Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2025/875 K.2025/2482

Taraflar arasında görülen davada Ankara 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 10/12/2024 tarih ve 2016/281 E. - 2024/466 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi taraflarca istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkilinin ar-ge çalışmaları sonucunda elde edilen ürünlerini gerek faydalı model ve gerekse de endüstriyel tasarım tescilleri ile koruma altına almakta olduğunu, dava konusu TR 2015 01594 Y numaralı faydalı model ve 2015 00775 numaralı endüstriyel tasarımın müvekkili şirket adına tescilli olduğunu, müvekkili şirketin geçmişte vida ve dübel olarak ayrı ayrı üretilmekte olan ürünleri tek bir üründe bir araya getirerek tasarladığını, davalının bu ürünü aynen taklit ederek ürettiğini ve satışa sunduğunu,

davalının müvekkili şirket adına tescilli faydalı model ve tasarım tescili ile korunan ürünlerini aynen taklit etmek suretiyle vaki fiillerinin müvekkilinin tescilli faydalı model ve endüstriyel tasarımdan faydalanma haklarına tecavüz teşkil ettiğini ileri sürerek müvekkili şirket adına TR 2015 01594 Y numara ile “uyarı ve yönlendirme amaçlı geliştirilen tekli, hissedebilir yüzeylerde yenilik” başlıklı faydalı model belgesine ve 2015 00775 numara ile endüstriyel tasarım belgesine bağlanan ürünleri aynen veya cüz’i değişikliklerle dahi olsa üretmek,

internet ortamı da dahil her tür mecrada pazarlamak ve satışa sunmak suretiyle vaki davalı fiillerinin haksız olduğunun hükmen tesbitine, haksız rekabetin men'ine tecavüzün ref ve men'ine, toplatma, imha ile maddi ve manevi tazminat ve hükmün ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkili şirketin on yıla yakın geçmişi ile özellikle hissedilebilir yüzeyler destek ürünleri olmak üzere engellilere ilişkin kabul görmüş standartlar çerçevesinde çeşitli çözümler üreten bir şirket olduğunu, davacı şirketin müvekkili şirketin rakibi firmalardan biri olduğunu, dava konusu faydalı model ve endüstriyel tasarım belgesine ilişkin müvekkilinin taklit ettiği ürün bulunmadığını, davacı şirketin somut olarak hangi ürünün taklit edildiğine ilişkin herhangi bir beyan sunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davalı vekilince İstanbul Anadolu 1. FSHHM'nin 2017/446 Esas sayılı dosyasında, eldeki davaya dayanak olan TR 2015 01594 Y sayılı faydalı model ve 2015 00775 numaralı endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğü talepli dava açıldığının bildirilmesiyle, belirtilen dosya celp edilmiş ve incelenmesinden eldeki davada taleplere dayanak olan TR 2015 01594 Y sayılı faydalı model ve 2015 00775 numaralı endüstriyel tasarım tescilinin hükümsüzlüğü ve sicilden terkini talepli olarak, eldeki davanın davalısı tarafından, eldeki davanın davacısına yönelik olarak 23/12/2016 tarihinde dava açıldığı,

belirtilen dosyada verilecek karar, eldeki davayı doğrudan etkileyeceğinden, İstanbul Anadolu 1. FSHHM'nin 2017/446 Esas sayılı dosyasının kesinleşmesi hususunun bekletici mesele yapıldığı, bekletici mesele yapılan İstanbul Anadolu 1. FSHHM'nin 2017/446 Esas sayılı dosyasında 2020/43 Karar sayılı karar ile eldeki davada dayanak TR 2015 01594 Y sayılı faydalı modelin ve 2015 00775 numaralı endüstriyel tasarım tescilinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verildiği bu kararın da İstanbul BAM 16. Hukuk Dairesinin 2020/1461 Esas 2022/1571 karar sayılı kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddi ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin

2022/6894 Esas 2024/3099 Karar sayılı onama ilamı ile 22/04/2024 tarihinde kesinleştiği, davacının eldeki davada dayandığı tasarım ve faydalı modelin, bekletici mesele yapılan davada hükümsüz kılındığı ve kararın 22/04/2024 tarihinde kesinleştiği, İstanbul Anadolu 1. FSHHM'nin 2017/446 Esas 2020/43 Karar sayılı dosyasından alınan 11/07/2024 tarihli kesinleşme şerhinden anlaşıldığından eldeki davada taleplere dayanak belgeler baştan itibaren hükümsüz kılınıp dava dayanaksız kaldığından, davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, iş bu davaya konu edilen ürünlerin ilk kez müvekkili tarafından geliştirilerek piyasaya arz edildiğini, her ne kadar iş bu davaya dayanak yapılan faydalı model ve tasarımın İstanbul Anadolu 1.FSHHM nin 2017/446 Esas sayılı davanın yargılaması sonucunda hükümsüzlüğüne karar verilmiş ise de, o davanın dayanağı olan faydalı model ve tasarımın hükümsüzlük sebebi ve davadaki talepler gözardı edilerek verilen kararın hatalı olduğunu, müvekkilinin talepleri arasında haksız rekabetlerinin men’i talebinin de olduğunu,

davanın sadece o tarihte yürürlükte olan 551 ve 554 sayılı KHK hükümlerine dayandırılmadığını, davalının müvekkilinin iş mahsullerini taklit etmek suretiyle vaki fiillerinin haksız olduğunu ve haksız rekabet yarattığını ileri sürdüğünü, mahkemenin davaya dayanak yapılan faydalı model ve tasarım tescilinin hükümsüzlüklerine karar verilmiş olması nedeni ile davayı reddettiğini, oysa o davada müvekkilin bu iki belgesine konu ürünlerin yeniliğini ortadan kaldıran etkenlerin yine müvekkiline ait olan önceki tarihli bir kısım yayınlar ve tescil belgeleri olduğunu,

İstanbul Anadolu 1.FSHHM de yapılan yargılama sırasında istihsal olunan raporlarda müvekkilin bu davaya da dayanak yapılan faydalı model ve tasarımına ait ürünlerin yine müvekkil şirkete ait 2012 07356, 2013 01561, 2014 01988 ve 2014 04111 numara ile tescilli sınai hakları (incelemeye kolaylık olması açısından ektedir) ile müvekkili şirkete ait www.....com sitesindeki yayınlar nedeni ile tescil edilebilirlik kriterlerinden olan yenilik kriterinin sağlanmadığının bildirildiğini, davalının,

müvekkilinin geçmişte vida ve dübel olarak ayrı ayrı üretilmekte olan ürünleri tek bir üründe bir araya getirerek tasarladığı ve bu sayede montaj sırasında zaman ve enerji kazancını arttıran özelliği ile dünyada benzeri olmayan, yenilik ve ayırt edicilik niteliklerini haiz, görme engelliler için özgün ve orijinal uyarı ve yönlendirme amaçlı geliştirilen hissedebilir yüzeyleri aynen taklit ederek,

üretip satışa sunduğunun Ankara 2.FSHHM 2026/22 D.İş dosyasından istihsal olunan bilirkişi raporu ile açıkça ortada olduğunu, mahkeme tarafından bu fiili durum ve İstanbul Anadolu Mahkemesi kararının gerekçesi yani kararın dayanağı olan bilirkişi raporlarının görmezden gelindiğini, davalının vaki haksız fiilleri ve dahi haksız rekabetin varlığının yok sayıldığını ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını, davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

Davalı şirket vekili istinaf başvuru dilekçesinde, davacı yanın 6 ayrı talebi bulunduğu halde, mahkemece tek vekalet ücretine hükmedildiğini, Yargıtay kararlarından da görüleceği üzere, birden fazla istemin aynı dava dilekçesinde ileri sürülerek istenmesi mümkün olmakla buna objektif dava birleşmesi denildiğini, esasen her biri ayrı bir dava konusunu oluşturan bu istemlerle ilgili olarak verilen kararların herbirinin ayrı vekalet ücretini gerektireceğini, davanın reddi kararı doğru olmakla birlikte, aynı bir dava niteliğinde olan her bir talep için ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmemesinin haksız ve hakkaniyete aykırı olduğunu ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını, talepleri gibi karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, tasarıma ve faydalı modele tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ile maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dava, davacının ar-ge çalışmaları sonucunda elde edilen ürünlerinin davalı tarafça taklit ederek üretilip satışa sunduğu iddiasına dayalı olarak açılmış olup, davacı vekilince müvekkili şirket adına tescilli TR 2015 01594 Y numaralı “uyarı ve yönlendirme amaçlı geliştirilen tekli, hissedebilir yüzeylerde yenilik” başlıklı faydalı model belgesine ve 2015 00775 numara ile endüstriyel tasarım belgesine vaki davalı fiillerinin haksız olduğunun tespitinin yanında, davacı tarafça geliştirilen ve üretilen ürünlere yönelik haksız rekabetin men'inin de talep ve dava edildiği görülmektedir.

Mahkemece, davacının eldeki davada dayandığı tasarım ve faydalı modelin, hükümsüz kılındığı ve kararın kesinleştiği, bu nedenle de taleplere dayanak belgelerin baştan itibaren hükümsüz kılınıp davanın dayanaksız kaldığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de, davacı vekilince, İstanbul Anadolu 1. FSHHM'nin 2017/446 Esas 2020/43 Karar sayılı dosyasındaki hükümsüzlük davasında, müvekkilinin dava konusu faydalı model ve tasarım belgelerinin hükümsüz kılınmasına dair delillerin yine müvekkilinin önceki tarihli belgeleri olduğu iddia edilmiştir. Dosyada bulunan ve İstanbul Anadolu Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesine sunulan bilirkişi raporunun incelenmesinden de, davacının bu iddialarının doğru olabileceği anlaşılmaktadır.

Böyle bir halde, yani İstanbul Anadolu 1. FSHHM'nin 2017/446 Esas 2020/43 Karar sayılı dosyasında, davacının faydalı model ve tasarımının hükümsüzlüğüne yine davacının önceki tarihli belgeleri nedeniyle karar verildiğinin tespiti halinde, davacının iş bu davadaki haksız rekabet iddialarının değerlendirilmesi gerekmektedir. Çünkü bu durumda dava konusu iş ürünlerinin, her ne kadar tasarım tescil veya faydalı model belgesine bağlı olmasa da, davacıya ait iş ürünü olduğu sonucuna varılacaktır.

Bu durumda, mahkemece, dava konusu faydalı model ve tasarıma ilişkin belgelerin, yine davacının önceki tarihli iş ürünleri nedeniyle hükümsüz kılınıp kılınmadığı hususunda bir inceleme yapılması suretiyle durumun açıklığa kavuşturulması, bu belirleme sonucunda, davacının dava konusu belgelerinin yine kendi ürünleri nedeniyle hükümsüz kılındığının tespiti halinde davacının iş ürünlerine yönelik haksız rekabet iddiasının değerlendirilmesi gerekirken, bu yönde bir inceleme yapılmamış ve delillerin değerlendirilmemiş olmasının, HMK'nın 353/1-a-6. maddesinde belirtilen, mahkemece, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması mahiyetinde olduğu kanaatine ulaşılmıştır.

Ayrıca, somut uyuşmazlıkta tasarıma ve faydalı modele tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ile maddi ve manevi tazminat istemleri ile dava açılmıştır. Davacı tarafın, her biri ayrı bir davaya konu olabilecek istemlerini tek bir dava içinde talep etmiş olması HMK’nin 110. maddesi gereğince dava yığılması niteliğinde olup, bu istemlerin her biri için ayrı ayrı vekalet ücreti takdir edilmesi gerekmektedir (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 13/03/2018 tarihli, 2016/9119 Esas ve 2018/1929 Karar nolu kararı). Kabule göre mahkemece bu hususun da gözden kaçırılması doğru bulunmamıştır.

Bu itibarla Dairemizce, taraf vekillerinin yukarıdaki hususlara ilişkin istinaf itirazlarının kabulü ile HMK’nın 353/1-a-6. maddesi gereğince yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine, kararın niteliğine göre taraf vekillerinin diğer istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 31/12/2025

Başkan

Üye

Üye

Katip

Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.