Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2024/129 K.2024/1027

Taraflar arasındaki ticaret sicil memurunun kararına itiraz ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı davacılar vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ...'ın Ankara 15. Noterliği'nin 17/06/2021 tarih ve 6389 yevmiye numaralı limited şirket pay devri sözleşmesi ile davacı ... Turizm İnşaat Gıda Tarım Ticaret Limited Şirketindeki payını ... ...'a devir ettiğini, bu devrin tescili talebinin davalı tarafça hukuka aykırı olarak red edildiğini ileri sürerek limited şirket pay devrinin ticaret siciline tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı cevap dilekçesinde özetle. Ankara Ticaret Sicili Müdürlüğü'nün 118345 sicil numarasına kayıtlı davacı ...

Turizm İnşaat Gıda Tarım Ticaret Limited şirketinin son ortaklık yapısının 99 paya karşılık ... ... ve bir paya karşılık ...'dan oluştuğunu, 17/10/2018 tarihli karar ile ... ...'ın 17/10/2038 tarihine kadar şirketi münferiden temsile yetkili kılındığını, şirket yetkilisi ... ...'ın 18/06/2021 tarihinde Ankara Ticaret Sicili Müdürlüğüne başvurduğunu, başvuru dilekçesi ekinde hisse devri konulu 17/06/2021 tarihli genel kurul kararını ve Ankara 15. Noterliğinin 17/06/2021 tarih ve 6389 yevmiye numaralı hisse devir sözleşmesini sunduğunu,

bunun üzerine Türk Ticaret Kanununun 32. maddesi uyarınca gerçekleştirilen inceleme neticesinde başvuruda mevzuat hükümlerine ve şirket esas sözleşmesine aykırılıklar tespit edildiğini, tescil başvurusunun 22/06/2021 tarih ve 20441 sayılı red yazısı ile reddedildiğini, tescil başvurusunda bulunan kişi ... ... olduğundan red kararına karşı davacıların itiraz hakkının bulunmadığını, davanın bu nedenle aktif husumet yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, 22/06/2021 tarih ve 20441 sayılı red yazısının ... ...'a 24/06/2021 tarihinde tebliğ edildiğini,

Ticaret Sicili Yönetmeliğinin 35. maddesindeki hak düşürücü süre geçtiğinden davanın usulen reddedilmesi gerektiğini, başvuru evraklarında pay geçişinin işlendiği pay defterinin ilgi sayfasının örneğinin bulunmadığını, davacı ...

Turizm İnşaat Gıda Tarım Ticaret Limited şirketinin esas sözleşmenin 16. maddesine göre pay defterine işlenmeyen hisse devirlerinin geçersiz olup iç ilişkide de sonuç doğurmayacağını savunarak davanın öncelikle aktif husumet yokluğu, hak düşürücü sürenin geçirilmesi ve hukuki yarar yokluğu nedenleri ile usulden, aksi kanaatte olunması halinde esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davacı ... Turizm İnşaat Gıda Tarım Ticaret Limited Şirketinin esas sözleşmenin 16. maddesi gereğince pay devrinin geçerli olabilmesi için pay defterine kaydedilmesinin gerekli olması, dava konusu pay devir sözleşmesinin davacı ... Turizm İnşaat Gıda Tarım Ticaret Limited Şirketinin pay defterine kaydedilmemiş olması ve davacı şirketin pay defterinin kaybolmasının sonucu değiştirmemesi nedenleri ile davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu,

Ankara 5.Asliye Ticaret Mahkemesinin 07/11/2023 Tarih 2023/452 Esas, 2023/767 Sayılı kararı gerekçesinde ... Turizm İnşaat Gıda Tarım Ticaret Limited şirketinin, Esas sözleşmesinin 16.maddesinde pay devrinin geçerli olabilmesi için “pay devrinin geçerli olabilmesi için pay defterine kaydedilmesinin zorunlu olduğu" belirtilmiş ise de, ekte sunulan davacı şirketin ana sözleşmesi tadil edildiğini, ana sözleşmenin 14 maddeye indirildiğini ve pay devrine ilişkin 16. maddenin ortadan kalktığını, bu nedenle ilk derece mahkemesinin ret gerekçesinin yerinde olmadığını,

Ankara 5.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 07/11/2023 tarih, 2023/452 E, 2023/767 K sayılı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararının somut olaya uygulanmasının mümkün olmadığını,

Pay devrinin ticaret siciline işlenmesinin kurucu değil, açıklayıcı, bilgilendirici bir işlem olduğunu, hisse devrinin pay defterine işlenmesinin devrin kurucu unsuru olmadığını, hisse devrinin noterde yapılmasının, genel kurulda karar alınması ve bu kararın deftere işlenmesi ve noterde onaylanmasının hisse devrinin tescili için yeterli olacağını,

Davacı tarafça kanuni şartların yerine getirilmesi nedeni ile Ticaret Sicil Memurunun Ticaret Kanunun 595. maddesi, Ticaret Sicil Yönetmeliğinin 103. maddesinin 2.fıkrası gereği tescil talebini uygulaması gerektiğini, 17 Haziran 2021 tarihinde Ankara 15. Noterliğinin 6389 Yevmiye numarası ile yapılan Limited Şirket Hisse Devir Sözleşmesi ile ...'ın %1 olan hissesini, diğer hissedar ... ...'a devrettiğini, bu devrin şirket karar defterinde onaylandığını ve noterde tasdik edildiğini, Ticaret Kanunun 595. maddesinin ve Ticaret Sicil Yönetmeliğinin 103.maddesinin istediği şartların yerine getirildiğini bildirerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava; şirket hisse devrinin ticaret sicile tesciline ilişkin talebin reddine dair ticaret sicil müdürlüğünün kararına 6102 sayılı TTK'nın 34. maddesi gereğince itiraz ve ticaret siciline tescili taleplerine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

6102 sayılı TTK'nun "İtiraz" başlıklı 34.maddesi uyarınca; ilgililerin tescil, değişiklik veya silinme istemleri ile ilgili olarak, sicil müdürlüğünce verilecek kararlara karşı, tebliğlerinden itibaren sekiz gün içinde, sicilin bulunduğu yerde ticari davalara bakmakla görevli asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile itiraz edebilecekleri, bu itirazın mahkemece dosya üzerinden incelenerek karara bağlanacağı, ancak, sicil müdürünün kararının, üçüncü kişilerin sicilde kayıtlı bulunan hususlara ilişkin menfaatlerine aykırı olduğu takdirde, itiraz edenle üçüncü kişinin de dinleneceği, bunlar mahkemeye gelmezlerse dosya üzerinden karar verileceği,

6102 sayılı TTK'nun ''Pay defteri'' başlıklı 594/(1) maddesi uyarınca ; Şirketin, esas sermaye paylarını içeren bir pay defteri tutacağı, ortakların, adları, adresleri, her ortağın sahip olduğu esas sermaye payının sayısının, esas sermaye paylarının devirleri ve geçişleri itibarî değerlerinin, grupları ve esas sermaye payları üzerindeki intifa ve rehin haklarının, sahiplerinin adları ve adreslerinin bu deftere yazılacağı,

6102 sayılı TTK'nun 595. maddesi uyarınca; pay devri sözleşmesinin yazılı ve imzası noterden tasdikli şekilde yapılması, payın devrinin ortaklığa bildirimi ve genel kurulun onayı ile gerçekleşeceği, Genel kurulun devre onayı genel kurulun toplanarak devri onaylaması şeklinde olabileceği gibi, başvurudan itibaren üç ay içerisinde genel kurul pay devrini reddetmediği takdirde, onay vermiş sayılacağı ,

Ticaret Sicil Yönetmeliği'nin "Başvuru ve tescil" başlıklı 103.maddesi uyarınca; esas sermaye paylarının geçişlerinin tescili için aşağıda sayılan belgelerle otuz gün içinde ilgili müdürlüğe başvurulacağı, şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemişse esas sermaye payının devrine onay veren genel kurul kararının noter onaylı örneği, esas sermaye payının devrine ilişkin tarafların imzaları noter onaylı devir sözleşmesi,

payın, miras, eşler arasındaki mal rejimi veya icra yoluyla geçmesi halinde buna ilişkin belge, pay geçişinin işlendiği pay defterinin ilgili sayfasının örneği, esas sermaye paylarının geçişinin tescili için şirket müdürlerinin, süresi içinde ilgili müdürlüğe başvuruda bulunmaması halinde ayrılan ortağın, esas sermaye payının devrine ilişkin noter onaylı devir sözleşmesini ibraz etmek kaydıyla, bu paylarla ilgili olarak adının sicilden silinmesini isteyebileceği, başvuru üzerine müdürlüğün, esas sermaye paylarını iktisap edenin adını bildirmesi için şirkete süre vereceği,

iktisap edenin adının bu süre içinde bildirilmemesi halinde 36. madde hükmü uygulanacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.

... Turizm İnşaat Gıda Tarım Ticaret Limited Şirketinin, 02/05/1996 tarih, 4028 sayılı Ticaret Sicil Gazetesinde ilan edilen şirket esas sözleşmesinin ''Payların Devri'' başlıklı 16.maddesinde; bir payın devrinin şirket hakkında ancak şirkete bildirmek ve pay defterine kaydedilmek suretiyle hüküm ifade edeceği, devir konusunun pay defterine kaydedilebilmesi için ortakların en az 3/4'ünün devre muvafakat etmesi ve bunların esas sermayenin en az 3/4'üne sahip olmasının şart olduğu, pay devrinin yazılı şeklide yapılması ve noterce tasdik edilmesi gerektiği düzenlenmiştir.

Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/337 Esas 2022/462 Karar sayılı ilamının incelenmesinde; davacısının ... Turizm İnşaat Gıda Tarım Ticaret Limited Şirketi, davanın zayi belgesinin verilmesi istemine ilişkin olup, 12/05/2022 tarihinde açılan davada mahkemece talep eden şirketin defterin ne şekilde kaybolduğunu ispatlayamadığı gibi gerekli dikkat ve özeni göstermediğinden pay defterinin zayisine ilişkin açılan davanın reddine , kararın istinaf edilmesi üzerine Dairemizin 22/12/2022 tarih ve 2022/1354 Esas 2022/1729 karar sayılı ilamı ile talep eden şirketin istinaf başvurusunun kesin olarak esastan reddine karar verildiği görülmüştür.

Tüm dosya kapsamı, istinaf nedenleri ve yasal mevzuat birlikte değerlendirildiğinde. TTK'nın 595. maddesine göre. "Esas sermaya payının devri ve devir borcunu doğuran işlemler yazılı şekilde yapılır ve tarafların imzaları noterce onanır... Şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemişse esas sermaya payının devri için ortaklar genel kurulu onayı şarttır.

Devir bu onayla geçerli olur." düzenlemesinin yer aldığı, düzenlemeye göre davacı ...'ın davacı şirketteki yüzde bir payını dava dışı %99 pay sahibi diğer ortak ... ...'na devrine dair sözleşmenin Ankara 15. Noterliği'nin 17/06/2021 tarih, 6389 yevmiye numaralı işlemi ile Noterlik nezdinde yapılıp , tasdiklendiği, aynı gün davalı şirket ortaklar kurulunca toplanılıp görüşülmek suretiyle oybirliği ile onaylanmasına karar verildiği,

bu bağlamda yasa gereği davacı ...'ın şirket hisselerinin ortaklar kurulunun kabulü ile birlikte diğer ortak ... ...'a geçtiği, dava konusu hisse devirinin TTK'nun 595. maddesine göre yasaya uygun, hukuken geçerli ve tamamlanmış hisse deviri olduğu,

6102 sayılı TTK'nın 598.maddesi gereğince, esas sermaye paylarının geçişlerinin tescil edilmesi için şirket müdürleri tarafından ticaret siciline başvurulacağı, başvurunun 30 gün içinde yapılmaması halinde ise ayrılan ortağın bu payla ilgili olarak kendi adına silinmesi için ticaret siciline başvurabileceği düzenlemesinin yer aldığı, bu bağlamda somut olay irdelendiğinde; öncelikle şirket müdürü olan ... ... tarafından 18/06/2021 tarihinde pay devrinin tescili için TTK'nun 598/(1) maddesi uyarınca davalı Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne başvurulduğu, Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün 22/06/2021 tarih, 20441 sayılı yazısı ile,

Ticaret Sicil Yönetmeliği 103/1(c)'ye göre pay geçişinin işlendiği pay defterinin ilgili sayfasının örneği sunulmadığından bahisle yapılan başvurunun reddedildiği, yine 24/08/2021 tarihinde bu kez ayrılan ortak ... tarafından bu payla ilgili olarak adının silinmesi için Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne başvurulduğu, Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün 25/08/2021 tarih 26283 sayılı yazısıyla TTK'nun 594 ve Ticaret Sicil Yönetmeliği'nin 103. maddeleri uyarınca hisse devrinin tescil ve ilanının gerçekleştirilmesi için pay defterinin noter onaylı suretinin sunulması gerekirken sunulmadığından bahisle yine talebin reddedildiği,

aşamalarda defaten taraflarca TTK'nun 598 madde uyarınca davalı Sicil Müdürlüğü'ne başvurulmasına rağmen, tescil ve silinme taleplerinin reddine karar verildiği ve en son davacı tarafça 03/07/2023 tarihinde tekrar tescil /silinme talebi ile Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne başvurulduğu ve Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün en son 10/07/2023 tarih, 151737 sayılı yazısı ile davacı tarafın tescil taleplerinin red edildiği ve davacıların bu red kararına karşı eldeki davayı açtığı görülmüştür.

Mahkemece her ne kadar dava, Ticaret Sicil Memurunun Kararına İtiraz olarak değil de dava konusu limited şirket pay devir sözleşmesinin ticaret siciline tescili olarak nitelendirilmiş ve bu nedenle davalı tarafın hak düşürücü süre itirazı yönünden değerlendirme yapılmadığı belirtilmiş ise de; iddianın ileri sürülüş biçimi, dava dilekçesinin içeriği, husumetin Ticaret Sicil Memurluğu'na yöneltilmesi ve dosyada mevcut deliller birlikte değerlendirildiğinde, davacının davadaki iddiasının Ticaret Sicil Memurunun kararına itiraz olduğu,

bu durumda öncelikle eldeki davanın hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılamadığının tespit edilmesi gerektiği anlaşılmakla, bu doğrultuda somut olay irdelendiğinde, davacı tarafın tescil başvurusunun davalı tarafça reddi üzerine, davacı şirket tarafından pay defterinin kaybolduğundan bahisle, zayi belgesi verilmesi talebi ile dava açıldığı, yukarıda ayrıntısı ile belirtildiği üzere açılan bu davanın da red edildiği, aşamalarda defaten davacı tarafın Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne tescil/slinme için başvuruda bulunulduğu,

devam eden süreçte ve en son başvuruların 03/07/2023 tarihinde yapılıp, davalı Sicil Müdürlüğü tarafından da 04/07/2023- 10/07/2023 tarihinde taleplerin reddedildiği, davacı tarafça bu kez 04/07/2023- 10/07/2023 tarihli red kararlarına karşı 6102 sayılı TTK'nun 34.maddesi uyarınca sekiz günlük hak düşürücü süre içeresinde 11/07/2023 tarihinde eldeki davanın açıldığı görülmüştür.

Somut uyuşmazlık esas yönünden değerlendirildiğinde; davalı Ticaret Sicil Müdürlüğü tarafından, davacı tarafça pay defterinin sunulmaması ve ayrıca davacı şirketin şirket sözleşmesinde bir payın devrinin şirket hakkında ancak şirkete bildirmek ve pay defterine kaydedilmek suretiyle hüküm ifade edeceğinin kararlaştırıldığından bahisle tescil talebi reddedilmiş ise de, 6103 sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 22. maddesi uyarınca, anonim şirketler esas sözleşmelerini ve limited şirketler şirket sözleşmelerini, yürürlük tarihinden itibaren oniki ay içinde Türk Ticaret Kanunuyla uyumlu hale getireceği,

bu süre içerisinde gerekli değişikliklerin yapılmaması halinde esas sözleşmesindeki ve şirket sözleşmesindeki düzenleme yerine Türk Ticaret Kanunun ilgili hükümlerinin uygulanacağı, bu bağlamda davacı şirketin, şirket sözleşmesinin 16. madde hükmünün TTK'ya ayrık düzenlenmesi yerine, 6102 sayılı TTK hükümlerinin uygulanması gerektiği,

6102 sayılı TTK'nun 595. maddesinde de, 6762 sayılı TTK'nun 520. maddesinden farklı olarak pay defterine kayıt şartının aranmadığı, dolayısıyla artık davacı şirketin şirket sözleşmesinin 16. madde hükmünün TTK'ya ayrık düzenlenmesi yerine 6102 sayılı TTK hükümlerinin uygulanacağı ve tescil için pay defterine kayıt şartının aranamayacağı, yine her ne kadar davalı Ticaret Sicil Müdürlüğü'nce Ticaret Sicil Yönetmeliği 103/1(c)'ye göre.

Pay geçişinin işlendiği pay defterinin ilgili sayfasının örneği sunulmadığı için tescil talebi reddedilmiş ise de, Ticaret Sicil Yönetmeliği'nin TTK'nun amir hükümlerine aykırı olamayacağı, TTK'nun 595 maddesi uyarınca esas sermaye pay geçişinin 17/06/2021 tarihli pay devri sözleşmesinin yazılı ve imzası noterden tasdikli şekilde yapılması, payın devrinin ortaklığa bildirimi ve ortaklar kurulunca 17/06/2021 tarihinde karar alınması ile gerçekleştiği, bu durumda ayrıca pay geçişinin işlendiği pay defterinin ilgili sayfasının örneği sunulmasının, payın devrinin tescili için zorunlu olmadığı,

davacıların işbu talep ve başvurularının TTK'nın 595. ve 598. maddelerine uygun olduğu, davalı ticaret sicil müdürlüğünce bu taleplerinin reddine dair karar ve işleminin yasaya uygun olmadığı anlaşılmakla, Mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, reddi yönünde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı bulunmuştur.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak, davacıların davasının kabulüne, davacıların davalı Sicil Müdürlüğü'ne yönelik talep ve başvurularının TTK'nun 595. ve 598. maddelerine uygun olup, davalı Ticaret Sicil Müdürlüğünce bu taleplerinin reddine dair kararının usul ve yasaya uygun olmadığı,

davacılar vekili Av.... ...'ın dava tarihinde aynı zamanda davacı şirketi temsile yetkili şirket müdürü olduğu , bu durumda davacı şirket yönünden ... ...'ın davayı vekil sıfatıyla değil , şirketin yetkili temsilcisi sıfatıyla asaleten takip ettiğinin kabulü gerekeceği , yine yukarıda ayrıntısı ile izah edildiği üzere, davalı Sicil Müdürlüğü'nce Yönetmelik hükümleri uygulanmak suretiyle talebin reddine karar verildiği,

ilgili Yönetmeliğin , Kanuna aykırı olup olamayacağının Dairemizce değerlendirildiği anlaşılmakla, takdiren davalı aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücreti hükmedilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

04/10/2024 Başkan- Üye - Üye - Zabıt Katibi -