Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/2212 K.2024/2023

Taraflar arasında görülen davada Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 08/05/2024 tarih ve 2023/174 E. - 2024/359 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davalı tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkilinin Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından 01/10/2021 tarihinde açılan 14/10/2021 tarihli ihaleye teklif sunarak şeffaf kalkan ihalesini kazandığını, ihalenin 04/11/2021 tarihinde onaylandığını, davalının ihale şartnamesi açıklandıktan sonra 19/10/2021 tarihinde 2021/011029 sayılı endüstriyel tasarım ve 16/12/2021 tarihinde 2021/20243 sayılı faydalı model başvurusunda bulunduğunu,

buna dayanarak da müvekkili ile dava dışı Emniyet Genel Müdürlüğü'ne ihtarname göndererek kendisini tescilli endüstriyel tasarım ve faydalı model belgesi sahibi ve davalıyı da sınai mülkiyet hakkı ihlali yapan bir firma gibi göstererek gerçek dışı beyanlarla davalıyı EGM nezdinde küçük düşürdüğünü, kendisini ön plana çıkarmaya çalıştığını, davalının mesnet gösterdiği tasarım ve faydalı modelin ihtarname tarihinde tescilli olmadığı gibi kalkanın niteliğinin de EGM tarafından açıklanan şartnamede belirtildiğini, tüm haklarının EGM'ye ait olduğunu,

bnun yanında müvekkili aleyhine Ankara 2. FSHHM'nin 2022/62 Esas sayılı dosyası ile haksız rekabet ve sınai haklarına tecavüz davası açtığını, yine davalı aleyhine Bucak CBS'nin 2022/1294 Esas sayılı soruşturma dosyasında haksız rekabet ve yalan beyan suçları nedeniyle şikayetçi olduğunu ileri sürerek, davalının açıklanan eylemlerinin TTK anlamında haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine ve önlenmesine, kararın ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davalının tescil başvurusunda bulunduğuna dair ihtarnamesinde sehven endüstriyel tasarım ve faydalı modelin tescilli olduğunu belirtmesinin haksız rekabet teşkil etmediğini, sınai mülkiyet haklarının kanunen tescil başvurusunun yapılması ile koruma altına alındığını, yasal yollara başvurulmasının anayasal şikâyet hakkının kullanılması anlamına geldiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından, bilirkişi raporunda davalı tarafından çekilen ihtarnamede davalının tescilli bir hakkı olmadığı halde muhataplara hakkı olduğunu belirterek müdahale ve haksız rekabeti sonlandırmak için hukuki işlem yapılacağının bildirildiği, davalının tescilli hak sahibi olmadığı halde hukuki tahkikat ihtarında bulunarak rakiplerini kötülemek veya kendisini öne çıkarmak amacıyla gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu ve bu tür bir davranışının dürüst rekabete uygun olmadığı belirtildiğinden,

davalının eyleminin 6102 sayılı Türk Ticaret kanunun 55/1-a maddesine aykırılık teşkil edip haksız rekabet oluşturduğu, bu kapsamda davalının davacı şirketin iş yapmasına engel olmak istediği gerekçesiyle davanın kabulü ile, davalının eylemlerinin haksız rekabet oluşturduğunun tespiti ile fiillerinin önlenmesine, karar kesinleştiğinde kararın en yüksek tirajlı gazetede masrafı davalı tarafça karşılanmak üzere ilan edilmesine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, dosyaya sunulan bilirkişi raporuna itirazları değerlendirilmeden, hüküm kurmaya elverişsiz bilirkişi raporuna itibar edilerek karar verildiğini, davalının gerçek hak sahibi olduğunu gösterir kanıtlarının ve tanık beyanlarının değenlendirilmediğini, müvekkilin keşide ettiği ihtarnameye konu haklara sahip ve dava konusu kalkanı ilk olarak geliştiren kişi olduğunu, söz konusu haklarının ihlalinin durdurulması talebiyle davacı şirkete ihtarname keşide etmesinin haksız rekabet teşkil etmediğini, davalının ihale sürecinden çok önce dava konusu olan kalkanı geliştirdiğini,

dinlenen tanık beyanları da bu yönde olduğu halde mahkemece hükme esas alınmadığını, dava konusu endüstriyel tasarımın hükümsüz kılınması için davacının müvekkili aleyhine açtığı Ankara 3. FSHHM'nin 2023/43 Esas sayılı dosyasında davanın müvekkili lehine sonuçlandığını, tasarımın gerçek ve tescilli hak sahibinin müvekkili olduğunun bir kez daha kanıtlandığını, faydalı model ve endüstriyel tasarımın başvuru ile birlikte korunmaya başladığını, SMK'nın 69.maddesinde de koruma süresinin başvuru tarihinden itibaren beş yılm olduğunun belirtildiğini,

yine SMK'nın 141/3.maddesinde başvurunun yayımı tarihinden itibaren vaki tecavüzlere karşı dava açılabileceğinin düzenlendiğini, öte yandan davacı tasarımınına tecavüz edilip edilmediğinin de mahkemece araştırılmadığını ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi ile hükmün ilanı istemlerine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

6102 sayılı TTK'nın 54.maddesinde "Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır." denilerek, hangi fiillerin haksız rekabet teşkil ettiği genel olarak belirtilmiş, 55.maddesinde ise örnekseme yoluyla başlıca haksız rekabet halleri hüküm altına alınmıştır.

Somut olayda davacının, Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından açılan şeffaf kalkan ihalesini kazandığı, davalının ihale şartnamesi açıklandıktan sonra ihalenin de konusunu oluşturan şeffaf kalkan için 2021/011029 sayılı endüstriyel tasarım ve 2021/20243 sayılı faydalı model başvurusunda bulunduğu, buna dayanarak davalı tarafından davacı Şirket'e ve İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü’ne hitaben gönderilen 17.12.2021

tarih ve 12512 yevmiye numaralı ihtarnamede, 2021/011029 sayılı endüstriyel tasarımın koruma süresinin 19/10/2021 tarihinde, 2021/020243 sayılı fadalı modelin koruma süresinin16/12/2021 tarihinde başladığı, söz konusu endüstriyel tasarım ve faydalı modelin konusu olan “dönerli şeffaf kalkan” ve “döner hareketli kalkan

mekanizması” için iş bu ihtarın tebliğinden itibaren bilerek veya bilmeyerek vaki tecavüzün

yapılması durumunda, her türlü mütecaviz ve haksız rekabet teşkil eden eyleme son

verilmesi için hukuki tahkikat yapılacağı ihtar ve ihbar edilmiş, mahkemece bu ihtarnamede davalının tescilli bir hakkı olmadığı halde muhataplara hakkı olduğunu belirterek müdahale ve haksız rekabeti sonlandırmak için hukuki işlem yapılacağının bildirildiği, davalının tescilli hak sahibi olmadığı halde hukuki tahkikat ihtarında bulunarak rakiplerini kötülemek veya kendisini öne çıkarmak amacıyla gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu, bu tür bir davranışın haksız rekabet oluşturduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Ne var ki, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 05/05/2015 tarih, 2014/9772 Esas, 2015/6365 Karar sayılı kararında.

"Somut uyuşmazlıkta da davalı, usulüne uygun şekilde tescil ettirmiş bulunduğu tasarım tescil belgesine dayanarak, davacının müşterilerine ihtarname göndermiş, aydınlatma direği tasarımı bulunduğunu, davacıya lisans hakkı vermediğini, tasarımları izinsiz olarak üreten firmadan alım yapmaları durumunda bu durumun tasarım hakkına tecavüz teşkil edeceğini, tecavüze son vermelerini, aksi halde yasal yollara başvuracağını belirtmek suretiyle şikayet hakkını kullanmıştır.

Bu itibarla, mahkemece, yukarıda anılan hususlar nazara alınmadan, davacının müşterilerine gönderilen ve içeriği itibariyle haksız rekabet unsuru içermeyen ihtarnamelere dayanılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozuması gerekmiştir." biçiminde vurgulandığı üzere somut olayda da davalı tarafından gönderilen ihtarname içeriğinde tasarım ve faydalı modele tecavüz oluşturabilecek eylemlerin önlenmesine yönelik beyanlarda bulunulmak suretiyle şikayet hakkı kullanılmış olup eylemin haksız rekabet oluşturduğuna ilişkin mahkeme gerekçesi yerinde bulunmamıştır.

Öte yandan, 6769 sayılı SMK'nın 69.maddesi uyarınca endüstriyel tasarımın, 101.maddesi uyarınca da faydalı modelin koruma süresinin başvuru tarihinden başladığı sabit olduğuna göre, davalının tescilli hak sahibi olmadığı halde hukuki takibat ihtarında bulunmasının haksız rekabet oluşturduğu yönündeki mahkeme kabulü de hatalıdır.

Bu itibarla mahkemece yukarıda açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı gerekçe ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, HMK'nın 353/1-b-2. maddesine göre, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse "düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiği düzenlendiğinden, davalı vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 06/01/2025

Başkan · ... Üye · ... Üye · ... Katip · ...