Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2022/1762 K.2022/1559

Taraflar arasındaki zayi belgesi isteminin yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı talebin reddine yönelik olarak verilen hükme karşı talep eden vekili tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Talep eden vekili dilekçesinde özetle; tek yetkilisi olduğu ....nin 2005 yılından bu yana pasif durumda olduğunu, şirketi yeniden aktif hale getirme gereği duyduğunda karar defteri, yevmiye defteri ve defteri kebirin uzun yıllar önce taşınma sırasında kaybolduğunun anlaşıldığını, şirketin tek yetkilisi olduğunun gösterir imza sirkülerinin de süresinin dolduğunu, yeni imza sirküleri çıkarıp şirket adına dava açamadığını, iş bu davayı şirket yetkilisi olarak açtığını, şirketini yeniden aktif hale getirmek için karar defteri, yevmiye defteri ve defteri kebirin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince toplanan tüm delillere göre; talep eden şirketin, yevmiye defteri, defter-i kebir defteri, karar defterinin kaybedilmesi nedeni ile zayi belgesi verilmesinin istenildiği, TTK. 82/7. maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi için tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin yangın, su baskını, yer sarsıntısı, hırsızlık gibi iradesi dışında gerçekleşen bir olay sonucunda zayi olması halinde öğrenmeden itibaren 15 gün içinde mahkemeye başvurması gerektiği, tacirin kusuru nedeni ile kaybolma halinde zayi belgesi verilmesinin söz konusu olamayacağı, talep konusu olayda da evrakın talep edenin iradesi dışında zayi olduğuna ilişkin iddia ve delil bulunmadığı sabit olup tacirin zayi belgesi talep edemeyeceği gerekçesiyle istemin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince talep dilekçesine konu defterlerin ne zaman zayi olduğu ve bu durumdan ne zaman haberdar oldukları dahi sorulmadan davanın reddine karar verildiğini, dava konusu yevmiye defteri, defteri kebir ve şirket karar defterinin taşıma sırasında kaybolduğunu, bu durumdan ancak talep dilekçesini vermeden iki gün önce haberdar olduğunu, şirketin uzun zamandır pasif durumda olduğunu, ileri sürerek açıklanan bu nedenlerle ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep, talep konusu 2005 yılından beri pasif durumda bulunan ...'nin taşınma esnasında kaybolduğu iddia edilen karar defteri, yevmiye defteri ve defteri kebirin zayi olduğuna dair TTK'nın 82/7. maddesi gereği zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin olup ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle istemin reddine karar verilmiştir.

Bilindiği ve 6102 sayılı TTK'nın 82/7'inci fıkrasında belirtildiği üzere "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.'' hükmü düzenlenmiştir.

Madde metninde yer verilen "gibi" sözcüğünden de anlaşılacağı üzere "yangın, su baskını veya yer sarsıntısı" örnekleri tahdidi olarak sayılmamış, tacirin elinde olmayan, tacire kusur atfedilemeyecek benzer olaylar da maddenin kapsamında kaldığı kabul edilmiştir.

Bununla birlikte tacirin bu maddeden yararlanabilmesi için, somut olayın özelliği de gözetilerek hem defterlerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve özenin gösterilmiş olması hem de ziyaa uğramanın onun iradesinin dışında meydana gelmiş olması gerekmektedir. Somut olayda talepte bulunanın istem konusu yönetim kurulu karar defterinin ziyaa uğramasına neden olarak ileri sürdüğü maddi vakıa olan taşıma işlemi sırasında veya bir şekilde kaybolma fiili TTK'nın 82/7.

Maddesi anlamında talep eden tacire kusur izafe edilemeyecek onun iradesi dışında gerçekleşen bir olay olarak kabulü mümkün değildir. Türk Ticaret Kanununa göre zayi belgesi verilmesi için gerekli olan yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık gibi sebeplerden hiçbirisinin gerçekleşmediği anlaşılmış olmakla ilk derece mahkemesince talebin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Nitekim Yargıtay 11. HD'nin emsal nitelikteki 19/06/2017 tarih ve 2016/817 Esas-2017/3842 Karar, 07/01/2013 tarih ve 2011/15162 Esas-2013/105 Karar, 13.11.2018 tarih 2017/1467 Esas-2018/7030 Karar, 16/05/2018 tarih ve 2016/11963 Esas-2018/3664 Karar sayılı kararları da bu yöndedir.

Sonuç olarak yukarıda açıklanan nedenlerle; talep edenin istinaf başvuru kanun dilekçesinde yer verdiği itirazların yerinde olmamasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına, kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olmasına göre, duruşma açılmasına yer olmaksızın Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.