Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2024/1053 K.2024/1515

Zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin talebin yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle talebin reddine yönelik olarak verilen hükme karşı talep eden vekili ve müdahale talep eden tarafından süresinde ayrı ayrı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Talep eden vekili dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin 2022-2021-2020- 2019-2018 yılına ait yasal defterlerinin tamamının temini amacı ile müvekkili ile arasında akdedilen sözleşme gereği mali işleri yürütmekle mükellef ... ile çalışanı olan ...'a Ankara 47. Noterliği'nin 20039 yevmiye numaralı 14/07/2023 tarihli ihtarnamesinin çekildiğini, işbu ihtarnamenin ...'a 09/08/2023 tarihinde tebliğ edildiğini, ancak ihtar ile belirtildiği üzere yasal 3 günlük süre içerisinde her iki tarafın da yanıt vermediğini ve defterlerin de temin edilemediğini, müvekkiline ait defterlerin nerede olduğunun bilinmediğini,

yasal süresi içinde yanıt verilmemesi üzerine 13/08/2023 tarihinden itibaren defterlerin zayi olduğunu, Türk Ticaret Kanunun 82/7 maddesi uyarınca, müvekkili şirketin 2022-2021-2020-2019-2018 yılına ait yasal defterlerinin, müvekkili şirketin tüm özen ve dikkatine rağmen zayi olduğunun tespiti ile zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

Müdahale talep eden ... 23/02/2024 tarihli dilekçesinde özetle. 1997 yılında tarafınında da kurucu ortak olduğu beş kişilik .... A.Ş. isimli şirketin kurulduğunu, diğer ortaklar ile anlaşmazlık doğunca, anlaşmalı bir takım devirler sonucu ...A.Ş.'nin bünyesinde iş yapmak üzere ...A.Ş. ortağı gözüken kardeşi ve ....Ltd.Şti.'nin ortağı olan ...'nun oğlu olan ... ... adına şirket tescil edildiğini, çok sayıda aile şirketi barındıran ve ...

Grubu olarak geçen bu gruba dahil tüm alt şirketlerde adi ortaklığının mevcut olup, ....AŞ'de bu şirketlerden birisi olduğunu, Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığının 2023/38101 Soruşturma No'lu dosyası üzerinden yapmış oldukları şikayette de detaylıca şirket kuruluşu ve devir süreçleri ve ortaklık ilişkilerinin yer aldığını, anıları dosyanın delil olarak celp edilmesi gerektiğini, davacıların huzurdaki davayı açmaktaki asıl maksadının da şirkete ait bilgi ve belgeler ...

AŞ.isimli şirkette olmasına rağmen, zayi oldu imajı çizerek kendisinin ve diğer adi ortakların haklarının verilmesini, lehmedire delil teşkil eden hususların açığa çıkmasını hukuk kanalıyla engellemek olduğunu, davacı şirketin görünürdeki ortakları ve vekilleri ile aralarında husumet mevcut olup, adi ortaklığın tasfiyesine yönelik dava açacağından hareketle bu girişimde bulunulduğunu, davada tarafının konu hakkında yapmak istediği açıklamalar olup, huzurda bulunan dava sonucu,

tarafını etkileyeceğinden ve maddi gerçeklerin ortaya çıkarılmasında şahsının da menfaati bulunması ve vuku bulan dava konusu olaylar hakkında yardımcı olunması açısından davaya müdahil olarak kabul edilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; talep eden taraf dava dilekçesinde zayi nedeni olarak ticari defterlerin mali müşavirde kaybolduğu sebebine dayanmış ancak yapılan yargılama sonucunda ve yukarıda bahsedilen hususlar ışığında ticari defterlerin SMMM'ye teslim edildiğini ve dolayısıyla onun uhdesinde kaybolduğunu ispatlayamadığı, mahkemece dava dilekçesinde sadece bu husus belirtildiğinden zayi sebebi olarak sadece bu husus araştırılmış ve neticeten zayi belgesi verilmesi için davayı ispata yeterli bilgi ve belge sunulmadığı, TTK'nın 82. maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle asli müdahale talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden şirket vekili istinaf dilekçesinde özetle; şirketin mali işlerini yürüten kişiye defterlerin iadesi bildirilmiş ise de, defterler temin edilemediğinden şirkete ait defterlerin nerede olduğunun bilinemediğini, zayi koşullarının oluştuğunu bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir. Müdahale talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece müdahale talebinin reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep, TTK'nun 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. 6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

Tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir.

Somut olayda ise, talep eden şirketin defterlerinin şirketin muhasebe işlerine bakan kişilerce şirkete iade edilmemesi nedeniyle defterlerin temin edilemediği iddiasıyla zayi belgesi verilmesi talep edilmiş ise de, iddianın ileri sürülüş sebebine göre defterlerin iadesine ilişkin hasımlı dava açılmadan ve sonuçlandırılmadan zayi istenildiği gözetildiğinde de ilk derece mahkemesi kararı usul ve yasaya uygundur (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 15/10/2007 tarih 2006/9938 esas 2007/12819 karar, Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 03/12/2014 tarih 2014/13593 esas 2014/18941 karar sayılı emsal içtihatları).

Öte yandan, talebin çekişmesiz yargı işi olması, müdahale talep edenin defterler üzerinde hak iddia etmemesi, ileri sürülen Savcılık soruşturmasının dava konusu zayi olduğu iddia edilen defterlerler ile ilgisi olmaması karşısında talebin HMK'nun 65.maddesinde belirtilen şartları taşımadığı anlaşılmakla mahkemece asli müdahale talep eden ...'nun müdahale talebinin reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin talebin reddi yönündeki kararında herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden talep eden şirketin ve asli müdahale talep eden ...'nun istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.