Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2023/1497 K.2025/1861

Taraflar arasındaki itirazın iptali istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükme karşı davalı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirkete 0001-0210-4403-6283 numaralı genişletilmiş kasko sigorta poliçesiyle sigortalı olan ... plakalı aracın, 04.07.2022 tarihinde davalıya ait işyeri önünde yola bırakılan duvar örmeye yarayan kaya parçalarına çarpması sonucu tek taraflı olarak meydana gelen kazada hasara uğradığını, yapılan inceleme neticesinde hazırlanan eksper raporunda tespit edilen 86.712,72 TL hasar bedelinin 20.09.2022 tarihinde müvekkili şirket tarafından sigortalısına ödendiğini,

ödenen bedelin Türk Ticaret Kanunu’nun 1472. maddesi gereğince kusurlu olan davalı yandan kusuru oranında tahsili amacıyla Kahramankazan İcra Müdürlüğü’nün 2022/2570 E. sayılı dosyası ile başlatılan ilamsız icra takibinin davalının haksız itirazı üzerine durduğunu iddia ederek davalının Kahramankazan İcra Müdürlüğü’nün 2022/2521 E. sayılı dosyasına yaptığı haksız itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ava konusu kazanın 04.07.2022 tarihinde gündüz vakti saat 20:00 civarında meydana geldiğini ve sürücünün yol kenarında duran taşları görmemesinin mümkün olmadığını, davacının iddia ettiği gibi davalıya ait işyerinin önündeki yola bırakılmış herhangi bit taş olmadığını, taşların yol kenarında olduklarını, kaza yapan aracın da yoldan çıkıp yolun kenarında bulunan taşların üzerine çıktığını, dolayısıyla müvekkili şirketin herhangi bir kusurunun bulunmadığını bildirerek davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davalı ... Laboratuvar ve İnş. Test Makinaları San. ve Tic. Ltd.

Şti. meydana gelen kazanın oluşumunda işyeri önündeki yola tehlike arz eder şekilde taş bırakarak 2918 sayılı KTK.nun 14/a-b. maddeleri kural ihlallerini işlemiş olmakla %75 oranında kusurlu olduğu, davacıya kasko poliçesi ile sigortalı olan ... plakalı araç sürücüsü ...'in meydana gelen kazanın oluşumunda, 2918 sayılı KTK.nun 52/b. maddesi kural ihlalini işlemiş olmakla %25 oranında kusurlu olduğu, davacı sigorta şirketine kasko sigortalı ... plakalı araç hasar tutarının KDV dahil 86.712,72 TL olduğu, davacı ...

Sigorta A.Ş.'nin, davalıdan talep edebileceği bedelin, 65.034,09 TL asıl alacak ve 2.637,89 TL faiz olmak üzere toplam 67.671,98 TL olduğu, belirtilen bedellerin icra takibinde talep edilen alacakla uyumlu olduğu, bu nedenle itirazın haksız olduğu gerekçeleriyle davanın kabulü ile, davalının Kahramankazan İcra Müdürlüğünün 2022/2570 esas sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; sigortalı sürücünün tam kusurlu olduğunu, müvekkiline atfedilecek kusur bulunmadığını, keşif ve tanık dinlenmesi talepleri değerlendirilmeden eksik inceleme ile karar verildiğini, bilirkişi raporunun denetime elverişli olmadığını, bilirkişinin dava konusu olay ile ilgili uzmanlığının yeterli olmadığını, piyasa rayiç değerinin araştırılmadığını, rapora itirazlarının gözetilmediğini, sigortalı sürücünün hız sınırını ayarlayamadığını, dikkatli davranmadığını, 04/07/2023 tarihli mazeretinin haksız olarak reddedildiğini ve bu suretle hukuki dinlenilme hakkının ihlal edildiğini,

takipten önce temerrüt oluşmadığından ödeme emrinin davalıya tebliğinden itibaren temerrüdün söz konusu olabileceğini bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava; trafik kazası nedeniyle kasko sigorta poliçesi kapsamında ödenen hasar bedelinin TTK'nun 1472.maddesi gereğince rücuen tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

Kahramankazan İcra Müdürlüğünün 2022/2570 esas sayılı dosyası, kasko sigorta poliçesi, hasar dosyası, trafik kazası tespit tutanağı, 07/06/2023 tarihli hasar ve bilirkişi raporu vs deliller dosya arasında mevcuttur.

Kahramankazan İcra Müdürlüğünün 2022/2570 Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı (alacaklı) şirket vekili tarafından davalı (borçlu) şirket aleyhine 23/12/2022 tarihli ödeme emri ile 65.034,09 TL asıl alacak, 2.637,89 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 37.671,98 TL alacağın tahsili amacıyla başlatılan ilamsız icra takibinin davalının ödeme emrine süresinde itirazı üzerine durduğu, eldeki davanın İİK'nun 67.maddesinde öngörülen 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı görülmüştür.

07/06/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; dava konusu kazanın oluşumunda işyeri önündeki yola tehlike arz eder şekilde taş bırakarak 2918 sayılı KTK.nun 14/a-b. maddelerindeki kuralları ihlal eden davalı ... Laboratuvar ve İnş. Test Makinaları San. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin %75 oranında, davacıya kasko poliçesi ile sigortalı olan ... plakalı araç sürücüsü ...'in ise 2918 sayılı KTK.nun 52/b. maddesi kuralını ihlal ettiğinden %25 oranında kusurlu olduğu, kaza nedeniyle sigortalı araçta toplam 86.594,12 TL hasar oluştuğu, sigortalısına ödeme yapan davacının TTK'nun 1472.maddesi gereğince yaptığı ödemeyi kusuru oranında davalıdan talep etmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı,

dosyada mevcut trafik polisi ... tarafından düzenlenen 04/07/2022 tarihli " Tutanak" ta ayrıntılı şekilde açıklandığı üzere davalı şirketin, iş yerinin önünden geçen 115.caddeye duvar örmek için kaya parçalarına sigortalı araç sürücüsünün çarpması nedeniyle kazanın meydana geldiği ve sigortalı araçta hasar oluştuğu, yine kaza tespit tutanağında dava konusu kazanın, sigortalı araç sürücüsünün davalı şirkete ait işyeri önünden yola bırakılmış olan çok sayıda duvar örmeye yarayan kaya parçalarını görmeyerek üstüne çıkması ve akabinde aynı yönde seyreden başka bir araca çarparak durması neticesinde meydana geldiğinin açıklandığı,

kazanın oluş şekli göz önünde bulundurulduğunda hükme esas alınan bilirkişi raporunda tespit ve kusur durumunun dosya kapsamına uygun ve hüküm açısından yeterli olduğu, mahkemece 04/07/2023 tarihindeki celsede davalı vekilinin mazeretinin reddine dair gerekçeleri gözönüne alındığında hukuki dinlenilme hakkının ihlalinden söz edilemeceyeceği anlaşılmakla davalı vekilinin istinaf itirazlarının reddi gerekmiştir.

Ne var ki, dava konusu icra takibinde davacı tarafından davalı şirketten 65.034,09 TL asıl alacak ve 2.637,89 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 67.671,98 TL alacağın alacak ve işlemiş faiz kalemleri ayrı ayrı gösterilerek talepte bulunulmuş olmakla birlikte alacağa toplam miktarı üzerinden ve hangi tarihten itibaren talep edildiği belirtilmeksizin ve sigortalı araç maliki ile davalının tacir olması nedeniyle ticari iş niteliğinde olan eldeki uyuşmazlıkta "ticari avans" faizi işletilmesinin talep edilmiş, mahkemece hükmedilen alacağa hangi tarihten itibaren faiz işletileceği ve faizin cinsi belirtilmeksizin itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmiştir.

6100 sayılı HMK'nın 355.maddesinde, istinaf incelemesinin, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılacağı, ancak, bölge adliye mahkemesinin kamu düzenine aykırılık gördüğü takdirde bu re'sen gözeteceği düzenlenmiştir.

6100 sayılı HMK'nun 297/2. maddesi; "Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir." düzenlemesini içermektedir.

Buna göre, bir mahkeme hükmünün kapsamının ne şekilde olması gerektiği açıklanmıştır. Buna göre; bir mahkeme hükmünde, tarafların iddia ve savunmalarının özetinin, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususların, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delillerin, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesinin, sabit görülen vakıalarla, bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebeplerin birer birer şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde hükümde gösterilmesi gereklidir.

Bu kısım, hükmün gerekçe bölümüdür. Gerekçe bölümünde hükmün dayandığı hukuki esaslar açıklanır. Hâkim, tarafların kendisine sundukları maddi vakıaların hukuki niteliğini resen araştırıp bularak hükmünü dayandırdığı hukuk kurallarını ve bunun nedenlerini gerekçede açıklar (Arslan, Ramazan/Yılmaz, Ejder/Taşpınar Ayvaz, Sema/Hanağası, Emel. Medeni Usul Hukuku, Ankara, 2018, s. 474.).

Hükmün infazda tereddüt oluşturup oluşturmadığının incelenmesi kamu düzeni ile ilgilidir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık TTK'da düzenlenen ve sigortalı araç maliki ile davalıların tacir olmaları nedeniyle ticari işlerden olan sigortacılık işleminden kaynaklanmaktadır ve 3095 sayılı Yasanın 2/2.maddesi uyarınca ticari işlerde avans faizi uygulanması gereklidir. Avans faizi, TCMB tarafından belirlenen ve ticari işlerde uygulanan özel faiz oranıdır. 3095 sayılı kanunun 2.maddesi uyarınca ticari alacaklarda temerrüt faizi olarak uygulanan bu faiz türü , tacirler arasındaki sözleşmeli borç ilişkilerinde, senetlerde (bono) hatta haksız fiil durumlarında dahi talep edilebilir.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında somut olaya gelince, tarafların sıfatı gözetildiğinde ticari işlerden olan sigortacılık işleminden kaynaklanan eldeki davada 3095 sayılı Yasanın 2/2.maddesi uyarınca avans faizi uygulanması gerekli olup (Emsal Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 30/09/2013 tarih ve 2013/10862 Esas 2013/13042 Karar) , davacı yanca icra takibinde "ticari avans" faizi işletilmesi talep edilmiş ve mahkemece de faizin cinsi belirtilmeksizin itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmiş ise de, yukarıda açıklandığı üzere somut uyuşmazlıkta uygulanması gereken faiz cinsinin "avans" faizi olmasına rağmen mahkemece hüküm kısmında faizin cinsi ve başlangıç tarihi yönünden bir açıklık bulunmaması infazda tereddüte sebep olacak niteliktedir.

Öte yandan, TBK’nın 121/3 (BK 104/3) maddesi “Temerrüt faizine ayrıca temerrüt faizi yürütülemez” hükmünü haiz olup, uygulamada “faize faiz yürütme yasağı” olarak bilinen kuralın uygulanması Türk hukukunda kamu düzenine ilişkin bir kural olarak kabul edilmektedir. Bu kural,3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine ilişkin Kanun’un 3/1.maddesinde "Kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken mürekkep faiz yürütülemez" şeklindeki kural da faize faiz yasağının tekrarıdır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 09.10.2002 tarihli 2002/709 Esas ve 2002/781 Karar sayılı. Yargıtay 15.HD’nin 26.04.2017 tarihli 2016/20103 Esas ve 2017/1801 Karar sayılı. Yargıtay 15.HD’nin 03.11.2016 tarihli 2016/3876 Esas ve 2016/ 4538 Karar sayılı. Yargıtay 12.HD’nin 27.06.2013 tarihli 2013/14820 Esas ve 2013/ 24820 Karar sayılı emsal ilamları da bu yöndedir.

İcra takibinde takip konusu alacak kalemlerine ilişkin ana para ve işlemiş faiz tutarları ayrı ayrı belirtilmekle birlikte ana para ve işlemiş faiz alacaklarının toplamı üzerinden faiz işletilmesi talep edilmiş olup, ilk derece mahkemesince de işlemiş faiz alacaklarının ana para alacaklarına eklenmek suretiyle toplam alacağa bir kez daha faiz uygulanmasına sebep olacak şekilde 6098 Sayılı TBK'nin 121/son maddesinde belirtilen ve kısaca “faize faiz işletilmesi yasağı” şeklinde ifade edilebilecek emredici nitelikteki düzenlemeye aykırı olarak karar verilmesi doğru olmadığından kamu düzeni gözetilerek davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Hal böyle olunca, kamu düzeni gözetilerek davanın kabulü ile davalının takibe itirazının iptaline, takibin 65.034,09 TL asıl alacak, 2.637,89 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 67.671,98 TL üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

Tüm bu nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kamu düzeni gözetilerek kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan- Üye - Üye - Zabıt Katibi -