Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2023/2305 K.2024/28

Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi ve Tazmini, Fikir ve Sanat Eseri (Manevi Tazminat İstemli), Fikir ve Sanat Eseri (Maddi Tazminat İstemli)

Taraflar arasında görülen davada Ankara 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 22/11/2023 tarih ve 2022/86 E. sayılı ara kararın Dairemizce incelenmesi ihtiyati tedbir kararına itiraz eden karşı taraf/davalı ... tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

İhtiyati tedbir isteyen davacı vekili, davacı ...’in "..." isimli eserinin, ilk baskısı 1999 yılında ve son üç baskısı ...'ndan olmak üzere toplam yedi baskı yapan bir kitap olduğunu, davalı tarafından kaleme alınan "... ..." isimli kitapta iktibas ve alıntı ahlakı çiğnenerek intihal yapıldığını, ayrıca müvekkilinin adının kitabın birçok yerinde izinsiz şekilde kullanılarak sanatçı ...’ın ve müvekkilinin gerçek adları/sanlarıyla olay kahramanı oldukları gerçeklerle bağdaşmayan, sahte, uydurma ve fantastik hikayeler anlatıldığını,

kitabın intihal yanında baştan sona kişilik haklarını zedeleyen bir üslup ve yöntemle kaleme alındığını ileri sürerek, teminatsız şekilde ihtiyati tedbir kararı verilerek davaya konu "... ..." isimli kitabın yargılama sonuçlanana kadar tedbiren basım, dağıtım ve satış işlemlerinin durdurulmasına ve piyasada mevcut basımlarının toplatılmasına, aksi kanaatte ve her şartta ek baskısının önlenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, dava konusu, taraflara ait kitapların 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 2. Maddesi bağlamında ayrı ayrı ilim ve edebiyat eseri olduğu, anılan eserler üzerinde davacı ve davalının isimlerinin yer alması karşısında söz konusu eserlerin eser sahiplerinin ayrı ayrı davacı ve davalı olduğu, taraflara ait kitapların ikisinin de “...” isimli yayıncı tarafından yayınlandığı, davacıya ait “...” isimli kitabın künyesinde yer alan “... (©)” bilgisinde hem davacının hem de yayınevi isminin (yayın hakkı) yer aldığı,

davalıya ait “...” isimli kitabın künyesinde yer alan “... (©)” bilgisinde ise yalnızca yayınevinin isminin yer aldığı, ancak dosyada mübrez belgeler arasında taraflar ve yayınevi arasında imzalanmış herhangi bir sözleşme bulunmadığı, davalıya ait kitabın içeriğinde yer alan davacıya ait kısımların, maksadın haklı göstereceği sınırın ötesinde olduğu, yine bu kısımlar alınırken iktibasın belirli olacak şekilde yapılmadığı zira metin içinde bu şekilde bir ibare olmadığı gibi, kitabın sonuna eklenen “Kaynakça” kısmından da hangi kısmın kimden alındığının anlaşılamadığı,

bu kısımlar çıkarıldıktan sonra kalan kısmın bütünlük arz edemeyeceği, iktibas serbestisinin şartlarının oluşmadığı, eser/hak sahibinin umuma arz salahiyeti (FSEK md.14), adın belirtilmesi salahiyeti (FSEK md.15), eserde değişiklik yapılmasını menetme salahiyeti (FSEK md.16), çoğaltma hakkı (FSEK md.22), yayma hakkının (FSEK md.23) ihlâl edildiği yönünde kanaat elde edildiği gerekçesiyle, ihtiyati tedbire yönelik istemin 20.000,00 TL teminat mukabilinde kabulü ile davaya konu kitabın basım, dağıtım ve satış işlemlerinin durdurulmasına ve piyasada mevcut basımlarının toplatılmasına karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati tedbir kararına itiraz eden karşı taraf-davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, ihtiyati tedbir kurumunun hukuki maksadı ve niteliği ile bağdaşmayacak şekilde uyuşmazlığın esasını çözer nitelikte ihtiyati tedbir kararına hükmedildiğini, ihtiyati tedbire karar verilirken tarafların çıkar dengesi ve ihtiyati tedbirin amacının gözetilmesi gerektiğini, gelinen aşamada bilirkişi raporunda mevcut oransal tespitin (%10) dahi tedbir kararının ölçüsüz olduğunu ortaya koyduğunu,

ihtiyati tedbire ilişkin kanuni düzenleme ve taleple bağlılık ilkesine aykırı şekilde talep olmaksızın mahkemece ihtiyati tedbir kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, yaklaşık ispatın gerçekleşmediğini, tedbir kararında davacının hukuki menfaatinin mevcut olmadığını, hükmedilen teminat miktarının kabul edilebilir olmadığını ileri sürerek, istinaf başvurularının kabulü ile yerel mahkeme tedbir kararının kaldırılmasını, ihtiyati tedbir taleplerinin reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Talep, ihtiyati tedbire itiraza ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, HMK'nın 389. maddesi uyarınca, mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebileceği, HMK'nın 390/3. maddesi uyarınca ihtiyati tedbir talep eden tarafın,

dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorunda olduğu, somut olayda aldırılan bilirkişi raporunda ihtiyati tedbir talebine konu "... ..." isimli, davalıya ait eserin içeriğinde yer alan davacıya ait kısımların, maksadın haklı göstereceği

sınırın ötesinde olduğunun, bu kısımlar alınırken iktibasın belirli olacak şekilde yapılmadığının, zira

metin içinde bu şekilde bir ibare olmadığı gibi, kitabın sonuna eklenen “Kaynakça” kısmından da

hangi kısmın kimden alındığının anlaşılamadığının, bu kısımlar çıkarıldıktan sonra kalan kısmın

bütünlük arz edemeyeceğinin, iktibas serbestisinin şartlarının oluşmadığının açıklandığı, bu hale göre yaklaşık ispat koşulunun sağlandığı, mahkemece ihtiyati tedbirin bilirkişi raporu alındıktan sonra değerlendirilmesine karar verildiğini göre, bilirkişi raporunun düzenlenmesinden sonra ihtiyati tedbir kararı verilmesinde taleple bağlılık ilkesine aykırılık bulunduğundan söz edilemeyeceği anlaşılmakla, ihtiyati tedbire itiraz eden davalı vekilinin istinaf başvurusunun esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 30/01/2024

Başkan · ... Üye · ... Üye · ... Katip · ...