Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2022/992 K.2025/245

Taraflar arasındaki alacak istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle davanın konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına yönelik olarak verilen hükme karşı davalı banka vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... Bankası A.Ş.’nin Ankara Etlik Şubesinde ... ... (... ...

Metal sahibi) adına, müvekkili tarafından 10.08.2020 tarihinde sehven ödeme yapıldığını, ödemeyi yapan aracı ...'a ait dekont örneği ile ödemenin dayanağı e-fatura incelendiğinde; alacaklının ... ... olduğu, ödeme dayanağı fatura GIB2020000000012 olduğu, ödeme alacaklısının davalı ... ... olmadığını, ödeme tarihi itibariyle herhangi bir ticari ilişki ya da faaliyet bulunmadığını, müvekkili nezdinde muaccel ya da müeccel herhangi bir alacağı da bulunmadığını, dosyaya sundukları Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı e-yoklama fişinde de davalı ... ...'ın "... ..., ... ...

Bulvarı, A No:699 AB Mamak/Ankara" adresindeki faaliyetini 17.06.2019 tarihinde terk ettiği, aynı adreste dava dışı fatura alacaklısı ... ...'ın faaliyet gösterdiği, ödemeye ilişkin banka dekontunda işlem açıklamasında GIB2020000000012 nolu faturanın dayanak gösterildiği, bu faturanın ... ... tarafından tanzim edildiği ve tutarının da aynı olduğu, bu durumda artık diğer davalı ... ...'ın alacaklı olmadığı, aksine işlemin sehven yapılmış olduğunun sabit olduğu, ödemenin sehven yapıldığı,

bu durumun müvekkili aleyhine 6098 sayılı TBK kapsamında davalı banka ve diğer davalı ... ... lehine sebepsiz zenginleşme halini oluşturduğunu, tüm bu hususların banka ile paylaşılmış olmasına ve ... tarafından hatalı gönderim sebebiyle iade istediği yapılmış olmasına rağmen, sehven yapılan ödeme tutarının diğer davalı ... ...'ın davalı banka nezdindeki borcu dolayısıyla bloke edildiğini, müvekkiline iade edilmediğini, yapılan hatanın açık olmasına göre ödemenin bankaları nezdinde karşılığı ve ilişiği olmaması sebebiyle sistem üzerinden paranın iadesi gerekirken,

bankaca davalı ... ... alacağı kabul edip bu tutarı kendi nezdinde bloke etmek suretiyle el koymasının açıkça hukuka aykırı olduğunu, müvekkili tarafından Ankara 16. Noterliği 12143 yevmiye numaralı ve 17.08.2020 tarihli ihtarnamesi ile sehven yapılan ödeme tutarının iadesinin istendiğini, davalı bankaca bu talebin karşılanmadığını iddia ederek 20.650,00 TL'nin temerrüt tarihinden itibaren işletilecek ticari faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

CEVAP

Davalı banka vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının dava dışı ... ...'a göndereceği parayı, diğer davalı ... ...'a yanlışlıkla göndermesinin yerleşmiş Yargıtay içtihatları gereğince müvekkilinden iade talebinin haksız olduğunu, para transferinde hizmet sağlayan aracı kuruluş olarak müvekkilinin iade talebinin muhatabı olmadığını, davanın husumet nedeni ile reddi gerektiğini, müvekkili bankanın kendisine gelen EFT talimatına uygun olarak tutarı EFT alıcısının hesabına geçtiğini, müvekkilinin söz konusu işlemdeki rolünün sadece davacının,

kendi bankası ...'a verdiği ve alıcı bankası olarak müvekkiline iletilen EFT talimatına uygun olarak EFT işleminin gerçekleşmesini sağlamak olduğunu, davacının sunduğu evraklar incelendiğinde EFT talimatını yazılı olarak gönderici bankası ...'a verdiği, bu talimatta alıcının diğer davalı ... ... ve alıcı hesabının bankaları nezdindeki ... ...'a ait hesap olarak belirtildiği, davacının EFT talimatına aykırı bir para transferi yapılmadığını, bu sebeple dava konusu olayda müvekkili bankaya izafe edilecek herhangi bir kusur bulunmadığını bildirerek davanın reddini istemiştir.

Diğer davalı ... ...'a dava dilekçesinin tebliğ edildiği davaya karşı cevap vermediği görülmüştür.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davalı ... ...'ın alacaklı olmadığı halde bu ödemeyi aldığı ve davalı bankanın ise bu bedeli ... ...'dan alacağına mahsup etmek suretiyle elinde tuttuğu ve bu şeklide davalı ... ...'ın pasifinde azalma olduğu, davalı bankanın ise aktifinde artış olduğu bu şekilde davalıların zenginleştiği, sebepsiz zenginleşen, zenginleşmenin geri istenmesi sırasında elinden çıkmış olduğunu ispat ettiği kısmın dışında kalanı geri vermekle yükümlü olup, bu nedenlerle davanın açıldığı tarih itibariyle dosya kapsamından davacı tarafın davayı açmakta haklı olduğu gerekçeleriyle konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı banka vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili bankanın işbu davada aktif dava ehliyeti olmamasına rağmen bu husus dikkate alınmadan müvekkili banka aleyhine yargılama harç ve giderleri ile arabuluculuk ücretine hükmedilmesi usul ve yasaya aykırı olduğunu, dava konusu olayda sadece verilen talimat gereği diğer davalı ... ...'ın hesabına para transferi gerçekleştiren müvekkili bankaya kusur atfedilmeyeceğini, müvekkil banka aracı kurum olarak talimat doğrultusunda hareket ederek işlemi gerçekleştirdiğini, taraflar arasındaki ilişkinin bir tarafı olmadığını,

davalı ... ...'ın müvekkilinin rehin hakkını kullandığı tutar doğrultusunda borçtan kurtulmuş olacağı için işbu davada sebepsiz zenginleşen kişinin diğer davalı ... ... olacağını bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava; davacının hesabından sehven davalı banka nezdindeki davalı gerçek kişi hesabına yapılan 20.650,00 TL EFT ile yapılan ödeme işleminden kaynaklı sebepsiz zenginleşme iddiasına dayalı alacak istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

Dava konusu işleme ilişkin EFT, dekont, bilirkişi raporu ve sair deliller dosya arasında mevcuttur.

21/02/2022 tarihli bilirkişi heyeti raporunda özetle, davalı ... ...’ın dava konusu GIB2020000000012 Nolu fatura bedelinden alacaklı olmadığı halde, davacı ... A.Ş.’nin ödeme talimatını sehven ... ... hesabına ödenmesi şeklinde düzenlemesi nedeniyle ... ... hesabına 10.08.2020 tarihinde 20.650,00 TL ödendiği, davalı ... ... bakımından bir haksız zenginleşmeden söz edilebileceği, davacı ... A.Ş.’nin dava konusu GIB2020000000012 Nolu Fatura bedeli 20.650,00 TL’sını 10.8.2020 tarihinde sehven davalılardan ... ... hesabına gönderdiği, dava konusu paranın gönderilmesinde davalı ... Bankasının bir dahlinin bulunmadığı, ... Bankasının diğer davalı ... ...’dan olan alacağını sehven gelen paradan tahsil etmesinin haksız zenginleşmesine neden olmayacağı bildirilmiştir.

Davacı vekili; 24.03.2022 tarihli duruşmada davalı ... ...'ın celse arasında davaya konu ettiği bedeli müvekkiline ödediğini, bu itibarla davanın konusuz kaldığını, vekalet ücreti talebinin olmadığını, fakat yargılama sürecisinde yaptığı vekalet ücreti dışındaki yargılama giderlerine yönelik talebinin devam ettiğini bildirmiştir.

Davaya konu talep yönünden davacı vekilinin alacağın ödenmesi nedeniyle dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına şeklinde karar verilmesini istediği ve ödeme ile davanın konusuz kaldığı anlaşılmakla ilk derece mahkemesince konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine dair verilen kararda bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Dosya kapsamından, dava konusu tutarın davalı ... Uyar tarafından yargılama sırasında davacıya iade edilmesi nedeniyle davanın konusuz kaldığı, davacı yanca konusuz kalan davada yargılama gideri ve vekalet ücreti talep edildiği anlaşılmaktadır.

Davalı banka vekilinin istinaf istemi müvekkili aleyhine yargılama gideri ve arabuluculuk ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğu ve bankaya husumet yöneltilemeyeceğine ilişkindir.

Davacı tarafın hesabının bulunduğu dava dışı ...'a vermiş olduğu yazılı talimat ile davalı havale alıcısının davalı havale ödeyicisi banka nezdindeki hesabına havale (EFT) işlemi yaptığı, ancak dava konusu paranın davacının parayı göndermeyi amaçladığı ... ...'ın hesabı yerine davalı ... ...'ın hesabına gönderildiği,

yapılan havale işlemindeki yanlışlığın davalı bankadan kaynaklanmayıp davacının para göndermek istediği ismin hatalı yazılmasından kaynaklandığının anlaşılmasına göre , havale edilen para, havale alıcısının hesabına geçmekle artık bankanın bu parayı havale göndericisine veya üçüncü bir şahsa havale alıcısının talimatı bulunmaksızın iade etme yetki ve sorumluluğu bulunmadığı gibi dava konusu EFT işleminin davacının bilgisi ve iradesi doğrultusunda yapıldığı ve davalı bankaya husumet düşmediği anlaşılmakla davacının davalı bankaya karşı eldeki davayı açmasında haklı olmadığı sabittir (emsal nitelikte Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 29/04/2014

tarih 2014/1271 Esas 2014/7957 Karar sayılı ve 02/02/2009 tarih 2007/12521 Esas 2009/1092 Karar sayılı ilamları).

6100 sayılı HMK'nun 331/1.maddesinde " Davanın konusuz kalması halinde davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hallerde, hakim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini taktir ve hükmeder". hükmü düzenlenmiştir.

Buna göre davanın konusuz kalması halinde işin esası hakkında infaz kabiliyeti olan bir hüküm kurulmamaktadır. Davanın konusuz kalması halinde mahkemenin yargılamaya devam ederek davanın açıldığı zaman hangi tarafın haksız olduğunu tespit etmesi ve tutumu ile dava açılmasına sebep olan tarafı yargılama giderlerine mahkum etmesi gereklidir.

Somut olayda, yukarıda açıklandığı şekilde davanın açılmasına davalı bankanın sebebiyet vermediği anlaşıldığından HMK'nun 331.maddesi gereğince yargılama giderleri ve vekalet ücretinden davalı banka sorumlu tutulamayacağından davalı bankanın istinaf itirazlarının kabulü gerekmiştir. Bununla birlikte davalı banka tarafından yalnızca aleyhine hükmedilen yargılama gideri ve vekalet ücretine yönelik olarak istinaf itirazları ileri sürülmüş olması ve davalı banka yararına yargılama gideri ve vekalet ücreti hükmedilmesine dair açık istinaf itirazı ileri sürülmemiş olması karşısında bu hususa ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır.

Tüm bu nedenlerle davalı banka vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının yargılama giderleri yönünden kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan- Üye - Üye - Zabıt Katibi -