Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2022/1576 K.2025/27

Taraflar arasındaki tazminat istemine ilişkin davanın yapılan yargılaması sonunda, ilamda yazılı gerekçelerle davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükme karşı, davalı tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; dava dışı ... .. AŞ 'ye ait ... plakalı araç için 25/06/2016 - 2017 dönemini kapsayan kasko sigorta poliçesi tanzim edildiğini, 21/09/2016 tarihinde, ... mevkiinde ... isimli Taş ocağında bu aracın park halindeyken üzerine mekanik yükleme haznesinin düşmesi neticesi maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, olay yeri görgü tutanağı tanzim edildiğini, yapılan ekspertiz sonucu 27.720-TL hasar bedelinin, 30/11/2016 tarihinde sigortalı araç sahibine ödendiğini ileri sürerek TTK 1472 madde hükmü gereğince alacaklı haklarına halef sıfatıyla davalı ... Yapı İnş. Pet. Ürün. Tic. ve San. A.Ş.'den, bu miktarın ödeme tarihi olan 30/11/2016 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı cevap dilekçesinde özetle; açılan davayı kabul etmediklerini, davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, olayın meydana geldiği Akyurt mahkemelerinin HMK'nın 15/1. maddesi gereğince yetkili olduğunu, ekspertiz raporunun fahiş olduğunu, fazla hesaplama ve ödeme yapıldığını, olaya karışan aracın hasarının çok daha az olduğunu, davacının fahiş talebinin kabulünün mümkün olmadığını, dava konusu olayın, sigortalı araç sürücüsünün tam kusuru neticesinde meydana geldiğini, müvekkili şirketin kusurunun bulunmadığını, davanın reddi gerektiğini bildirerek davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; dosya kapsamı ile gerekçeli ve denetime elverişli olmakla hükme esas alınan 14/04/2022 tarihli ek bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; davacı ... şirketinin, kasko sigorta poliçesi ile sigortalanan ... plakalı araca, karıştığı kaza nedeniyle 27.720-TL ödeme yaptığı, kazanın diğer tarafı olan davalı şirketin %80 kusur oranına denk gelen 22.176-TL'yi, davalı şirketten TTK'nın 1472. maddesi gereğince rücuen tahsilini isteyebileceği, ödeme gününden itibaren her iki taraf da tacir olduğundan avans faizi talep edilebileceği gerekçesiyle; " davanın kısmen kabulü ile; 22.176,00 TL'nin 30/11/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya dair istemin reddine" dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, raporda kendisine yüklenen % 80 oranındaki kusuru kabul etmediğini, sigortalı aracın, araç parkı için ayrılan bölüme park edilmesi gerektiğini, araç, misafir park yeri ya da idari birim önüne park edilmiş olsaydı hiçbir zarara uğramayacağını, olayda, davacının sigortalısı araç sürücüsünün tam kusurlu olduğunu, kendisine kusur yüklenemeyeceğini, yükleme haznesi bakımı yapıldığını, mekanik plant bunkerinin yıkılmasında kusuru bulunmadığını, rapordaki hesaplamaların fahiş olduğunu, avans faizi takdirinin hatalı olduğunu ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava, TTK 1472 maddesi gereğince davacı sigortanın sigortalısının haklarına halef sıfatıyla zarar verene yönelik rücuen tahsil isteğine ilişkindir. 6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

Mahkemece, 17/09/2019 tarihli, 2018/148 E., 2019/643 K. sayılı ilamla davanın pasif husumet ehliyeti yönünden reddine ilişkin verilen kararın, davacı tarafından istinaf edilmesi üzerine, Dairemizin 05/02/2020 tarihli, 2019/1768 E., 2020/162 K. Sayılı ilamıyla " ... davacı ... nezdinde kasko sigorta poliçesi bulunan araç üzerine ... mevkiinde ... isimli taş ocağında araç park halinde iken mekanik yükleme haznesinin düşmesi sonucu hasar gördüğü, hasar bedelinin sigortalıya ödendiğinden bahisle taş ocağı sahibi olduğu düşünülen davalı şirket aleyhine rücuen alacak davası açılmıştır.

Yargılama sırasında mahkemece Enerji Bakanlığı ile Akyurt İlçe Jandarma Komutanlığı'na, Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne yazılan yazılar sonucu taş ocağının sahibinin "..." adresinde yer alan ... İnşaat Taah. Tic. Ve San. Ltd. Şirketi olduğu anlaşılmış olmakla, anılan durum karşısında davacı yan hasımda yanılmış, işbu davayı ... İnşaat Taah. Tic. Ve San. Ltd. Şirketi'ne yöneltmesi gerekirken davalı şirkete yöneltmiştir.

Hasımda yanılmanın kabul edilebilir bir yanılgıdan kaynaklanması durumunda ise HMK'nın 124/4.maddesinin gözetilmesi gerekecektir (emsal Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 21/06/2016 tarih 2016/6773 Esas 2016/7580 Karar sayılı ilamı).

Hal böyle olunca, mahkemece, yukarıda anılan yasa hükmü de gözetilerek davalı şirket ile aynı unvana sahip şirketlerin bulunması nedeniyle tarafın yanlış gösterilmesinin kabul edilebilir yanılgıya dayandığı gözetildiğinde, HMK'nın 124.maddesi kapsamında bu hak kullanıldığı taktirde davacı vekiline süre verilip yargılamaya devam edilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı gerekçe ile yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiştir." gerekçesiyle, kararın kaldırılarak dosyanın yeniden yargılama yapılması için HMK'nın 353/(1)-a.6 maddesi uyarınca mahkemesine gönderilmesi üzerine,

mahkemece, HMK'nın 124/4 maddesi uyarınca işlem tesis edildiği, 22/09/2020 tarihli celsede davacı vekilinin, davalı olarak tespit edilen " ... İnşaat Taah. Tic. Ve San. Ltd. Şti." ne husumeti yöneltimi ile bu davalıya dava dilekçesi ve eklerinin tebliği ile taraf teşkilinin sağlanması suretiyle yargılamanın sürdürülerek işin esasına girildiği anlaşılmaktadır.

6102 sayılı TTK'nun 1472. maddesinde halefiyet düzenlenmiş olup düzenlemeye göre sigortacının, sigorta tazminatını ödediğinde hukuken sigortalının yerine geçeceği, sigortalının gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hakkın tanzim edilen bedel kadar sigortacıya intikal edeceği belirtilmiş olup düzenleme ile birlikte somut olayda değerlendirildiğinde, davacı ... şirketince kasko sigorta poliçesi ile sigortalı bulunan aracın maddi hasarlı trafik kazası sonucu hasar bedelinin sigortalıya ödendiğinden bahisle rücuen alacak istemine ilişkin işbu dava açılmıştır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, kazanın oluşumunda taraflara yüklenecek kusur oranı ile tazminatın miktarına yönelik olduğu anlaşılmakta olup söz konusu olayın oluş şeklinin, davalı şirkete ait taş ocağında, dava dışı ... ... A.Ş.'ye ait sigortalı ... plakalı aracın, park halinde olduğu sırada, mekanik plentin bunkerinin ( yükleme haznesi) ağırlıktan dolayı düşmesi sonucu bahse konu aracın üzerine devrilmesi ile araçta hasar meydana geldiği hususunda taraflar arasında herhangi bir ihtilaf bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Taraflarca dayanılan tüm deliller toplanmış, poliçe ve hasar dosyası celp edilmiş, kaza sonrasında sigortalı araç için hasar dosyası açılarak hasar tespiti sonrası pert total işlemi yapılarak 27.720- TL hasar miktarının, 30/11/2016 tarihinde, sigortalıya ödendiği anlaşılarak kusur ve makine mühendisi bilirkişilerden rücuya tabi alacak kapsamında istenilen zararın ne kadarının davalıdan tahsilinin istenebileceği ile davaya konu kazada tarafların kusur durumlarının tespiti bakımından bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Mahkemece alınan 06/12/2021 tarihli kök bilirkişi raporunda özetle; "kazanın meydana gelmesinde, davalı işveren ...İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti.'nin iş sağlığı ve güvenliği konusunda gerekli eğitimi vermemiş, bilgilendirmemiş, bilinçlendirmemiş, emniyetli çalışma alışkanlığı kazandırmamış, denetlememiş, geniş anlamda denetim mekanizması oluşturmamış, emniyetsiz bir şekilde çalışılmasını engellememiş olması sebebiyle %80 oranında etkili olduğu, ... plakalı araç sürücüsü ...

İnş. Ad. İth. İhr. San. ve Tic.

A.Ş. şantiye şefi ...'un kullandığı aracı araç parkına bırkmamış, mekanik plentin yanına bırakmış olması sebebiyle %20 oranında etkili olduğu, dosyada mevcut olan Kasko Ekspertiz raporunda, dava konusu tespit edilen hasar miktarının 27.405,10-TL + kdv 4.932,92-TL=32.338,02-TL olduğunun belirtildiği, aracın hasarsız emsalinin piyasa peşin rayiç değerinin 48.000-TL olarak hasarlı vaziyetteki sovtaj değerinin 20.280-TL olarak tespit edildiği, pert total işlem uygulanması ile ödemesi yapılan 27.720-TL'nin uygun olduğu,

bu miktarın fahiş olmayıp ödemede bulunan davacının, zararın meydana gelmesinde ki kusuru nispetinde davalıdan tahsilini isteyebileceği", itirazlar yönünden heyetten alınan 14/04/2022 tarihli ek raporda özetle;" davalı işveren ...İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd.

Şti.'nin işyerindeki mekanik plentin bunkerinin (yükleme haznesinin) gerekli olan tamir ve bakımının (periyodik bakımlarının) zamanında yapılmamış olmasından dolayı olay esnasında yıkılmış ve dava konusu ... plakalı aracın üzerine düşerek hasar vermiş olduğu, bu sebeple %80 oranında etkili olduğu, ... plakalı araç sürücüsü ... İnş. Ad. İth. İhr. San. ve Tic.

A.Ş. şantiye şefi ...'un kullandığı aracı, araç parkına bırkmamış, mekanik plentin yanına bırakmış olması sebebiyle %20 oranında etkili olduğu, dosyada mevcut olan Kasko Ekspertiz raporunda, aracın hasarsız emsalinin piyasa peşin rayiç değerinin 48.000-TL olarak, hasarlı vaziyetteki sovtaj değerinin 20.280-TL olarak tespit edildiği, pert total işlem uygulanması ile ödemesi yapılan 27.720-TL'nin uygun olduğu, bu miktarın fahiş olmadığı" hususları tespit edilerek mahkemece, bilirkişi raporlarının hükme esas alındığı anlaşılmaktadır.

TBK'nın 74. maddesinin ikinci cümlesine göre hukuk hakimi, “kusurun derecesini ve zarar tutarını belirlemede” tam bağımsız kılınmış olup HMK'nın 266. madde hükmüne göre kusur oranlarının belirlenmesi teknik değil hukuki bir konu olduğundan (Yargıtay 17 HD'nin, 09/07/2020 tarih ve 2018-6414/4591 sayılı ilamı) kusur oranına yönelik olarak Dairemizce yapılan değerlendirmede;

tarafların beyanları, dosya kapsamında bulunan fotoğraflar ile olayın oluş şekli göz önünde bulundurulduğunda, dava dışı sigortalı aracın sürücüsünün, ... plakalı aracı, misafirler için ayrılan park alanı ya da idari bina önüne park etme imkan ve olanağı mevcut iken, şantiye sahasına girdiği, tanık anlatımlarına göre bu alana sadece dökülen toprağı temizlemek amacıyla iş makinelerinin girdiği,

sigortalı aracın, taş kırma makinesi ile silo arasına dar bir yere park edildiği esnada mekanik plentin bunkerinin ( yükleme haznesi) ağırlıktan dolayı düşmesi sonucu bahse konu aracın üzerine devrilmesi ile araçta hasar meydana geldiği anlaşılmakta olup bu oluşta, her ne kadar mahkemece, bilirkişi raporları doğrultusunda % 20 oranında kusur atfedilmiş ise de dava dışı sigortalı araç sürücüsünün, daha fazla olarak % 30 oranında kusurlu olduğunun kabulü gerekir.

O halde davalının, kusur oranına yönelik istinaf isteminin, dosya kapsamı itibariyle kabulü gerekir.

Davalının, hasar tazminatına yönelik istinaf istemlerinin incelenmesine gelince; dosya kapsamında toplanan deliller, ekspertiz raporu kapsamı, aracın pert total olduğunun tespiti ile kasko sigortası genel şartları göz önünde bulundurularak hesaplamaların yapılmış olması göz önünde bulundurulduğunda, bilirkişiler tarafından hasar bedeli yönünden düzenlenen raporun denetime ve hükme elverişli olduğunun, yine sigortalı ile davalının tacir olması dikkate alındığında, davacının avans faizi isteyebileceğinin de kabulü gerekir. Davalının, bu hususlara ilişkin istinaf istemlerinin, açıklanan nedenlerle yerinde olmadığı anlaşılarak reddi gerekmiştir.

Ne var ki bu aykırılık yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden davalının istinaf başvurusunun kısmen kabul kısmen reddi ile HMK'nın 353/(1)-b.2. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın, (27.720 x %70=) 19.404-TL yönünden kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

... ... ... ...