etse de davalıdan talep ettiği bedeli yolcuya geri ödediğine ilişkin herhangi bir belgesinin bulunmadığını,

kabul anlamına gelmemekle birlikte davacının ancak ödediği bedeli geri isteyebileceğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından, davalı yanın zamanaşımı def'inin yerinde görülmediğinden ön inceleme duruşmasında reddedildiği, taraflar arasındaki sözleşmenin 2,5,9 ve 20. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde Türk Sivil Havacılık Kanununun 118. maddesi kapsamında uçuş personeli ile birlikte hava aracının kiralanması söz konusu olduğu gibi hava yolu ile yolcu taşıma sözleşmesi niteliğinin de bulunduğu,

bu kapsamda uluslararası hava yolu taşıma sözleşmesi niteliğindeki uyuşmazlığa kalkış yeri ülkesi olan Moğolistan ile varış yeri ülkesi olan Katar Montreal sözleşmesine taraf olduğundan Montreal sözleşmesi hükümlerinin öncelikle uygulanması gerektiği, bu sözleşmede hüküm bulunmayan hallerde ise Türk Sivil Havacılık Kanununun ve Türk Ticaret Kanunu hükümleri ile emredici hükümlere aykırılık olmamak kaydıyla taraflar arasındaki sözleşme hükümlerinin uygulanması gerektiği, çarterin, geniş anlamda tarifesiz seferler için kullanılmakta olduğu, çarter sözleşmesinde hava aracının tahsisinin söz konusu olduğu,

çarter sözleşmesinin taşımanın üstlenilmesi ile taşıma sözleşmesi hüviyetini kazandığı, davacı tarafından sözleşme bedeli 46.500 EURO'nun peşinen davalıya ödendiği, dava dışı kendi müşterisi ile imzaladığı sözleşme gereğince 52.900 EURO bedelin de kendi müşterisi tarafından davacıya ödendiği, ancak kararlaştırılan tarihte uçuş izin belgesinin gecikmesinden dolayı uçağın düşük hava sıcaklığında bekleme süresi nedeniyle ve keza ilgili malzemenin kullanım ömrüne bağlı olarak hidrolik seviyesinde sorun yaşandığı bu nedenle uçuşun gerçekleştirilemediği,

ardından dava dışı davacının müşterisinin davalıya yapmış olduğu ödeme ile yeni bir taşıma sözleşmesi kapsamında davalı tarafından taşımanın gerçekleştirildiği, davacının müşterisi ile davalı arasındaki ikinci sözleşmenin, taraflar arasında imzalanan birinci sözleşmenin devamı niteliğinde olmadığından ilk sözleşme gereğince seferin yapılamaması nedeniyle taşıma ücretinin iadesine ilişkin Montreal sözleşmesinde bir hüküm sevk edilmemiş bulunduğundan Türk Ticaret Kanununun 907/1-b maddesi gereğince davalı taşıyıcının peşin aldığı 46.500 Euro ücreti iade etmesi gerektiği,

davacı yan kendi müşterisinden tahsil ettiği 52.900 EURO sözleşme bedeline ilişkin zararlarının ödenmesi talebinde bulunmuş ise de dava tarihi itibariyle bu bedelin davacı tarafından kendi müşterisine iadesine ilişkin herhangi bir belge sunulmadığı gibi yanlar arasındaki sözleşmenin "Taşıyıcının takdir hakkı" başlıklı 8. maddesinde taşıyıcının iptal edilen uçuşa ilişkin kiralama bedelinin iadesi dışında başkaca bir yükümlülüğünün bulunmadığının, "Kaptanın takdir hakkı" başlıklı 9. maddesinde taşıyıcının kaptanın kararlarından dolayı müşteriye karşı hiçbir zarar talebinden sorumlu olmayacağının düzenlendiği,

sözleşmenin 13. Maddesi uyarınca davacının davalı taşıyıcıdan zarar talebinin yerinde olmadığı, davanın sözleşme kapsamında taşıma bedelinin iadesi yönünden kanıtlandığı gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile 46.500 Euronun 15.10.2019 dava tarihinden itibaren devlet bankalarının 1 yıl vadeli Euro mevduatına uyguladıkları en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, davacıdan teminat alınması gerektiğini, sözleşmenin "Kaptanın Takdir Hakkı" başlıklı 9. maddesinde “Uçağın kaptanı, uçakta her bir uçuşta taşınacak olan yolcu sayısı da dahil olmak üzere hangi yükün güvenle taşınabileceğine ve yükün ne şekilde dağıtılacağını, uçuşun ne zaman ve şekilde güvenli biçimde gerçekleştirip gerçekleştirilemeyeceğine ve uçağın ne zaman nereye ineceğine karar verme konusunda kesin takdir yetkisine sahip olacaktır.

Kaptanın tüm bu kararları müşteri ve taşıyıcı açısından kesin ve bağlayıcı olacaktır.

Taşıyıcı kaptanın söz konusu kararından dolayı müşteriye karşı hiçbir şekilde kayıp zarar, masraf ve taleplerden sorumlu olmayacaktır.” hükmünün düzenlendiğini, kaptanın bu takdir yetkisini kötüye kullanmadığını, bilakis uçuşu gerçekleştirmek için her türlü çabayı sarf ettiğini, fakat mümkün olmayınca yolcuların can ve mal güvenliğini tehlikeye atmamak adına, Ankara' daki bakım üssüne uçuş yaptığını, uçuşun ertelenmesinde müvekkili şirketin herhangi bir kusurunun olmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte, bir an için uçuş ücretinin iade edilmesi gündeme gelse dahi, müvekkili şirkete ait uçağın uçuş bölgesine gitmesi,

hazır olması ve Ankara'da bulunan bakım merkezine getirilmek üzere boş uçuş yapılması hususları gözetilerek, müvekkili şirketin uçağın demurajda bulunması nedeni ile uğramış olduğu iş kaybı ve en azından yapmış olduğu masrafların düşülmesi ve kalan miktarın iade edilmesine karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın reddini istemiştir.

Davacı vekili katılma yoluyla istinaf dilekçesinde, davalının kusuru nedeniyle iptal olan uçuş için müşterisinden aldığı meblağı iade etmek durumunda kalan müvekkilinin, elde edebileceği 6.400,00 Euro tutarındaki kârdan mahrum kaldığını ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın tümden kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, taşıma sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, taraflar arasında 19/11/2018 tarihinde, 46500 Euro ücret karşılığında 22/11/2018 günü Ulan Batur (Moğolistan) ile Doha (Katar) arasında TC-AHE işaret numaralı uçak ile sefer yapılması için sözleşme imzalandığı,

davacı tarafından taşıma bedeli 46500,00 Euro'nun davalıya peşin olarak ödendiği ancak davacının uçuş için gerekli belgeleri geç göndermesi sebebiyle yaşanan bekleme sırasında, hava sıcaklığının düşmesi ve hidrolik sıvısının değişim zamanının gelmesi nedeniyle uçağın hidrolik deposunda sızıntı meydana geldiği, sonuçta uçuşun gerçekleştirilemediği,

daha sonra davacının dava dışı müşterisi tarafından yeniden ödeme yapılarak başka bir uçuş gerçekleştirilmiş ise de, bu uçuşun ilk sözleşme kapsamında olduğunun söylenemeyeceği, kalkış ve varış ülkelerinin Montreal Sözlemesi'nin tarafı olması nedeniyle mahkemece uyuşmazlığın Montreal Sözleşmesi hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesinin ve anılan Sözleşme'nin bu hususta hüküm içermemesi nedeniyle TTK'nın 907/1-b maddesine göre taşıyıcının peşin aldığı sefer ücretini iade etmekle sorumlu tutulmasının usul ve yasaya uygun bulunduğu,

taraflar arasında imzalanan 19/11/2018 tarihli sözleşmenin 8 ve 13.maddeleri uyarınca davalının taşıma bedeli dışındaki zararların tazminine ilişkin yükümlülüğü bulunmadığından, davacının dolaylı zararlarının davalıdan tahsil edilemeyeceği, mahkemece Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü ile yapılan yazışma sonucunda 12/02/2021 tarihli cevabi yazı ile, davacının kurulu bulunduğu Man Adası'nın, İngiltere ile Türkiye arasında imzalanan 1931 tarihli Adli Yardım Anlaşması'na 01/05/1935 tarihinde dahil edildiğinin bildirildiği,

bu durumda mahkemece 25/03/2021 tarihli celsede davacıdan teminat alınmasına yer olmadığına karar verilmesinin de yerinde olduğu anlaşılmakla, Yargıtayın döviz alacaklarında kesinlik sınırının, dava tarihindeki kur karşılığı üzerinden, karar tarihindeki kesinlik sınırı dikkate alınarak belirleneceğine dair uygulaması da (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 19/06/2023 tarih ve 2023/3624 E.- 2023/3847 K., 10/07/2023 tarih ve 2023/3851 E.- 2023/4271 K., 10/07/2023 tarih ve 2023/4004 E.- 2023/4266 K.) gözetilerek,

davacı şirket vekilinin ve davalı şirket vekilinin istinaf başvurularının esas yönünden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 26/04/2024

Başkan · ... Üye · ... Üye · ... Katip · ...