Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2023/1101 K.2023/1367

Zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin talebin yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle talebin reddine yönelik olarak verilen hükme karşı talep edenler vekili tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Talep edenler vekili dilekçesinde özetle; müvekkili şirketlerin ofislerinde bulunan E-Defterlerin ve yedeklerinin tutulduğu sunucu ve bilgisayara 18.08.2021 tarihinde internet korsanları tarafından siber saldırı gerçekleştirildiğini, saldırı neticesinde geriye dönük ve güncel e-defter yedeklerinin ve bilgisayarda bulunan tüm belgelerin şifrelendiği, saldırı yapılan bilgisayarın ve sunucunun kilitlendiği, dosyaların kullanılamaz hale geldiğini bu nedenle müvekkil şirketlere (... A.Ş) ve iş ortaklıklarına (... AŞ Adi Ortaklığı, ile ... A.Ş Adi Ortaklığı) ait e-defter kayıtları ve yedeklerinin zayi olduğunu; bu nedenlerle TTK’nun 82/7.maddesi hükmü gereği E-defterlerin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; Gelir İdaresi Başkanlığında dava konusu e-defterlerinin ve beratlarının ikincil örneklerinin muhafaza edilip edilmediğinin sorulduğu, alınan yazı cevabında 2020 ve 2021 yıllarına ilişkin ......AŞ.- Özver ... AŞ. Ortaklığına ait e-defter beratlarına rastlanılmadığının bildirildiği, davacı iş ortaklığının basiretli tacir gibi davranma yükümlülüklerini ihlal ettiği anlaşılmış olmakla hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporu kapsamında talebin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep edenler vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesinin kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu,

Açılan davada davacı olan şirketlerin kendilerine ait 2020 ve 2021 yıllarına ait e-defteri, e-defter kayıtları ve yedeklerinin dava konusu edilmiş olmasına rağmen mahkemece davacı şirketlerin oluşturdukları adi ortaklığa ait defterler hakkında hüküm kurulduğunu, davacı şirketlerin defterleri hakkında karar verilmediğini, ayrıca e-defter ve berat dosyalarının ikincil kopyalarının yazılı olarak GİB'den yazılı olarak sorulmasına rağmen temin edilemediğini, müvekkili şirketin e-defter tutma zorunluluğunu yerine getirdiğini, eksik incelemeye dayalı karar verildiğini, bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep, TTK'nun 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

Vergi Müfettişi bilirkişiden alınan raporda özetle; Dava dosyasının tetkik edilmesi neticesinde davacı şirket ve iş ortaklıklarına ait 2020 ve 2021 dönemi e-Defter ve berat dosyalarının ikincil kopyalarının başkanlığın bilgi işlem sistemlerinde 1/1/2020 tarihinden itibaren asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesinin zorunlu olması ve söz konusu e-Defter ve berat dosyalarının ikincil kopyalarının temin edilemediğine ilişkin tevsik edici belgeye rastlanılmaması nedeniyle 2020 ve 2021 dönemi E-Defterlerin zayi olduğuna dair belge verilmesinin mümkün olmadığı belirtmiştir.

6100 Sayılı HMK'nın "Duruşma yapılmadan verilecek kararlar" başlıklı 353/(1)-a.6.maddesinde de (Değişik: 22/7/2020-7251/35 md.) Mahkemece, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemiş olması halinde duruşma yapılmadan karar verileceği düzenlenmiştir.

Somut olaya gelince; talep eden yanca siber saldırıcı sonucu müvekkili şirketlere ait e-defter ve yedeklerine ait belgelerin zayi olduğundan bahisle eldeki dava açılmış ilk derece mahkemesince de davanın reddine karar verilmiş ise de, talep eden şirketlerin talepleri hakkında ilk derece mahkemesince herhangi bir araştırma yapılmadığı gibi talep eden şirketlerin delillerinin de toplanmadığı dosya kapsamıyla sabittir.

Ayrıca, ilk derece mahkemesince talep eden yanca Gelir İdaresi Başkanlığına herhangi bir başvuru bulunmadığı, 2022/01-02-03 dönemi e-defter ikincil kopyaların Gelir İdaresi Başkanlığının sistemine başarılı bir şekilde aktarıldığından bahisle açılan davanın reddine karar verilmiş ise de, talep dilekçesi ekinde 07/10/2022 tarihi itibariyle talep eden şirketin Gelir İdaresi Başkanlığına başvurduğuna ilişkin dilekçe örneği bulunduğu, Gelir İdaresi Başkanlığınca yapılan başvuruya herhangi bir cevap verilip verilmediğinin anlaşılamadığı, öncelikle talep eden yanın Gelir İdaresi Başkanlığına müracaatının bulunup bulunmadığı,

müracaatı bulunmaması halinde Gelir İdaresi Başkanlığına davacı yanın müracaatının sağlanarak zayisi talep edilen belgelerin Gelir İdaresi Başkanlığı sisteminden temin edilip edilemeyeceğinin belirlenmesi gerekmektedir.

Öte yandan, somut olaya gelince, ilk derece mahkemesince e-defter sisteminin ne şekilde oluşturulduğu, Maliyece verilen beratların yedekleme işlemi sonucu verilip verilmediğinin ve siber saldırıcı sonucu e-defterlere ulaşılmasını engelleyip engellemediği, talep konusu döneme ilişkin kayıtların hangi tarihte sisteme yüklendiği, yükleme olmuşsa yüklemenin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı,

yükleme işleminin ne şekilde ve ne zaman tamamlandığı hususlarında yerinde bilişim ve bilgisayar alanında uzman bilirkişi ile muhasebeci bilirkişiden oluşan heyetten denetime elverişli araştırma yapılıp bilirkişi raporu ile tespit edildikten sonra ve bu konuya dair tüm mevzuat hükümlerinin olaya uygulanması ile talep edenin basiretli tacir yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğinin değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir.

Hal böyle olunca, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli nitelikte talebe konu delillerin toplanmadığı ve değerlendirilmediği anlaşılmakla 6100 Sayılı HMK'nın 22/07/2020 tarih ve 7751 Sayılı Yasa'nın 35.maddesi ile değişik 353/(1)-a.6.maddesi gereğince dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.