Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/626 K.2026/357

Endüstriyel Tasarımların Hükümsüzlüğü

Taraflar arasında görülen davada Ankara 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 26/10/2023 tarih ve 2021/31 E. - 2023/109 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, davalı firma ile müvekkili firmanın aynı şehirde faaliyetlerde bulunduğunu, davalı şirketin dava dışı “...” reklam ajansı ile birlikte çalıştığını, reklam firmasının müvekkilinin tasarım işlerini yaptığını ve tüm ticari bilgilerine sahip olduğunu, davalı firmanın da “...” reklam firması ile birlikte çalıştığını, davalının 2020/03835/1 sayılı tasarımı ile itiraza mesnet gösterilen müvekkiline ait tasarımın ayniyet derecesinde benzer olduğunu,

davalı firmanın da “...” reklam firması ile birlikte çalışması ve reklam firmasının müvekkiline ait bilgilere vakıf olması sebebiyle müvekkiline ait tasarımların genel yapısının davalı tasarımlarına yansıdığını, davalı firmanın daha önce tescilini talep ettiği 2020/01514 ve 2020/01779 numaralı tasarım tescillerinin benzerliği nedeni ile müracaatlarının reddedildiğini, buna karşı davalının Ankara 1.FSHHM’nin 2020/262 E. sayılı dosyasında YİDK iptal davası ikame ettiğini, TÜRKPATENT’in davalının önceki başvurularını reddetmişken yeni kapı pervaz başvurularını kabul etmesinin çelişkili olduğunu,

dava konusu 2020/03825-1 sayılı tasarımın yeni ve ayırt edici olmadığından 2020/T-1077 sayılı YİDK kararının iptal edilmesinin gerektiğini, davalının 2020/01516-1,2,3 sayılı tasarımlarının müvekkilinin mesnet tasarımları karşısında yeni ve ayırt edici olmadığını, bu nedenle 2021-T/22 sayılı YİDK kararının iptalinin gerektiğini, davalının 2020/01007 sayılı tasarımının müvekkili tarafından mesnet gösterilen tasarımlar karşısında yeni ve ayırt edici olmadığını, bu nedenle 2021/T-23 sayılı YİDK kararının iptalinin gerektiğini,

davalının 2020/01220-1,2,3,4,5 nolu tasarımlarının müvekkilinin mesnet tasarımları karşısında yeni ve ayırt edici olmadığını, bu nedenle 2021/T-24 sayılı YİDK kararının iptalinin gerektiğini, müvekkilinin benzer itirazlarının 2020/T-830 ve 2020/T-829 sayılı kararlarla kabul edildiğini ileri sürerek, 2021/T-22, 2021/T-23, 2021/T-24 ve 2020/T-1077 karar sayılı YİDK kararlarının iptaline, anılan YİDK kararlarına konu davalı tasarımlarının hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili, verilen Kurum kararının usul ve yasaya uygun olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir. Diğer davalı Şirket vekili, müvekkili şirketin dava konusu 2020/03835, 2020/01516, 2020/01007 ve 2020/01220 no.lu tasarımlarının bilgilenmiş kullanıcı gözünde özgün, orijinal ve yeni olduğunu, gerek dava konusu gerekse de itiraza mesnet tasarımların tamamen farklı şekilde dizayn edildiğini ve aralarında hiçbir benzerlik bulunmadığını, dava konusu tasarımın bir kapı pervazı olduğunu bu sebeple seçenek özgürlüğünün de kısıtlı bulunduğunu, Türkiye'de ve dünyada pek çok kapı pervazında aynı formların kullanıldığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından, 2020/T-1077 sayılı YİDK kararına konu, davalıya ait 2020/03835 sayılı tasarımın davacıya ait 2019/03789 / (35) numaralı tasarım karşısında yeni ve ayırt edici olduğu, 2021/T-22 sayılı YİDK kararına konu davalıya ait 2020/01516 / (1, 2 ve 3) sayılı tasarımların davacıya ait 2017/00962 / (15), 2019/03789 / (9, 10, 13, 35).

2019/03796 / (19, 36) numaralı tasarımlar karşısında yeni ve ayırt edici olduğu, 2021/T-23 sayılı YİDK kararına konu davalıya ait 2020/01007 / (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34) sayılı tasarımların davacıya ait 2015/00556 / (1, 2, 3, 4, 5, 6), 2015/00672 / (7), 2016/04095 / ( 3, 5), 2017/00962 / (3, 4, 13, 15, 17, 19), 2017/05651 / (4, 5), 2019/03789 / (2, 3, 8, 9, 10, 11, 12, 14, 15, 19, 33, 36, 37), 2019/03796 / (3, 4, 5, 9, 13, 33, 36), 2019/07437 /(3), 2020/038345 ve 2019/03789 / (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19,

20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37) numaralı tasarımlar karşısında yeni ve ayırt edici olduğu, 2021/T-24 sayılı YİDK kararına konu davalıya ait 2020/01220/ (1, 2, 3, 4, 5) sayılı tasarımların davacıya ait 2019/03789 / (3, 9, 10, 15, 19, 33, 36, 37) numaralı tasarımlar karşısında yeni ve ayırt edici olduğu gerekçesiyle, 2020/T-1077, 2021/T-22, 2021/T-23 ve 2021/T-24 Karar sayılı YİDK kararlarının ayrı ayrı iptalleri taleplerinin ayrı ayrı redlerine, 2020/T-1077, 2021/T-22,

2021/T-23 ve 2021/T-24 Karar sayılı YİDK kararlarına konu davalı tasarımlarının hükümsüzlüğü taleplerinin ayrı ayrı redlerine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, dava konusu kapı tasarımlarının genel görünümlerinin oldukça benzer olduğunu, özellikle 2020-T/1077 sayılı YİDK kararı bakımından kapı pervazları konusunda davalının 2020/1514 ve 2020/101779 sayılı tasarım tescillerinin benzerliği nedeniyle başvurunun reddedildiğini, bunun üzerine davalının Ankara 1. FSHHM'nin 2020/262 Esas sayılı YİDK kararının iptali davasını ikame ettiğini, aynı pervazdaki benzerlik nedeniyle dava konusu tasarımın da reddinin gerektiğini, bilirkişi raporunun hukuki mesnetten yoksun olduğunu, davalı tasarımlarının yenilik ve ayırt edicilik kriterlerini sağlamadığını,

dava konusu YİDK kararları ile müvekkilinin itirazları reddedilmişken benzer itirazlarının 2020/01779-1,2 sayılı tasarım hakkında verilen 2020-T/830 sayılı ve 2020/01514-1,2 sayılı tasarım hakkında verilen 2020-T/829 sayılı YİDK kararları ile kabul edilerek tasarımların hükümsüz kılındığını, dava konusu kararların anılan kararlarla çelişki barındırdığını ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, endüstriyel tasarım ile ilgili Kurum kararlarının iptali, endüstriyel tasarımların hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

HMK'nın 110. maddesinde; "Davacı, aynı davalıya karşı olan, birbirinden bağımsız birden fazla asli talebini, aynı dava dilekçesinde ileri sürebilir. Bunun için, birlikte dava edilen taleplerin tamamının aynı yargı çeşidi içinde yer alması ve taleplerin tümü bakımından ortak yetkili bir mahkemenin bulunması şarttır." hükmü düzenlenmiştir. Buna göre davacının, aynı davalıya karşı birden fazla asli talebini, aynı dava dilekçesinde ileri sürmesi mümkün olup, bu duruma davaların yığılması (objektif dava birleşmesi) denilmektedir.

Somut olayda da; davacı tarafça, davalının farklı endüstriyel tasarım başvuruları hakkında verilmiş dört ayrı YİDK kararının iptaline ilişkin dört asli talep aynı dava dilekçesinde ileri sürüldüğünden, her bir dava için dava açılırken ayrı ayrı harç alınması gerektiği halde, tek bir başvuru harcı ve maktu peşin harç alınarak yargılamaya bu şekilde devam edilmesi ve gerekçeli kararda da dört ayrı dava yönünden tek harca hükmedilmesi doğru görülmemiştir.

Her ne kadar istinaf yoluna başvuran davacı tarafça bu yönde bir istinaf itirazında bulunulmamışsa da, harçlar kamu düzenine ilişkin olduğundan, bu hususun resen gözetilmesi gerekmiştir.

Kabule göre de, mahkemece bilirkişilerden bir kök ve iki ek rapor alınarak sonuca gidilmişse de, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 05/02/2024 tarih ve 2022/4097 Esas- 2024/739 Karar sayılı kararında da vurgulandığı üzere, kamu düzenine ilişkin olan mutlak yenilik unsurunun, YİDK iptali davaları ile endüstriyel tasarımların hükümsüzlüğü istemli davalarda, mahkemelerce YİDK tarafından değerlendirmeye alınan,

YİDK'e itiraz konusu olarak sunulan ve hatta YİDK iptali istemli davalarda taraflarca sunulan bilgi ve belgelerle dahi bağlı kalınmaksızın re'sen araştırılması ve tasarımın mutlak yenilik unsuruna sahip olup olmadığının belirlenmesinin zorunlu olduğu, YİDK tarafından da re'sen mutlak yenilik incelemesi yapılması gerektiği, aksinin kabulünün tasarım hukukunda mutlak yenilik unsurunun kamu düzenine ilişkin olması ilkesiyle bağdaşmayacağı, nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 29.03.2023 tarihli, 2021/11-943 E. ve 2023/288 K. sayılı kararının da bu yönde olduğu,

somut olayda davacının dava dilekçesinde ve bilirkişi raporlarına itirazlarında davalı firmanın, dava konusu tasarımlarla benzer mahiyette olup tescilini talep ettiği 2020/01514 ve 2020/01779 numaralı

tasarımların, müvekkilinin itirazı nedeniyle, yeni ve ayırt edici bulunmayarak 2020/T-830 ve 2020/T-829 sayılı YİDK kararları ile reddedildiğini ileri sürdüğü ancak mahkemece bu konuda inceleme ve değerlendirme yapılmadan sonuca gidildiği anlaşıldığından, 2020/01514 ve 2020/01779 sayılı tasarımlar ile 2020/T-830 ve 2020/T-829 sayılı YİDK kararlarında bu tasarımların reddine mesnet alınan tasarımların dava konusu tasarımlarla yenilik ve ayırt edicilik vasıfları yönünden bilirkişi heyeti marifetiyle karşılaştırılarak, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi de doğru olmamıştır.

Bu itibarla, mahkemece yukarıda açıklanan hususlar çerçevesinde eksik harcın tamamlanması ve sonucuna göre bir karar verilmesi için HMK’nın 353/1-a-6. maddesi gereğince yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine, kararın niteliğine göre davacı vekilinin diğer istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 19/02/2026

Başkan

Üye

Üye

Katip

Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.