Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/562 K.2026/763

Taraflar arasında görülen davada Ankara 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 19/12/2023 Tarih ve 2021/361 Esas - 2023/244 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, davalı gerçek kişinin 2020/90510 sayılı "..." ibareli marka tescil başvurusuna yönelik müvekkilinin itirazlarının, davalı Kurum tarafından reddedildiğini, oysa davalı başvurusu ile müvekkiline ait "..." ibareli markalar arasında karıştırılma ihtimalinin bulunduğunu, müvekkilinin eskiye dayalı kullanımdan kaynaklanan hak sahipliğinin yanında markasının tanınmış olduğunu ve davaya konu başvurunun kötü niyetle yapıldığını ileri sürerek, YİDK'nın 2021-M-6343 sayılı kararının iptaline ve tescil edilmiş olması halinde diğer davalı markasının hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili, müvekkili kurum kararının usul ve yasaya uygun olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Diğer davalı gerçek kişi vekili, davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, 6769 sayılı SMK'nın 6/1. maddesi anlamında tarafların markaları arasında karıştırılma ihtimalinin bulunmadığı, davacının, 6/3. maddesi anlamında tescilsiz kullanıma dayalı hak sahipliği, 6/5. maddesi anlamında markasının tanınmışlığı ve 6/9. maddesi anlamında marka tescil başvurusunun kötü niyetli olduğunu kanıtlayamadığı, gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, ... ibaresinin ortaklığı nedeniyle markalar arasında görsel, işitsel ve kavramsal benzerlik bulunduğunu, aloe ... bitkisine referans veren ..." ibaresinin markaya herhangi bir ayırt edicilik kazandırmadığını, Yunanca vb. kimi dillerde "bitki" anlamına geliyor olsa dahi ortalama Türk tüketicilerin "..." ibaresini müvekkilinin markası ile özdeşleştirdiğini, ibarenin yabancı dillerdeki bu anlamını bilmediğini, müvekkilinin taraf olduğu başka davalarda düzenlenen bilirkişi raporlarında bu hususu destekler tespitlerin yer aldığını, bir an için "..." ibaresi zayıf ayılsa dahi,

zayıf markaların farklı bir statüde de olsa koruma altında bulunduğunu, mahkemenin tespitinin aksine ilgili mallar doktor ve eczacılara hitap ediyor olsa dahi, bu kişiler de hata yapabileceği gibi bu malların reçetesiz şekilde satım konusu olabileceğini ve davaya konu markanın kapsamının yalnızca ilaçlardan oluştuğu şeklindeki değerlendirmenin gerçeği yansıtmadığını ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, marka ile ilgili kurum kararlarının iptali ve hükümsüzlük istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

İşlem dosyasının incelenmesinden, davalı gerçek kişinin 10/8/2020 tarihinde 2020/90510 sayılı "..." ibareli markanın 05 ve 35. sınıflarda tescili başvurusunda bulunduğu, davacı şirketin 2017/95735, 2018/25450, 2018/25840 ve 91/00502 sayılı "...", "...", "...", "..." ibareli markalarına dayalı olarak yaptığı itirazın Markalar Dairesi Başkanlığı tarafından, bu karara yönelik itirazının da markalar benzer görülmediğinden YİDK'in 2021-M-6343 sayılı kararı ile reddedildiği, anılan kararın davacıya 25/8/2021 tarihinde tebliğ edildiği ve davanın iki aylık hak düşürücü süre içinde 25/10/2021 tarihinde açıldığı anlaşılmıştır.

İlk derece mahkemesinin kabulü ve istinaf itirazları gözetildiğinde, taraflar arasındaki uyuşmazlık dava konusu "..." ibareli başvuru ile davacının itirazına mesnet "...", "..." ibareli markaları arasında 6769 sayılı SMK'nın 6/1 maddesi uyarınca iltibas tehlikesinin bulunup bulunmadığı noktasındadır.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 6/1 maddesi uyarınca, tescil için başvurusu yapılan marka, tescil edilmiş veya tescil için daha önce başvurusu yapılmış bir marka ile aynı veya benzer ise ve tescil edilmiş veya tescil için başvurusu yapılmış bir markanın kapsadığı mal veya hizmetlerle aynı veya benzer ise, tescil edilmiş veya tescil için başvurusu yapılmış markanın halk tarafından karıştırılma ihtimali varsa ve bu karıştırılma ihtimali tescil edilmiş veya tescil için başvurusu yapılmış bir marka ile ilişkili olduğu ihtimalini de kapsıyorsa tescil edilemez.

Açıklanan hüküm çerçevesinde markalar arasında iltibasa yol açacak derecede bir benzerlik olup olmadığının tespitinde her iki markaya konu işaretin, ayırt edici ve baskın unsurları dikkate alınarak bütünü itibariyle görsel, işitsel ve anlamsal olarak bıraktıkları izlenimin esas alınması gerekmektedir. Burada öncelikle iltibas (karıştırılma) kavramının da açıklanması gerekmektedir.

İltibas, iki ayrı marka karşısında bulunan kişilerin, bu markaların benzerliği sebebiyle sunulan mal veya hizmetlerin aynı işletmeye veya ekonomik olarak bağlantı içerisinde bulunan işletmelere ait olduğunu düşünmeleri veya düşünme ihtimalleridir (Savaş Bozbel, Fikri Mülkiyet Hukuku, İstanbul 2015, s. 408- 409). İltibas ihtimalinin değerlendirilmesinde ölçü, bu işin ilgilisi veya uzmanı değil, ortalama tüketicilerdir.

Bu açıklamalardan sonra somut olaya bakıldığında, mahkemece alınan bilirkişi kök ve ek raporunda da açıklandığı üzere, redde mesnet markalarının tescilli bulunduğu 5. sınıfta yer alan "İnsan ve hayvan sağlığı için ilaçlar, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal ürünler, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal radyoaktif maddeler, ilaç ihtiva eden kozmetikler.

Tıbbi ve veterinerlik amaçlı kullanıma uygun diyetetik maddeler; insan ve hayvanlar için diyet takviyeleri, gıda (besin) takviyeleri; zayıflama amaçlı tıbbi müstahzarlar; bebek mamaları; tıbbi amaçlı bitkiler ve tıbbi amaçlı bitkisel içecekler. Hijyen sağlayıcı ürünler: pedler, tamponlar, tıbbi amaçlı yakılar, pansuman malzemeleri, kağıt ve tekstilden mamul çocuklar, yetişkinler ve evcil hayvanlar için bezler.

Dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler), tıbbi amaçlı deterjanlar, ilaçlı sabunlar, dezenfekte edici sabunlar, antibakteriyel el losyonları." ile 35. Sınıftaki "müşterilerin malları elverişli bir şekilde görmesi ve satın alması için. Beyazlatma ve temizlik amaçlı maddeler: deterjanlar, çamaşır suları, çamaşır yumuşatıcıları, leke çıkarıcılar, bulaşık yıkama maddeleri.

Parfümeri; kozmetik ürünleri, kişisel kullanım amaçlı koku vericiler (insan ve hayvanlar için deodorantlar dahil; ilaç ihtiva eden kozmetikler hariç). Sabunlar (ilaç ihtiva eden sabunlar hariç). Diş bakımı ürünleri: diş macunları, diş parlatma ve beyazlatma maddeleri. İnsan ve hayvan sağlığı için ilaçlar, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal ürünler, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal radyoaktif maddeler, ilaç ihtiva eden kozmetikler.

Tıbbi ve veterinerlik amaçlı kullanıma uygun diyetetik maddeler; insan ve hayvanlar için diyet takviyeleri, gıda (besin) takviyeleri; zayıflama amaçlı tıbbi müstahzarlar; bebek mamaları; tıbbi amaçlı bitkiler ve tıbbi amaçlı bitkisel içecekler. Diş hekimliği için ürünler (aletler/cihazlar hariç): diş dolgu maddeleri, diş kalıbı alma maddeleri, protez ve yapay diş yapıştırma ve tamir maddeleri.

Hijyen sağlayıcı ürünler: pedler, tamponlar, tıbbi amaçlı yakılar, pansuman malzemeleri, kağıt ve tekstilden mamul çocuklar, yetişkinler ve evcil hayvanlar için bezler. Zararlı böcek, zararlı bitki, zararlı mantar ve kemirgenleri yok edici maddeler. İnsan ve hayvanlar için olanlar hariç deodorantlar, havayı temizleyici ve kötü kokuları giderici maddeler.

Dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler), tıbbi amaçlı deterjanlar, ilaçlı sabunlar, dezenfekte edici sabunlar, antibakteriyel el losyonları. Mallarının bir araya getirilmesi hizmetleri; (belirtilen hizmetler perakende, toptan satış mağazaları, elektronik ortamlar, katalog ve benzeri diğer yöntemler ile sağlanabilir.) " mal ve hizmetleri yönünden emtia benzerliği şartının gerçekleştiği kabul edilmiştir.

Marka işaretlerinin karşılaştırılmasına gelince, dava konusu başvuru "...", redde mesnet markalar ise " ...", "...", "..."ve "..." ibarelidir. Dava konusu başvuru bir bütün olarak "..." ibaresinden oluşsa da, başvurunun telaffuzu gözetildiğinde, "...-..." şeklinde algılanacağı kuşkusuzdur.

Davacının itiraza mesnet markalarının asli unsurunun " ..." ve "..." ibarelerinden oluştuğu, "..." ibaresinin de "..." olarak telaffuz edileceği nazara alındığında "..." ibaresinin ortaklığı nedeniyle taraf markaları arasında işitsel ve görsel bir benzerlik söz konusudur.

Her ne kadar taraf markalarında ortak olarak yer alan "..." ibaresinin ayırt ediciliğinin düşük olduğu söylenebilirse de, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2015/12568 E., 2017/837 K. sayılı ilamında "...", 2018/1801 E., 2019/3504 K. sayılı ilamında "..." , 2020/164 E., 2020/4248 K. sayılı ilamında "...", 2023/452E., 2024/3711K. sayılı ilamında "..." ibareli başvurular davacının "..." ibareli markası ile benzer kabul edilmiştir.

Öte yandan dava konusu kapsamına alınmak istenen mal ve hizmetler arasında 05. sınıfın 1, 2, 4 ve 7. alt grubunda yer alan mallar ile bu malların satışı hizmetleri de yer almaktadır.

Dosyada mevcut içinde eczacının da yer aldığı bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen raporda marka işaretleri arasında benzerlik bulunmadığı kanaatine varılmakla birlikte, davaya konu markanın kapsamına alınmak istenen 5. sınıf mallar yönünden yapılan ara değerlendirmede ilaç niteliğindeki bu malların tüketicisinin doktor ve eczacılar gibi ortalamanın üstünde bir dikkat düzeyine sahip, alanında uzman meslek profesyonellerinden oluştuğu ve bu kişilerin bu mallar itibariyle markaları karıştırmasının söz konusu olmadığı yönünde görüş bildirilmiştir.

5. sınıfın 1. alt grubunda yer alan mallar genel olarak farmasotik ürünler olup, Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırıldıktan sonra doktor tarafından reçetelenir ve eczacılar tarafından da yazılan reçetedeki teşhise göre hastaya verilir. Dolayısıyla Yargıtay 11. HD'nin yerleşik uygulaması gereği bu ürünlerin ortalama tüketicileri, doktorlar ve eczacılar olduklarından iltibas değerlendirmesinde, bu tüketicilerin bilinç düzeyleri gözetilmelidir.

Diğer taraftan 5/2-7. sınıf ürünlerin alıcıları da belli uzmanlık seviyesine sahip, bilinç düzeyi yüksek tüketicilerdir. Bilirkişi raporundaki tespitler ile 5. sınıfa yönelik bu açıklamalar ışığında, davaya konu marka kapsamında bulunan 5. sınıfın 1, 2 ve 7. alt gruplarında yer alan "İnsan ve hayvan sağlığı için ilaçlar, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal ürünler, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal radyoaktif maddeler, ilaç ihtiva eden kozmetikler.

Tıbbi ve veterinerlik amaçlı kullanıma uygun diyetetik maddeler; insan ve hayvanlar için diyet takviyeleri, gıda (besin) takviyeleri; zayıflama amaçlı tıbbi müstahzarlar; bebek mamaları; tıbbi amaçlı bitkiler ve tıbbi amaçlı bitkisel içecekler.

Dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler), tıbbi amaçlı deterjanlar, ilaçlı sabunlar, dezenfekte edici sabunlar, antibakteriyel el losyonları." malları ile bu malların satışına ilişkin 35. sınıfın 5. alt grubunda yer alan mağazacılık hizmetleri yönünden tüketicilerin bilinç ve dikkat düzeyinin yüksekliği nedeniyle markaların ilişkilendirilmesi de dahil karıştırılmasının söz konusu olmadığı, buna karşılık emtia benzerliğinin gerçekleştiği bu mal ve hizmetler haricindeki diğer mal ve hizmetler yönünden SMK'nın 6/1 maddesi anlamında iltibas ihtimalinin bulunduğu anlaşılmıştır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 08.06.2016 gün ve E.2014/11-696, K.2016/778 sayılı kararında kabul edildiği üzere iltibas değerlendirmesinin hakimlik mesleğinin gerektirdiği genel hukuki bilgi ile çözümlenmesinin mümkün olması karşısında, Dairemizce yeni bir bilirkişi incelemesine gerek görülmemiştir.

Bu itibarla, ilk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan nedenlerle dava konusu "..." ibareli başvuru ile redde mesnet "..." , "..." ibareli markalar arasında, 05. sınıftaki "Hijyen sağlayıcı ürünler: pedler, tamponlar, tıbbi amaçlı yakılar, pansuman malzemeleri, kağıt ve tekstilden mamul çocuklar, yetişkinler ve evcil hayvanlar için bezler.." ile 35. sınıftaki "müşterilerin malları elverişli bir şekilde görmesi ve satın alması için.

Beyazlatma ve temizlik amaçlı maddeler: deterjanlar, çamaşır suları, çamaşır yumuşatıcıları, leke çıkarıcılar, bulaşık yıkama maddeleri. Parfümeri; kozmetik ürünleri, kişisel kullanım amaçlı koku vericiler (insan ve hayvanlar için deodorantlar dahil; ilaç ihtiva eden kozmetikler hariç). Sabunlar (ilaç ihtiva eden sabunlar hariç). Diş bakımı ürünleri: diş macunları, diş parlatma ve beyazlatma maddeleri.

Diş hekimliği için ürünler (aletler/cihazlar hariç): diş dolgu maddeleri, diş kalıbı alma maddeleri, protez ve yapay diş yapıştırma ve tamir maddeleri. Hijyen sağlayıcı ürünler: pedler, tamponlar, tıbbi amaçlı yakılar, pansuman malzemeleri, kağıt ve tekstilden mamul çocuklar, yetişkinler ve evcil hayvanlar için bezler. Zararlı böcek, zararlı bitki, zararlı mantar ve kemirgenleri yok edici maddeler.

İnsan ve hayvanlar için olanlar hariç deodorantlar, havayı temizleyici ve kötü kokuları giderici maddeler.

Mallarının bir araya getirilmesi hizmetleri; (belirtilen hizmetler perakende, toptan satış mağazaları, elektronik ortamlar, katalog ve benzeri diğer yöntemler ile sağlanabilir.)" mal ve hizmetleri bakımından, emtia ve marka işaretleri arasındaki benzerlik nedeniyle 6769 sayılı SMK'nın 6/1 maddesindeki koşulların oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde verilmesi doğru olmamış, HMK.'nın 353/1-b-2. maddesine göre, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber,

kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse "düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiği düzenlendiğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 16/04/2026

Başkan

Üye

Üye

Katip

Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.