Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/147 K.2026/394

Taraflar arasında görülen davada Ankara 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 22/05/2023 tarih ve 2020/363 E. - 2023/218 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davalı - karşı davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı-karşı davalı vekili, asıl davada müvekkilinin "..." olarak bilinen ürüne ait 2015/06976 sayılı tasarım ile 2015/13138 sayılı faydalı model belgesinin sahibi olduğunu, aynı sektörde faaliyet gösteren davalının müvekkiline ait tasarım ve faydalı model konusu ürünleri taklit ettiği, izinsiz olarak ticari alana çıkarttığını, davalı taraf eylemlerinin müvekkilinin sınai haklarına tecavüz oluşturduğunu ve bu hususta İstanbul 2. FSHHM'nin 2020/51 D.İş sayılı dosyası üzerinden delil tespiti yapıldığını, anılan tespit sonucu hazırlanan raporda bu iddiaların sübut bulduğunu ve yaklaşık 30 ürünün sevkiyata hazır olduğunun tespit edildiğini,

davalının bu şekilde haksız kazanç elde ettiğini, tazminat olarak sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazancın tespit edilerek müvekkiline ödenmesi gerektiği ileri sürerek, faydalı model bakımından şimdilik 1.000,00-TL, tasarıma ilişkin olarak şimdilik 9.000,00-TL olmak üzere toplam 10.000,00-TL maddi tazminatın davalıdan tahsilini talep ve dava etmiş, karşı davanın reddini savunmuştur.

Davalı-karşı davacı vekili, tarafların ürünlerinin aynı olmadığını, tescil tarihinde anılan ürünlerin tekniğin bilinen durumuna dahil bulunduğunu, davacının faydalı model ve tasarımının kötüniyetli olarak tescil ettirildiğini, dava konusu faydalı modelin buluş özetinin 94/01121 sayılı patent ile aynı olduğunu, ürünün harcı âlem bir ürün olması nedeniyle ansiklopedik kaynaklarda dahi yer aldığını, tasarım ihlali yönünden ürünün görünüm özelliklerinin kendine has olduğunun ispat bulduğunu, faydalı modelin kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle bilirkişilerin haricen bilgi toplaması gerektiğini, faydalı modelin yeni olmadığı savunarak, asıl davanın reddini savunmuş, karşı davada ise, 2015/06976 sayılı tasarım ile 2015/13138 sayılı faydalı modelin hükümsüzlüğünü talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından, asıl dava bakımından, davalıya ait ürünün dava konusu faydalı modelin ana istemi olan 1 no.lu istemdeki tüm özellikleri taşıdığı, faydalı modelin koruma kapsamında kaldığı; ancak davalı ürünlerinin görünüm özelliklerinin dava konusu 2015 06976/1 ve 4 sıra no.lu tasarımdan farklı olduğu ve bu manada anılan tasarımların koruma kapsamında kalmadığı; dava konusu üründen elde edilebilecek kârın 67.485,29-TL olarak hesaplandığı;

karşı dava yönünden, dava konusu 2015/13138 no.lu faydalı modelin yeni olmadığının, 2015/06976 sayılı çoklu tasarımın yeni ve/veya ayırt edici olmadığının karşı davacı delilleri ile ispatlanamadığı gerekçesiyle, asıl davanın kısmen kabulüne, davacı tarafça talep edilen ve bilirkişi raporunda belirtilen faydalı model ihlaline bağlı 67.485,29-TL tazminatın dava tarihinden itibaren yürütülecek ticari faiziyle birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine, davacı tarafın tasarım tecavüzü iddiasına yönelik açtığı davanın reddine, karşı davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı-karşı davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, asıl dava yönünden kararın eksik incelemeye dayandığını, ihlale ilişkin araştırma yapılmadığını, İstanbul 2. FSHHM'nin 2020/51 D.İş sayılı dosyasında yapılan incelemenin yeterli görüldüğünü, bilirkişilerin tasarım yönünden ihlal olmadığına kanaat getirdiğini, davacının incelemesiz sistemden faydalanarak ayırt edici olmayan ürünü kendi adına tescil ettirdiğini;

karşı dava yönünden mahkemece mutlak yenilik incelemesi yapılması gerektiğini, taraflarınca sunulan delillerle yetinilmemesi gerektiğini, kriterlere uygun araştırma yapılmadığını, karşı davalının incelemesiz sistemden yararlandığını, dava konusu ürünün çok uzun yıllardır ülkemizde ve dünyada üretildiğini ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Asıl dava tasarım ve faydalı model hak ihlalinden dolayı maddi tazminat, karşı dava faydalı model ve tasarım belgesi hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Tasarım, 6769 sayılı SMK'nın 55. maddesinde tanımlanmış olup aynı Yasa'nın 56. maddesinde, yeni ve ayırt edici niteliğe sahip tasarımların anılan Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunacağı düzenlenmiş, aynı maddenin 4. bendinde de yenilik unsuru tanımlanmış ve bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarımın yeni kabul edileceği, sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteren tasarımların aynı olduğu hüküm altına alınmıştır.

Faydalı modelin de yeni olması gerekmekte olup, SMK'nın 83. maddesi uyarınca, faydalı modelin yeni olması için tekniğin bilinen durumuna dahil olmaması, başvuru tarihinden dünyanın herhangi bir yerinde, yazılı veya sözlü tanıtım yoluyla ortaya konulmuş veya kullanım ya da başka herhangi bir biçimde açıklanmamış olması gerekmektedir.

Görüldüğü üzere anılan hükümler ile tasarımlar ve faydalı modeller yönünden mutlak yenilik kriteri kabul edilmiştir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 24.04.2017 tarih ve 2015/13749 E. - 2017/2336 K. sayılı kararında da açıklandığı üzere bir tasarımın mutlak yenilik kriterini haiz olup olmadığı resen gözetilmelidir. Bu nedenle dava konusu olan bir tasarımın, yenilik ve ayırt edicilik niteliklerini taşıyıp taşımadığı, davaya konu tasarım tescil belgesindeki ürün tasarımı ile söz konusu ürünün piyasada mevcut, bilinen tasarımlarla arasında belirgin bir farklılığın bulunup bulunmadığı, davaya konu tasarımın yeni mi, yoksa harcı alem bir tasarım mı olduğu hususları, tasarımın ilgili olduğu alanda uzman bilirkişilerden rapor alınmak suretiyle tespit edilmeli ve sonucuna göre karar verilmelidir.

Yine Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 02.07.2024 tarih ve 2023/3443 E.-2024/5426 K. sayılı kararında belirtildiği üzere, faydalı modeller yönünden de kamu düzenine ilişkin olarak mutlak yenilik kriteri benimsenmiştir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 19.03.2014 tarih ve 2013/16220 E.-2014/5310 K. sayılı kararında ise, mutlak yenilik koşulu kamu düzeni ile ilgili olduğundan, bu hususta davacı tarafça sonradan bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde bildirilen delillerin de dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır.

Bu açıklamalardan sonra somut uyuşmazlığa dönüldüğünde, davalı-karşı davacı vekilince ek rapora itiraz dilekçesinde davaya konu ürünün harcıalem bir ürün olduğu hususuna ilişkin, ürünü ürettiği iddia edilen diğer firmalar ile ürünlerinin teknik verileri ve çizimlerini içeren dokümanlar delil olarak gösterilmiş ise de, bu deliller incelenmemiş, ayrıca, dava konusu tasarım ve faydalı modelin mutlak yenilik kriterini haiz olmadığı aşamalarda ileri sürülmüş ve hükme esas alınan bilirkişi kök ve ek raporlarına bu yönlerden itiraz etmiş olmasına karşın mahkemece davalı-karşı davacının mutlak yenilik itirazları karşılanmamış, gerekçeli kararda da buna ilişkin bir açıklamaya yer verilmemiştir.

Bu itibarla Dairemizce, davalı - karşı davacı vekilinin yukarıdaki hususlara ilişkin istinaf itirazlarının kabulü ile HMK’nın 353/1-a-6. maddesi gereğince yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine, kararın niteliğine göre davalı - karşı davacı vekilinin diğer istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH: 11/03/2026

Başkan · ... Üye · ... Üye · ... Katip · ...