Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2025/1415 K.2025/2459

Taraflar arasında görülen davada Ankara 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 08/12/2020 tarih ve 2018/205 E. - 2020/284 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi taraflar tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkilinin 124363 sayılı ... ibareli markasının 05.sınıfta 1991 yılından beri tescilli olduğunu, davalı yanın “...” ibareli marka başvurusuna karşı gerçekleştirdikleri itirazın Markalar Dairesi Başkanlığı tarafından kısmen kabul edilerek 05.sınıf “İnsan ve hayvan sağlığı için ilaçlar, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal ürünler, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal reaktif maddeler, ilaç ihtiva eden kozmetikler.” emtiaları bakımından başvurunun reddine karar verildiğini, müvekkilinin işbu karara itirazının reddedildiğini,

başvurucu şirketin MDB kararına itirazının ise YİDK tarafından kabul edilerek MDB'nin SMK'nın 6/1.maddesine dayalı kısmi ret kararından dönülmesine karar verildiğini, dava konusu “...” ibareli marka başvurusunun, müvekkilinin tescilli seri markası olan “...” markası ile harf dizilişinin aynı olduğunu, “...” markasının sonuna yalnızca “...” ibaresinin eklenmesinin markaya ayırt edici nitelik katmadığını, müvekkilinin seri markası sanılarak markanın sulanmasına sebebiyet verileceğini ve tescilin haksız rekabet teşkil edeceğini, davalı yanın müvekkilinin tanınmışlığından faydalanmayı amaçladığını,

başvurunun kötüniyetle yapıldığını ileri sürerek, ... YİDK’nın 2018-M-3171 sayılı kararının iptaline ve başvurunun 05.sınıfın tümü ile 35.sınıfta 05 sınıf ile ilintili emtialar yönünden tescil edilmiş olması halinde hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili, “...” ibaresinin bitkilerden elde edilen ilaçlar için bitki anlamına gelen veya ilacın bitkisel bir ilaç olduğunu belirttiğini, ayırt ediciliğinin zayıf olduğunu, zayıf markalara eklenen ek ya da kelimelerin işbu markaları ayırt edici hale getirmesi sebebiyle dava konusu ... markasında yer alan ... ibaresinin markayı yeterince ayırt edici hale getirdiğini, markalarda görsel, işitsel ve kavramsal olarak benzerlik olmadığını, özellikle 05.sınıfta yer alan ilaçlar açısından, ürünlerin reçeteli ve ancak eczane gibi işyerlerinde satılması mecburiyeti karşısında,

bunların ortalama alıcı kitlesinin doktor ve eczacılar olduğunun kabulü ve iltibas ihtimalinin bu gruptaki alıcılar yönünden değerlendirilmesinin zorunlu olduğunu, başvuru markası kapsamında yer alan 5.sınıfta yer alan mallar ile 35.sınıfın 05 alt grubunda yer alan hizmetlerin tüketici kitlesinin bilinçli ve yüksek eğitimli olması sebebiyle karıştırılma ihtimalinin doğmayacağını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Diğer davalı Şirket vekili, davacı firmaya ait markada yer alan ... ibaresinin ayırt ediciliğinin zayıf olduğunu, başvuru markasının yanına aldığı "..." ekiyle ayırt edicilik kazandığını, "..." ibaresinin bitki anlamında sıkça kullanıldığını, ilaç markalarının bilgilenmiş ve dikkat düzeyi yüksek tüketici kitlesine hitap ettiğini, bu nedenle markaların karıştırılma ihtimallerinin bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından, davacı adına tescilli "..." esas ibareli markalar ile davalının "... ..." ibareli markası arasında biçim, renk, grafik unsurlar, düzenleme ve tertip tarzı olarak görsel, sesçil ve anlamsal olarak ortalama tüketicileri iltibasa düşürecek derecede bir benzerlik bulunduğu, ortalama düzeydeki alıcı kitlesinin, 5.sınıfın 2, 4 ve 7. alt sınıfında yer alan ürünler kapsamında davalının "... ..." markasını gördüğünde bunun davacının mesnet markasından farklı bir marka olduğunu algılayamayabileceği, taraf markaları arasında bu mal ve hizmet sınıfları bakımından iltibas bulunduğu,

tanınmışlık, SMK'nın 6/3 maddesi ve kötü niyete ilişkin iddiaların ispat edilemediği, bu nedenle 5.sınıfın 2, 4 ve 7. alt sınıfında yer alan ürünler dışında kalan mal ve hizmet sınıfları yönünden YİDK kararının iptaline ilişkin davacı isteminin reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabul kısmen reddi ile,

TPE YİDK'nın 2018-M-3171 sayılı kararının 05 sınıf 05/01 alt grubunda yer alan "insan ve hayvan sağlığı için ilaçlar, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal ürünler, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal reaktif maddeler, ilaç ihtiva eden kozmetikler" 05/02 alt grubunda yer alan "tıbbi ve veterinerlik amaçlı kullanıma uygun diyetetik maddele; diyet takviyeleri, gıda (besin takviyeleri); zayıflama amaçlı tıbbi müstahzarlar;

tıbbi amaçlı bitkiler ve tıbbi amaçlı bitkisel içecekler" 05/04 alt grupta yer alan "tıbbi amaçlı yakılar, pansuman malzemeleri" 05/07 alt grupta yer alan "dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler) tıbbi amaçlı deterjanlar, ilaçlı sabunlar, dezenfekte edici sabunlar, antibakteriyel el losyonları" ve 35/05 sınıfta yer alan "müşterilerin malları elverişli bir şekilde görmesi ve satın alması için 05/01 alt grubunda yer alan "insan ve hayvan sağlığı için ilaçlar, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal ürünler, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal reaktif maddeler,

ilaç ihtiva eden kozmetikler" 05/02 alt grubunda yer alan "tıbbi ve veterinerlik amaçlı kullanıma uygun diyetetik maddele; diyet takviyeleri, gıda (besin takviyeleri); zayıflama amaçlı tıbbi müstahzarlar; tıbbi amaçlı bitkiler ve tıbbi amaçlı bitkisel içecekler" 05/04 alt grupta yer alan "tıbbi amaçlı yakılar, pansuman malzemeleri" 05/07 alt grupta yer alan "dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler) tıbbi amaçlı deterjanlar, ilaçlı sabunlar, dezenfekte edici sabunlar, antibakteriyel el losyonları" mal ve hizmetleri yönünden iptaline, YİDK iptaline yönelik Fazlaya dair talebin reddine,

hükümsüzlük talebinin kısmen kabul kısmen reddi ile, davalı şirket adına tescilli 2017/40428 sayılı "..." ibareli markanın tescilli olduğu 05 sınıf 05/01 alt grubunda yer alan "insan ve hayvan sağlığı için ilaçlar, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal ürünler, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal reaktif maddeler, ilaç ihtiva eden kozmetikler" 05/02 alt grubunda yer alan "tıbbi ve veterinerlik amaçlı kullanıma uygun diyetetik maddele; diyet takviyeleri, gıda (besin takviyeleri); zayıflama amaçlı tıbbi müstahzarlar;

tıbbi amaçlı bitkiler ve tıbbi amaçlı bitkisel içecekler" 05/04 alt grupta yer alan "tıbbi amaçlı yakılar, pansuman malzemeleri" 05/07 alt grupta yer alan "dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler) tıbbi amaçlı deterjanlar, ilaçlı sabunlar, dezenfekte edici sabunlar, antibakteriyel el losyonları" ve 35/05 sınıfta yer alan "müşterilerin malları elverişli bir şekilde görmesi ve satın alması için 05/01 alt grubunda yer alan "insan ve hayvan sağlığı için ilaçlar, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal ürünler, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal reaktif maddeler,

ilaç ihtiva eden kozmetikler" 05/02 alt grubunda yer alan "tıbbi ve veterinerlik amaçlı kullanıma uygun diyetetik maddele; diyet takviyeleri, gıda (besin takviyeleri); zayıflama amaçlı tıbbi müstahzarlar; tıbbi amaçlı bitkiler ve tıbbi amaçlı bitkisel içecekler" 05/04 alt grupta yer alan "tıbbi amaçlı yakılar, pansuman malzemeleri" 05/07 alt grupta yer alan "dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler) tıbbi amaçlı deterjanlar, ilaçlı sabunlar, dezenfekte edici sabunlar, antibakteriyel el losyonları" mal ve hizmetleri yönünden hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, hükümsüzlüğe ilişkin fazlaya dair talebin reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, müvekkilinin "..." ibareli markası ile dava konusu "... ..." ibareli markanın ayırt edilemeyecek kadar benzer olduğunu, davalı markasının, müvekkilinin markaları ile emtia benzerliği bulunan 5.sınıfın tüm alt sınıfları ile 35.sınıfta 5.sınıfla ilişkili hizmetler yönünden tescil edilemeyeceğini, müvekkiline ait "..." markasının sektörde bilinirliğinin yüksek olduğunu, bu tanınmışlığın iltibası arttırdığını, başvuru markasının sonuna eklenen -... ibaresinin ayırt ediciliği sağlamadığını, markalar arasında karıştırılma ihtimalinin bulunduğunu,

tüketici nezdinde müvekkilinin seri markalarından biri olarak algılanacağını, başvurunun tescilinin müvekkili yönünden haksız rekabete sebep olacağını, aynı sektörde faaliyet gösteren davalının müvekkilinin markalarını bilmemesinin mümkün olmadığını, başvurunun kötüniyetle yapıldığını ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın tümden kabulüne karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde, taraf markaları arasında ortalama tüketici nezdinde karıştırılma ihtimalinin sulunmadığını, "bitki" anlamına gelen ve ilacın bitkisel bir ilaç olduğunu belirten bir terim olan "..." ibaresinin ayırt ediciliğinin zayıf olduğunu, ... ibaresinin dava konusu markayı yeterince ayırt edici hale getirdiğini, özellikle 5.sınıfta yer alan ilaçlar açısından, ortalama alıcı kitlesinin doktor, eczacı gibi bilinçli tüketiciler olduğunu, bu tüketici grubunun markaları karıştırmayacağını ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı şirket vekili istinaf başvuru dilekçesinde, mahkemece, "bitki" anlamına gelen "..." ibaresinin ilaçlarla ilgili sınıflarda ayırt ediciliğinin bulunmadığının, tanımlayıcı olduğunun dikkate alınmadığını, başvuru markasının davacı markaları ile benzer olmadığını, "..." ibaresinin markaları yeterince ayrıştırdığını, davacı markasının yalnızca "tıbbi müstühzür" emtiasında tescilli olması nedeniyle, davacı markalarının tanınmışlığı ispat edilmeden başvurunun tüm sınıflarda reddedilmesinin mümkün olmadığını ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, itirazın reddine dair YİDK kararının iptali ve marka hükümsüzlüğü istemlerine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

6100 sayılı HMK’nın 294. maddesi gereğince mahkeme, yargılamanın sona erdiği duruşmada hükmü vererek tefhim eder. Hükmün tefhimi, her halde hüküm sonucunun duruşma tutanağına geçirilerek okunması suretiyle olur. Zorunlu nedenlerle sadece hüküm sonucunun tefhim edildiği hallerde, gerekçeli kararın tefhim tarihinden başlayarak bir ay içinde yazılması gerekir.

HMK’nın 297/2. maddesi gereğince, hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında, açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerekir. Yine HMK’nın 298/2. maddesi gereğince de gerekçeli karar, tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamaz. Kararın gerekçesi ile hükmün birbirine uyumlu olması gerekir.

Öte yandan, kısa kararla gerekçeli kararın çelişkili olması, yargılamanın aleniyetine ve kararların alenen tefhim edilmesine ilişkin Anayasa’nın 141. maddesine de aykırı bir durum yaratır. Ayrıca anılan husus kamu düzeni ile ilgili olup, gözetilmesi yasa ile hakime yükletilmiş bir ödevdir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2009/19-109 Esas ve 2009/123 Karar sayılı ilamında değinildiği üzere, 10.04.1992 tarih, 1991-7 Esas 1992-4 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, hâkimin tefhim etmiş olduğu kısa kararla gerekçeli kararın uyum içinde olması gerektiğini öngörmektedir. Yargı erkinin görev ve yetkisi, Anayasa ile yasaları amaçlarına uygun olarak yorumlayıp uygulamak, keza İçtihadı Birleştirme Kararlarının bağlayıcılığını gözetmekten ibarettir.

Kısa kararla gerekçeli karar ve hüküm arasındaki çelişkiye cevaz verilmemesinin amacı, kamunun mahkemelere olan güveninin sarsılmamasına yöneliktir. Tefhim edilen hüküm başka, gerekçeli karardaki hüküm veya gerekçe başka ise bu durumun, mahkemelere olan güveni sarsacağı tartışmasızdır.

İçtihadı Birleştirme Kararında bu konuya çok büyük bir önem verilmiş, çelişkinin varlığı tespit edildiği takdirde, başka hiçbir incelemeye gerek görülmeksizin ve tarafların bu konuyu temyiz sebebi yapıp yapmadıklarına bakılmaksızın, kararın salt bu nedenle bozulması gerektiğine işaret edilmiştir.

Somut uyuşmazlıkta da, hükmün gerekçesinde, dava konusu markanın kapsamındaki 5.sınıfın 2, 4 ve 7. alt sınıfında yer alan ürünler yönünden SMK'nın 6/1.maddesi anlamında karıştırılma ihtimalinin bulunduğu, 5.sınıfın 2, 4 ve 7. alt sınıfında yer alan ürünler dışında kalan mal ve hizmet sınıfları yönünden davacı isteminin reddine karar verilmesi gerektiği belirtildiği halde, hüküm fıkrasında 5.sınıfın 1.alt grubundaki "insan ve hayvan sağlığı için ilaçlar, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal ürünler, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal reaktif maddeler, ilaç ihtiva eden kozmetikler",

5.sınıfın 2.alt grubundaki "tıbbi ve veterinerlik amaçlı kullanıma uygun diyetetik maddele; diyet takviyeleri, gıda (besin takviyeleri); zayıflama amaçlı tıbbi müstahzarlar; tıbbi amaçlı bitkiler ve tıbbi amaçlı bitkisel içecekler" , 5.sınıfın 4.alt grubundaki "tıbbi amaçlı yakılar, pansuman malzemeleri", 5.sınıfın 7.alt grubundaki "dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler) tıbbi amaçlı deterjanlar, ilaçlı sabunlar, dezenfekte edici sabunlar,

antibakteriyel el losyonları" malları ile 35.sınıfın 5.alt grubunda anılan 5.sınıf malların satışına özgü mağazacılık hizmetleri yönünden YİDK kararının iptaline ve dava konusu markanın hükümsüzlüğüne karar verilmiş, böylece gerekçe ile hüküm arasında çelişki oluşmuştur.

Bu husus, az yukarıda açıklanan gerekçe ile hüküm fıkrasının birbirine uygun olması gerektiğine ilişkin ilke ve yasa hükümlerine aykırıdır. O halde, çelişki giderilecek şekilde yeniden bir karar verilmesi zorunlu olduğundan, usul ve yasaya aykırı olan hükmün kaldırılması gereklidir.

Her ne kadar bölge adliye mahkemeleri, hukuki denetimin yanında aynı zamanda maddi vakıa incelemesi de yaparak, tahkikat sonucuna göre yeniden esas hakkında hüküm kurabilir ya da yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde, veyahut kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında karar verebilirse de somut olayda, hüküm ile gerekçe çelişkili olduğundan, ortada hukuki ve maddi vakıa denetimine elverişli bir hüküm bulunmamaktadır.

Bu nedenle HMK'nın 353/1-a-6. maddesi uyarınca, davanın yeniden görülüp yeni bir karar verilmesi için ilk derece mahkemesine ait kararın esası incelenmeden kaldırılmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

İstinaf kararının neden ve şekline göre, davacı vekili ve davalılar vekillerinin istinaf itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 28/12/2025

Başkan

Üye

Üye

Katip

Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.