Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/576 K.2026/138

Taraflar arasında görülen davada Ankara 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 20/12/2019 tarih ve 2018/223 E. - 2019/624 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi taraflarca istenmiş ve istinaf dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, Fransız filolojisi mezunu olan müvekkilinin, öğretmenlik ve MEB’in çeşitli kademelerinde görev yaparken değerli hocalardan resim dersleri aldığını, 1999-2004 yılında ...

Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi seramik bölümünde özel öğrenci olarak sanat çalışmalarına devam ettiğini, müvekkilinin pek çok seramik sergisi gerçekleştirdiğini, davacının yurt dışındaki galeri ve müzelerde araştırma ve incelemeler yaptığını, çeşitli workshoplara katıldığını, müvekkiline ait kadın temasının ön plana çıkarıldığını, akrilik boya ile oluşturulmuş resimlerinin pek çok sergi vb. etkinlik ile kamuya arz edildiğini, bu eserlere dergi ve kitaplarda da yer verildiğini, davacıya ait dava konusu eserlerin 21 Mart-03 Nisan 2015 tarihlerinde bir galeride umuma arz edildiğini, buna ilişkin tanıtım kitapçığının dosyaya sunulduğunu,

davalılardan ...’nin diğer davalı şirketin yetkilisi ve kurucu ortağı olduğunu, davalıların www...com alan adlı internet sitesinin sahibi bulunduklarını, davalıların bu internet sitesi aracılığıyla özel olarak dizayn edilmiş çikolata ürünleri başta olmak üzere, meyve sepeti, kek, kurabiye gibi ürünlerin satışını gerçekleştirdiklerini, davalı ...’nin bir sergi sırasında müvekkili ile tanıştığını, müvekkiline ait kadın temalarının işlendiği resimlerin, dekoratif çikolata kutusu üzerine aktarılması,

kutu içerisinde yer alan ürünlerin bitmesi sonrasında kutu kapağındaki resimlerin bir yere asılmak suretiyle kullanılması hususunda teklifte bulunduğunu, müvekkilinin de bu teklifi kabul ettiğini ve tarafların şifahi olarak anlaştıklarını, şifahi anlaşma sonrasında davalıların kutu üretimi ile ilgili siparişlerini verdiklerini, davacı tarafından adı geçen şirketten hazırlanan ürünlerin, ebad, miktar, kendisine ait hangi resimlerin kullanıldığı ve maliyetleri de gösterir kutu üretimi ile ilgili bilgilerin elektronik posta yoluyla alındığını,

kendisine ait dört adedinin davalılar tarafından üretildiği ve satışa çıkarıldığının müvekkilinin bilgisi dahilinde olduğunu, söz konusu mail yazışmalarında baskı resmi: ... resimleri açıklamasının bulunduğunu, davalıların bu üretimin ardından üzerinde müvekkiline ait resimlerin bulunduğu dekoratif çikolata kutusu satışlarına başladığını, davalıların bu ürün satışları sonrasında müvekkiline hiçbir ödeme yapmadıklarını, müvekkilinin davalılara çeşitli iletişim araçlarıyla ulaşmak istese de, davalıların yanıt vermediklerini, son olarak müvekkilinin, davalının sosyal medya hesabına mesaj gönderdiğini,

davalı bu mesaja cevap vermişse de çeşitli mazeretler ileri sürerek ödeme yapmaktan kaçındığını, bunun üzerine müvekkili tarafından davalılara noter aracılığıyla ihtarname gönderildiğini, müvekkiline ait 4 adet eserin davalılar tarafından satılan çikolata kutuları üzerinde kullanıldığını, eserlerin umuma arz edildiğini, müvekkiline ait eserlerin, davalılar tarafından üretilen ve satılan çikolata kutuları üzerinde kullanılması nedeniyle taraflar arasında şifai ve sözleşmesel bir ilişki kurulduğunu ve telif alacağının bulunduğunu, ayrıca davalıların kusuru ile davacının kişilik haklarının da ihlal edildiğini,

davalıların bu eylemi ile eser sahibinin haklarını ihlal ettiklerini ileri sürerek, şimdilik 1.000 TL telif alacağı ile 10.000TL manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, 17.10.2019 tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini 17.056,00 TL'ye yükseltmiştir.

Davalılar, süresi içinde davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, dava konusu çikolata kutuları üzerinde kullanılan 4 adet kadın temalı resimlerin sahibinin hususiyetini taşıyan ve bedii vasfı bulunan “güzel sanat eseri” mahiyetinde bulunduğu, dava konusu kadın temalı resimlerin eser sahibinin resimleri üreten, meydana getiren davacı olduğu, dava dilekçesinden davacının talebinin davalıların davacıya ait resimlerin bulunduğu dekoratif çikolata kutusu çoğaltım ve satışı dolayısıyla hak ettiği telif alacağının ödenmesi bulunduğu, davalıların söz konusu faaliyetleri kapsamında gerçekleştirmeleri gereken edimlerden birinin de telif ücretini ödemek olduğu,

dosya kapsamında davacının telif alacağından feragat ettiğine dair somut bir delil olmadığı ve yine davacı tarafça sunulan yazışmalarda bu telif ücretinin talep edildiği, söz konusu telif bedelinin miktarı ve ödeme zamanına ilişkin taraflar arasında yazılı bir sözleşme bulunmadığı, yine sunulan yazışmalarda "ilk taksit" şeklinde ifadeler geçse de toplam telif miktarına ilişkin bir kayıt da görülmediği,

bu sebeple telif bedelinin eser sahibinin sanatsal yeteneği, eserin niteliği, beğeni ölçüsü, kullanılan mecra ve sayısı ve nitelik ve niceliği gibi sübjektif ve objektif parametrelerin değerlendirilmesi ile tespit edilmesi gerektiği, davalı tarafça dava konusu 4 adet eseri ihtiva eden kutuların davacıya gönderilen mailde farklı ebatlarda olmak üzere her bir eserden 150 adet olmak üzere toplamda 600 adet sipariş verildiği, bu siparişin 400 adetinin kalın kutu, 200 adedinin ise ince kutu olduğu, dava dışı şirket tarafından verilen müzekkere cevabında ise tek seferde toplam 225 adet çoğaltıldığının bildirildiği,

ilgili firma tarafından herhangi bir fatura veya sözleşme sunulmaması, yine bizzat davalı tarafından teknik ayrıntısı verilen 600 adet tamamlanmış sipariş belirtilmesi karşısında toplam 600 adet kutu üretiminin kabule mazhar olduğu, davacı tarafça sunulan davalı internet sitesinden alınan satış rakamları incelendiğinde her ne kadar davacı tarafa ait eserlerin bulunduğu kutulara ilişkin bir fiyat yok ise de emsal satış bedelinin tespit edilebileceği fiyatların bulunduğu, zira davacınınki gibi başka resimlerin de kullanıldığı kutuların olduğu,

ince kutular için ortalama 120 TL, kalın kutular için ise 200 TL emsal satış fiyatı belirlemesinin piyasa rayiçlerinde ve davalı satış ortalamalarında makul görüldüğü, bu tip ürünlerde KDV oranının %18 olduğu, KDV’siz satış fiyatı olarak ise ince kutular için 98,4 TL, kalın kutular için ise 164 TL olarak hesap edildiği, davalı tarafça söz konusu eserlerin kullanım mecrasının ise kitap dergi vb. bir editöryal kullanım olmadığı, davalı tarafça bu eserlerin kutuların reklam ve pazarlanmasında esaslı etken bir obje olarak kullanıldığı, kutuların esaslı unsurları ve albenisini yaratan bu eserlerin kullanımı olduğu,

bu nedenle emsal telif oranının davacının sanatçı kişiliği, eserlerin niteliği ve kullanılan mecra da değerlendirildiğinde %15 civarında kabul edilmesinin makul görüldüğü, buna göre ince kutular yönünden 2.952 TL, kalın kutular yönünden ise 9.840 TL olmak üzere toplamda 12.792 TL telif alacağı talep edebileceği, davacı tarafça kişilik haklarının ihlaline dayalı manevi tazminat talebi bulunmakta ise de borcun ödenmemesi nedeniyle davacının kişilik haklarının ne şekilde zarar gördüğü hususunda dosya kapsamında herhangi bir bilgi ve belge olmadığı,

davacının kişilik haklarının zarar gördüğü hususunun ispat edilemediği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 12.792,00 TL telif alacağının temerrüt tarihi 05/05/2018 tarihinden itibaren değişir oranlarda reeskont faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin telif alacağının reddine, manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, mahkemece %15 olarak belirlenen emsal telif oranının en az %20 olarak belirlenmesi ve emsal telif bedelinin de buna göre hesaplanması gerektiğini, manevi tazminat taleplerinin reddinin de hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın tümden kabulüne karar verilmesini istemiştir.

Davalılar vekili, davanın hem müvekkili ... hem de müvekkil Şirkete yöneltildiğini, dava konusu çikolata üretiminin müvekkili Şirket gerçekleştirdiğinden, davanın müvekkili ...'nin şahsına yöneltilmesinin mümkün olmadığını, ayrıca dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarında da belirtildiği üzere davacının taleplerini hangi kanun maddesine dayandırdığının açık olmadığını, dolayısıyla kararın öncelikle bu yönüyle hatalı olduğunu, davacının üç yıl boyunca müvekkiline herhangi bir ödeme talebi olduğunu beyan etmediğini, telif hakkı isteyeceğinden hiç bahsetmediğini, bu davranışlarıyla davacının,

müvekkiline üç yıl boyunca telif hakkını kullanmayacağı yönünde güven verdiğini, yıllar sonra bir anda telif hakkı talep etmesinin TMK madde 2 ile düzenlenen dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, davacının resimlerinin yer aldığı çikolata kutularının, satışa dahi çıkarılmadığını, bu çikolata kutularından herhangi bir maddi kazanç sağlanmadığını, mahkeme dosyasına delil olarak sunulan maillerde 600 adet kutu sipariş verildiği yer alsa da bu sayının gerçeği yansıtmadığını,

üçüncü şahıs şirketin dosyaya sunduğu beyan ve faturalarda kutu miktarının çok daha az olduğu görülmesine rağmen dosyadaki bilirkişi raporlarında ve gerekçeli kararda da bu hatalı kutu miktarının esas alınarak fazladan hesap yapıldığını ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın tümden reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, telif ücreti ile manevi tazminat istemlerine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, davacı ile davalılar arasında davacının güzel sanat eseri niteliğindeki resimlerinin, davalı tarafça satışa sunulan çikolata kutuları üzerinde kullanılmasına ilişkin anlaşma olduğu, davalı ...'nin davacı ile anlaşma yapması karşısında kendisine husumet yöneltilmesinde bir isabetsizlik olmadığı, söz konusu resimlerin kullanılması karşılığında davalı yanca davacıya bir ödeme yapılmadığı, davacının telif ücretinden vazgeçtiğine ilişkin bir delil olmadığından,

davacının telif ücretini isteme hakkının bulunduğu, davacı tarafça istenebilecek telif ücretinin, mahkeme tarafından usulüne uygun biçimde belirlendiği, davacının ihlal edilen bir manevi hakkı olmadığından ve kişilik haklarının zedeleyici bir hal de ispat edilmediğinden manevi tazminat koşullarının oluşmadığı anlaşılmakla, taraf vekillerinin istinaf başvurularının esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 22/01/2026

Başkan · ... Üye · ... Üye · ... Katip · ...