Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2023/1123 K.2023/1252

Zayi belgesi verilmesine ilişkin talebin yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle talebin reddine yönelik olarak verilen hükme talep eden vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ... adresinde ticari faaliyetlerini sürdürdüğünü ve ticari defter ve kayıtların da bahsi geçen adreste bulunduğunu, 15.08.2022 tarihinde Ankara'da meydana gelen fırtına ve sağanak yağış esnasında müvekkil şirket nezdinde bulunan defterlerin çoğunun ıslandığını, diğer defterler kullanılabilir durumdayken Yönetim Kurulu Karar Defterinin birçok sayfasının parçalanmak sureti ile zayi olduğunu belirterek müvekkili şirkete ait Yönetim Kurulu Karar Defterinin zayi olduğuna ilişkin zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece iddia ve toplanan tüm delillere göre yapılan yargılama sonucunda 21.11.2022 tarihli karar ile; davacı şirkete ait yönetim kurulu karar defterinin olay tarihinde yağan yağmur neticesinde şirket merkezi olan ...isimli işyerinde bulunduğu esnada ıslandığı belirtilerek eldeki davanın açıldığı anlaşılmakta ise de, davaya konu defterin saklanmasına ilişkin özen yükümlülüğünün davacı tarafça kendi kusuru ile yerine getirilmediği, buna göre davacının kendi kusurundan yararlanarak zayi belgesi isteminde bulunmasının yerinde bulunmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar vermiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden şirket vekili istinaf dilekçesinde özetle; ticari defterlerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle zayi olması halinde zayi belgesi düzenlenmesi gerektiğini, yerel mahkemenin 21.11.2022 tarihli kararında vurguladığı üzere, kanun koyucu madde içeriğinde "gibi" ifadesini kullanarak zayi sebeplerini sınırlı sayıda belirtmediğini, bu kapsamda ticari defter ve belgelerin herhangi bir afet sırasında zayi olması halinde zayi belgesinin düzenlenmesinin mümkün olduğunu, dava konusu olayda, 15.08.2022 tarihinde yaz mevsimi olmasına rağmen beklenmedik ve ani şekilde sağanak yağış ve fırtına meydana geldiğini,

bu esnada müvekkilinin şirket merkezinde muhafaza ettiği yönetim kurulu karar defterinin pencere dış cephe ve tavandan gelen yoğun yağmur suları sebebiyle ıslandığını, kullanılamaz hale geldiğini, müvekkili ticari defter ve belgelerini dikkatli ve özenli şekilde muhafaza ettiğini, ancak hayatın olağan akışına aykırı şekilde, yaz mevsiminde, Ankara'da aniden oluşan sağanak yağış sebebiyle yönetim kurulu karar defterinin ıslandığını, olay esnasında ofisin pencerelerinin kapalı durumda olduğunu ve normal şartlar altında ofisin içerisine su, rüzgar ve sair gelmesi mümkün olmadığını,

alınan tüm önlemlere ve dikkatli davranışlara rağmen beklenmedik şekilde vuku bulan yağışlarla ofisin bir kısmına su geldiğini ve ilgili defterin zayi olmasına sebep olduğunu, ayrıca müvekkili şirkete ait diğer defterlerin de ıslandığını, ancak hala kullanılabilir durumda oldukları için davaya konu edilmediğini, yönetim kurulu karar defterinin kapanış tasdiki yapılarak yenisinin temin edildiğini, akabinde zayi belgesi talebiyle huzurdaki davanın açıldığını, yerel mahkeme dosyasında yer alan meteorolojik veriler daire başkanlığınca verilen müzekkere cevaplarında, 15.08.2022 tarihli olayın doğal afet niteliğinde olduğu açıkça belirtildiğini,

yine bu müzekkere cevaplarında yağışların mevsim normallerinin üzerinde ve beklenmedik olduğunun açıkça izah edildiğini, ayrıca dava dilekçelerinde mahkemeye ibraz ettikleri gazete haberleri ile müzekkere cevaplarında yer alan haberlerde söz konusu olayın Ankara içerisinde birçok felakete sebep olduğu,

can kayıplarına yol açtığı, şehirde hayatın bir anda durma noktasına geldiğinin, açıkça belirtildiğini, bu hususlar çerçevesinde, yerel mahkemenin müvekkili şirketin ticari defterlerini saklamak yönünden gerekli özeni göstermediği tespitinin yerinde olmadığını, yerel mahkeme yargılamasında, taraflarınca tanık ve bilirkişi delillerine dayanılmasına rağmen tanıklarının dinlenmediğini, dosyada bilirkişi incelemesi yaptırmadıklarını, müvekkili şirkete ait yönetim kurulu karar defteri, sağanak yağış ve fırtınanın etkisiyle zayi olduğunu, olayın meydana gelmesinde müvekkilin herhangi bir kusuru veya ihmali bulunmadığını,

müvekkilinin gerekli tüm özeni göstermesine rağmen mevsim normallerinin dışında meydana gelen olay sebebiyle anılan ticari defter zayi olduğunu, bahsi geçen olayın doğal afet olduğunu, yerel mahkemenin tanıklarını dahi dinlemeden davanın reddine karar verdiğini, bu nedenlerle istinaf başvurularının kabulüne, yerel mahkeme kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasını, davanın kabulüne, müvekkili şirkete ait yönetim kurulu karar defterinin zayi olması sebebiyle zayi belgesi düzenlenmesini talep etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep; talep eden şirkete ait şirket yönetim kurulu karar defterinin kaybolması nedeniyle zayi belgesi verilmesine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

Anılan TTK'nun 82/7. maddesinde zayi belgesi istenebilmesi için tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin ziyaa uğraması halleri tahdidi olarak sayılmamış ise de, yapılan tadadi sayımdan defterlerin tacirin elinde olmayan sebepler ile ziyaa uğraması gerektiği anlaşılmıştır. Bir başka anlatımla, tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir.

Somut olaya gelince; talep eden şirket vekili, 15.08.2022 tarihinde Ankara ilinde gerçekleşen sağanak yağmur neticesinde AVM içindeki ofiste bulunan şirket yönetim kurulu karar defterinin parçalanarak zayi olduğu gerekçesiyle işbu davayı açmış ise de, dosya kapsamında yer alan savcılık soruşturma dosyasında sahteliği ileri sürülen talep konusu ticari defterin muhafaza edilmesinde, talep edenin tacire yüklenen dikkat ve özen yükümlülüğünü yerine getirmediği anlaşıldığından davanın reddine yönelik ilk derece mahkemesi kararı usul ve yasaya uygundur (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 15/10/2007 tarih 2006/9938 esas 2007/12819 karar, Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 03/12/2014 tarih 2014/13593 esas 2014/18941 karar sayılı emsal içtihatları).

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin davanın reddi yönündeki kararında herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden talep eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.