Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/675 K.2026/916

Taraflar arasında görülen davada Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 23/11/2023 Tarih ve 2022/846 Esas - 2023/798 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkilinin uzun yıllardır çiğköfte sektöründe 1000'den fazla bayisi ile faaliyet gösterdiğini, 2005/20564 sayısı ile tescilli markanın sahibi olduğunu, davalının 28/02/2012-30/06/2022 tarihleri arasında yaklaşık 10 yıl boyunca müvekkilinin yanında çalıştığını, müvekkilinden ayrıldıktan sonra çiğköfte dükkanı açtığını, müvekkili şirketin 10 yıldır birlikte çalıştığı bayilerine ulaşarak onlarla iletişim kurduğu,

onları kendi kurduğu şirketle çalışmaları konusunda ikna ettiği ve bazı bayileri müvekkili şirket ile sözleşmelerini sona erdirerek yeni sözleşme imzalamaya ikna ettiğini, müvekkili şirketin bayilerinden olan ...'ın uzun süredir müvekkili şirketten çiğ köfte satın almaması nedeniyle Ankara 1. Sulh Hukuk Mahkemesi 2020/150 D.İş sayılı dosyasında tespite gidildiğinde bayinin ... ve ... isimli adi ortaklıktan çiğ köfte aldıklarına ilişkin fatura ibraz ettiklerini, davalı yanın 29/11/2019 tarihinde rekabet yasağı sözleşmesi imzaladığını, bu tarihte müvekkili şirkette çalıştığını, sözleşmeye göre davalının beş yıl süre ile kendi,

yakınları veya menfaat birliği içinde olduğu üçüncü kişiler namına, bizzat veya üçüncü kişiler aracılığıyla, işverenle rekabet edecek herhangi bir iş yapmayacağını, aksi halde son bir aylık brüt ücretinin 50 (elli) katı tutarında cezai şart ödemeyi kabul ettiğini, davalının son brüt maaşının 7.167,35-TL olduğunu, davalının müvekkilinin çalışmış olduğu bayilere kendi kurduğu şirketten çiğ köfte satışı yaptığı Ankara 1. Sulh Hukuk Hakimliğince 2022/150 değişik iş sayılı dosyasında 9 sayfalık bilirkişi raporu ve ekindeki faturalar ile tespit edildiğini, hatta bayileri yanlış yönlendirdiğini,

bu işletmelere müvekkilinin sözleşmeyi feshetmeleri durumunda herhangi bir cezai şart ödenmeyeceği, hatta daha önce şirketin açtığı tazminat davasını kaybettiği bilgisini verdiğini, davalı eylemleri nedeniyle müvekkilinin ciddi zarara uğradığını ileri sürerek, 358.367,50-TL'nin yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, rekabet yasağı sözleşmesinin geçersiz olduğunu, tarafların iş sözleşmesi sona erdikten sonra hüküm ifade etmek üzere, işçinin rekabet teşkil etmeyen bir işi yapmasını yasaklayıcı bir sözleşme yapamayacaklarını ya da iş sözleşmesine bu hususta bir hüküm koyamayacaklarını, rekabet yasağının, işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer, zaman, konu ve işlerin türü bakımından uygun olmayan sınırlamalara tabi kılamayacağını, müvekkilinin iş akdinin haksız şekilde feshedildiğini, rekabet yasağı sözleşme hükümleri geçerli olmuş olsa dahi müvekkiline karşı artık uygulanamayacağını,

davalının iş sözleşmesinin işçinin yasal hakları ödenmek suretiyle feshedildiğini, bu durumda davacı işverenin rekabet yasağı sözleşmesi sebebiyle tazminat isteğinin reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkilinin davacıya ait herhangi bir markayı kullanmadığını, çiğköfte imalatının özel bir üretim sırrı içermeyen bir yiyecek ürünü olduğunu savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından, davacı ile davalı arasında imzalanan rekabet yasağı sözleşmesinde yer sınırı olmadan 5 yıl boyunca davalının davacı iş sahasında çalışmayacağına ilişkin sözleşme işçinin çalışma hürriyetini temelden sarsacağı gibi rekabet yasağına ilişkin yerleşik Yargıtay uygulamalarına da aykırı olmakla sözleşmenin geçerli olmadığı bu nedene dayalı talebinde hukuka uygun olmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, işletmeye ilişkin müşteri listeleri, müşterilere yapılan iskontolar, mal bedelini nasıl ödediklerine ilişkin bilgiler, işletmenin gelecekteki üretimine ilişkin araştırma ve geliştirme planlarının ele geçirilmesinin haksız rekabet olduğunu, davalının müvekkilinin bayilerine kendi kurduğu şirketten çiğ köfte almaları hususunda ikna ettiğini, bazı bayilerin müvekkili ile sözleşmesini sona erdirerek davalı ile sözleşme imzaladıklarının tespit edildiğini, bu çiğ köfte satışının müvekkilinin logosu ve resmi altında bulunan bayilerle yapıldığını, müvekkiline duyulan güvenin zarar gördüğünü,

davalının müvekkilinin bayilerine daha ucuz fiyata mal sattığını -, bu durumun Ankara 1. SHM'nin 2022/150 D.İş sayılı dosyasında tespit edildiğini ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, rekabet yasağına dayalı cezai şart alacağı istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Taraflar arasında imzalanan rekabet yasağı sözleşmesinde, davalının işten çıkarma sebebine bakılmaksızın şirket ile ilişiği kesildiği andan itibaren 5 yıl boyunca dahi işveren ve onun külli ve cüzi haleflerinin işiyle doğrudan veya dolaylı olarak rekabet etmeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Somut uyuşmazlıkta, çiğ köfte üretim işi ile uğraşan ve bayilikler veren davacı şirketin eski çalışanı olan davalının, davacı şirketten ayrıldıktan kısa bir süre sonra, aralarında rekabet yasağı sözleşmesi bulunmasına rağmen, çiğ köfte dükkanı açtığı ve davacının bayilerinden birinin de davacı yerine davalıdan çiğ köfte almaya başladığı tespit edilmiştir.

TBK'nın 444/2. maddesine göre, rekabet yasağı kaydı, ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması, işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir.

Yine TBK'nın 445. maddesinde ise rekabet yasağının, işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olmayan sınırlamalar içeremeyeceği ve süresinin, özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamayacağı; hâkimin, aşırı nitelikteki rekabet yasağını, bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirmek ve işverenin üstlenmiş olabileceği karşı edimi de hakkaniyete uygun biçimde göz önünde tutmak suretiyle, kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabileceği düzenlenmiştir.

İlk derece mahkemesince, taraflar arasındaki rekabet yasağı sözleşmesinde yer sınırı olmadan 5 yıl boyunca davalının davacı iş sahasında çalışmayacağına ilişkin sözleşme işçinin çalışma hürriyetini temelden sarsacağı gibi rekabet yasağına ilişkin yerleşik Yargıtay uygulamalarına da aykırı olmakla sözleşmenin geçerli olmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Ancak, yukarıda belirtildiği gibi, TBK'nı 445/2. maddesinde hakime rekabet yasağını kapsam ve süre bakımından sınırlama yetkilisi verildiğinden, ilk derece mahkemesinin davayı ret gerekçesi yerinde değildir.

Bununla birlikte, davalının işten ayrılmadan önce şoför olarak çalışmakta olduğu kayda geçmiştir. Dosya kapsamında hizmet ilişkisinin davalı işçiye davacının müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağladığı ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılmasının, işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikte olduğu yönünde bir delil bulunmamaktadır.

Her ne kadar bilirkişi raporunda, davalının görevi nedeniyle davacının müşteri çevresi hakkında bilgi sahibi olup olmadığının takdiri gerektiği belirtilmiş ise de. Ankara 1. SHM'nin 2022/150 D.İş sayılı dosyası kapsamına göre, davacının bayileriyle franchise sözleşmesi yaptığı bu durumda davacıdan mal alan bayilerin basit bir araştırmayla da tespit edilebileceği kanaatine varıldığından.

Dairemizce, davanın TBK'nın 444/2. maddesi koşullarının oluşmaması nedeniyle reddinin gerektiği kanaatine varılmış, b- açıklanan nedenle, davanın yazılı gerekçeyle reddi isabetli olmamıştır.

HMK'nın 353/1-b-2. maddesinde, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse "düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiği düzenlendiğinden, diğer bir ifade ile kanun koyucu, temyiz kanun yolunda Yargıtay tarafından verilebilen, yerel mahkeme hükmünün gerekçesinin değiştirilerek düzelterek onanması kararını, istinaf mahkemeleri için öngörmeyip, bu halde istinaf mahkemesince yeniden esas hakkında karar verilmesi gerektiğini düzenlediğinden, Dairemizce davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH: 06/05/2026

Başkan · ... Üye · ... Üye · ... Katip · ...